[Jaar]
Bewijs in
strafzaken
BIJEENKOMST 1 TOT EN MET 7
,ONDERWIJSBIJEENKOMST WEEK 1
OPDRACHT 1 WAARHEIDSVINDING: HOE DOE JE DAT EIGENLIJK?
Waarheidsvinding begint in de meeste strafzaken bij de politie. Die zal – soms in
moeilijke omstandigheden en vaak onder tijdsdruk – moeten trachten te
achterhalen wat er is gebeurd. Dat is geen gemakkelijke opgave. Bekijk op
youtube de video ‘Body camera of interaction with Gabby Petito and her
boyfriend before she went missing (full video)’ https://www.youtube.com/watch?
v=CpP2e8GQGI4 waarin de politie probeert vast te stellen wat er aan de hand is
met (de inmiddels dood gevonden) Gaby Petito en haar vriend.
Beantwoord na het kijken van de video de volgende vragen:
a. Wat vind je goed aan het optreden (in het bijzonder de wijze van vragen
stellen) van de politie?
- hij neemt haar apart. De vriend wordt ook apart ondervraagd.
- hij stelde eerst sociale vragen om hem en haar gerust te stellen.
Enthousiast over vertellen.
- tweede verhoorder was alles behalve subtiel. Dwingende vragen stellen.
-
- hij vraagt door. ‘hij liet mij niet in de auto’ politie vraagt waarom niet.
- gaat telkens heen en weer lopen om eerst een verklaring bij Gabby te
vragen en dan een verklaring bij de vriend te vragen.
- politie zoekt voor een oplossing.
b. Wat had de politie volgens jou anders moeten doen en waarom?
- meer ingaan op de hele situatie eromheen in plaats van het slingeren op
de weg.
- volgens mij geeft politie aan dat zij ‘fout’ zit en haar vriend heeft
mishandeld.
- hij speelt de good guy en lacht veel. Zij zit helemaal in tranen en is erg
overstuur. Waarom zo overstuur van iets kleins dat heeft plaatsgevonden
in de ochtend?
- hij wordt in een hotel geplaatst en zij moet door met het busje.
c. Hoe beoordeel je de betrouwbaarheid van de verklaringen van Petito en
haar vriend?
- niet betrouwbaar. Ze verklaren hetzelfde, maar ze verklaren met ander
soort emoties. Ze zit heel hoog in haar emotie en hij niet.
- hij was heel erg aan het pleasen.
d. Bestudeer de onlangs gelanceerde ‘New Principles on effective
interviewing for investigations and information gathering’: vind je hierin
aanknopingspunten die je antwoord op de vragen a, b en/of c bevestigen
dan wel veranderen? Zo ja, welke?
, Hoe kun je op de beste manier iemand verhoren? Handreiking. Veel druk
zetten bij het vragen stellen. Gerichte vragen stellen. suggestive
questioning. Daaruit kan een valse verklaring komen. Ze was ook
overstuur.
Kwetsbaarheid inspelen op wat de persoon nodig heeft. Water geven, ik
heb OCD, gerust stellen en in de auto stellen. alert zijn op de non-verbale
dingen die hij zag. Agent kwam er meerdere keren op terug dat zijn vrouw
ook OCD had. Persoonlijkheid te laten zien, maar moet niet te persoonlijk
worden. principles zeggen daar niet zoveel over, maar wel over
vertrouwen. Je moet je kwetsbaar opstellen om iemands vertrouwen te
winnen.
2: gaat over practice, wat je in de praktijk moet doen. Zorgen voor een
niet- dwingende situatie. Apart nemen en zeggen: je zit niet in de
problemen. Eerste moment is cruciaal. Als je dat fout doet dan is het lastig
om heet daarna nog te compenseren.
OPDRACHT 2 HOE ZEKER MOET JE ZIJN?
De vraag naar wat er nu werkelijk gebeurd is, is lang niet in elke strafzaak even
omstreden. Veel hangt uiteraard af van de opstelling van verdachte
(zwijgen/bekennen) en het overige beschikbare bewijsmateriaal. Maar hoe zeker
moet de rechter eigenlijk zijn om tot een bewezenverklaring over te kunnen
gaan? Vast staat dat de Nederlandse rechter (vooralsnog) vrij is in het
beantwoorden van de bewijsvraag: wij kennen in Nederland op dit moment geen
vaste beslissingsmaatstaf zoals in bijvoorbeeld de Verenigde Staten wordt
gehanteerd (‘beyond a reasonable doubt’). Grote vraag is natuurlijk of zo’n
bewijsstandaard wel meer houvast biedt. Hoe dan ook, de bewijsvraag kan tot
veel discussie leiden. Zie voor een voorbeeld van een zaak waarin de rechtbank
wel voldoende wettig bewijs aanwezig achtte maar wegens gebrek aan
overtuiging tot een vrijspraak kwam: Rechtbank Amsterdam,
ECLI:NL:RBAMS:2020:3844.
Wat vind je van de overwegingen van de rechtbank?
- Overweging vind ik goed. Het is een raar verhaal door de andere appjes die er
zijn gestuurd over geld etc. je kan al snel zeggen dat iemand je heeft verkracht
als je je zin niet krijgt bijvoorbeeld. Hierdoor hebben al verschillende mensen
onschuldig vast gezeten. Bovendien lastig want niemand was er echt bij toen het
gebeurde alleen de verdachte en de aangeefster. De aangeefster kan wel veel
zeggen, maar je weet niet of het echt waar is.
Zie voor een ander voorbeeld een zaak over een poging tot verkrachting in een
volkstuin: ECLI:RBAMS:2018:703. Lees deze uitspraak en geef gemotiveerd aan
of je het eens bent met het oordeel van de rechtbank.
- ik ben het eens met het oordeel van de rechtbank. Het blijkt uit onderzoek van
experts dat er terughoudend moet worden omgegaan met het gebruiken van het
y chromosoom bij een dna onderzoek. De rechtbank volgt dit netjes op.
Bovendien is er ook geen aanvullend bewijs dus eigenlijk is er over het algemeen
niet heel veel bewijs. Daarom vind ik ook dat vrijspraak moet volgen. Dat heeft
de rechtbank ook gedaan.
Bewijs in
strafzaken
BIJEENKOMST 1 TOT EN MET 7
,ONDERWIJSBIJEENKOMST WEEK 1
OPDRACHT 1 WAARHEIDSVINDING: HOE DOE JE DAT EIGENLIJK?
Waarheidsvinding begint in de meeste strafzaken bij de politie. Die zal – soms in
moeilijke omstandigheden en vaak onder tijdsdruk – moeten trachten te
achterhalen wat er is gebeurd. Dat is geen gemakkelijke opgave. Bekijk op
youtube de video ‘Body camera of interaction with Gabby Petito and her
boyfriend before she went missing (full video)’ https://www.youtube.com/watch?
v=CpP2e8GQGI4 waarin de politie probeert vast te stellen wat er aan de hand is
met (de inmiddels dood gevonden) Gaby Petito en haar vriend.
Beantwoord na het kijken van de video de volgende vragen:
a. Wat vind je goed aan het optreden (in het bijzonder de wijze van vragen
stellen) van de politie?
- hij neemt haar apart. De vriend wordt ook apart ondervraagd.
- hij stelde eerst sociale vragen om hem en haar gerust te stellen.
Enthousiast over vertellen.
- tweede verhoorder was alles behalve subtiel. Dwingende vragen stellen.
-
- hij vraagt door. ‘hij liet mij niet in de auto’ politie vraagt waarom niet.
- gaat telkens heen en weer lopen om eerst een verklaring bij Gabby te
vragen en dan een verklaring bij de vriend te vragen.
- politie zoekt voor een oplossing.
b. Wat had de politie volgens jou anders moeten doen en waarom?
- meer ingaan op de hele situatie eromheen in plaats van het slingeren op
de weg.
- volgens mij geeft politie aan dat zij ‘fout’ zit en haar vriend heeft
mishandeld.
- hij speelt de good guy en lacht veel. Zij zit helemaal in tranen en is erg
overstuur. Waarom zo overstuur van iets kleins dat heeft plaatsgevonden
in de ochtend?
- hij wordt in een hotel geplaatst en zij moet door met het busje.
c. Hoe beoordeel je de betrouwbaarheid van de verklaringen van Petito en
haar vriend?
- niet betrouwbaar. Ze verklaren hetzelfde, maar ze verklaren met ander
soort emoties. Ze zit heel hoog in haar emotie en hij niet.
- hij was heel erg aan het pleasen.
d. Bestudeer de onlangs gelanceerde ‘New Principles on effective
interviewing for investigations and information gathering’: vind je hierin
aanknopingspunten die je antwoord op de vragen a, b en/of c bevestigen
dan wel veranderen? Zo ja, welke?
, Hoe kun je op de beste manier iemand verhoren? Handreiking. Veel druk
zetten bij het vragen stellen. Gerichte vragen stellen. suggestive
questioning. Daaruit kan een valse verklaring komen. Ze was ook
overstuur.
Kwetsbaarheid inspelen op wat de persoon nodig heeft. Water geven, ik
heb OCD, gerust stellen en in de auto stellen. alert zijn op de non-verbale
dingen die hij zag. Agent kwam er meerdere keren op terug dat zijn vrouw
ook OCD had. Persoonlijkheid te laten zien, maar moet niet te persoonlijk
worden. principles zeggen daar niet zoveel over, maar wel over
vertrouwen. Je moet je kwetsbaar opstellen om iemands vertrouwen te
winnen.
2: gaat over practice, wat je in de praktijk moet doen. Zorgen voor een
niet- dwingende situatie. Apart nemen en zeggen: je zit niet in de
problemen. Eerste moment is cruciaal. Als je dat fout doet dan is het lastig
om heet daarna nog te compenseren.
OPDRACHT 2 HOE ZEKER MOET JE ZIJN?
De vraag naar wat er nu werkelijk gebeurd is, is lang niet in elke strafzaak even
omstreden. Veel hangt uiteraard af van de opstelling van verdachte
(zwijgen/bekennen) en het overige beschikbare bewijsmateriaal. Maar hoe zeker
moet de rechter eigenlijk zijn om tot een bewezenverklaring over te kunnen
gaan? Vast staat dat de Nederlandse rechter (vooralsnog) vrij is in het
beantwoorden van de bewijsvraag: wij kennen in Nederland op dit moment geen
vaste beslissingsmaatstaf zoals in bijvoorbeeld de Verenigde Staten wordt
gehanteerd (‘beyond a reasonable doubt’). Grote vraag is natuurlijk of zo’n
bewijsstandaard wel meer houvast biedt. Hoe dan ook, de bewijsvraag kan tot
veel discussie leiden. Zie voor een voorbeeld van een zaak waarin de rechtbank
wel voldoende wettig bewijs aanwezig achtte maar wegens gebrek aan
overtuiging tot een vrijspraak kwam: Rechtbank Amsterdam,
ECLI:NL:RBAMS:2020:3844.
Wat vind je van de overwegingen van de rechtbank?
- Overweging vind ik goed. Het is een raar verhaal door de andere appjes die er
zijn gestuurd over geld etc. je kan al snel zeggen dat iemand je heeft verkracht
als je je zin niet krijgt bijvoorbeeld. Hierdoor hebben al verschillende mensen
onschuldig vast gezeten. Bovendien lastig want niemand was er echt bij toen het
gebeurde alleen de verdachte en de aangeefster. De aangeefster kan wel veel
zeggen, maar je weet niet of het echt waar is.
Zie voor een ander voorbeeld een zaak over een poging tot verkrachting in een
volkstuin: ECLI:RBAMS:2018:703. Lees deze uitspraak en geef gemotiveerd aan
of je het eens bent met het oordeel van de rechtbank.
- ik ben het eens met het oordeel van de rechtbank. Het blijkt uit onderzoek van
experts dat er terughoudend moet worden omgegaan met het gebruiken van het
y chromosoom bij een dna onderzoek. De rechtbank volgt dit netjes op.
Bovendien is er ook geen aanvullend bewijs dus eigenlijk is er over het algemeen
niet heel veel bewijs. Daarom vind ik ook dat vrijspraak moet volgen. Dat heeft
de rechtbank ook gedaan.
