MB Hoorcollege Blok 4
Week 1
Het menselijk lichaam heeft 1 zenuwstelsel
Zenuwstelsel
- Centraal zenuwstelsel
- Perifeer zenuwstelsel - Sensorisch
- Motorisch - Somatisch
- Autonoom - Parasympathisch
- (Ortho)sympathisch
Centraal zenuwstelsel
- Hersenen
- Ruggenmerg
Heeft cervicale en lumbale intumescentie (verdikkingen)
Waarom bestaan deze intumscenties op lumbaal en cervicaal niveau?
Op deze niveus komt de informatie vanuit de extremiteiten binnen
Ruggenmerg
-Is een informatie stroom van/naar de hersenen.
-Schakelneuron is een zenuwcel die verbinding maakt met
andere zenuwcellen. (doorgeefluik)
-Belangrijk reflexcentrum
Loopt door tot L1/L2. Vanaf L1/L2 is het cauda equina: “paardenstaart”
Hersenstam
Bestaat uit 3 delen:
- Medulla oblongata (verlengde merg) het onderste
gedeelte
- Pons (‘brug’)
- Middenhersenen (= mesencephalon > midbrain)
Formatio reticularis
Complexe structuur over gehele lengte hersenstam. Belangrijk bij arousal en
slaapwaak ritme.
Arousal: alertheid, activatie. (werkt bij afwijkende prikkelingen heel goed)
RAS reticulair activatie systeem
- ARAS ascenderende reticulair activatie systeem – omhoog naar de
hersenen
- DRAS- descenderende reticulair activatie systeem- afdalen naar
het ruggenmerg
Thalamus
Eivormige structuur in de tussenhersenen. Bestaat uit een rechter
en linkerhelft.
Het is het schakelcentrum of filter station. De relevante informatie
filteren en doorsturen naar de hersenen. anders word je gek van alle prikkels!!
Thalamus filtert
-Stuurt door naar primaire somatosensorische cortex
-Somatotopie (Elk gedeelte van je lichaam heeft een gebied in de hersenen)
,Basale ganglia
Het is een groep hersenkernen (nuclei) in de tussenhersenen. Het zijn
zeer complexe neuronale circuits. De precieze rol is onduidelijk,
Locatie Ligt links en rechts van de thalamus.
-Speelt belangrijke rol bij de automatische motoriek. (lopen)
-Spelen ook belangrijke rol bij emotionele motoriek (houding,
gezichtsmotoriek, expressie)
Cerebellum (= kleine hersenen)
Er zit een verbinding tussen de hersenstam en cerebellum
Controle centrum:
-Speelt rol bij het maken van de fijne motoriek.
-Zorgt voor het bijsturen van motorische programma’s.
Cerebrale hemisferen
Bestaat uit vier lobi (meervoud van lobben / kwab).
Frontale kwab(lob): spelen een rol bij het Denkvermogen, Initiatief,
Gedrag, Blikcentrum, Gedeelte van de spraak.
Partiële kwab (deel van de grote hersenen): Ruimtelijke ordening,
Motoriek en sensibiliteit
Occipitale kwab: (of achterhoofdskwabben) Gezichtgewaarwording
Temporale kwab: Geheugen, Concentratie, Smaak, Gedeelte van de spraak
Cerebrum = grote hersenen
Cerebellum = kleine hersenen
Cortex cerebri
Cortex= schors
Cerebri= van het cerebrum (grote hersenen)
Buitenste 6 cellagen van het brein. Bewuste processen
Leasies in de frontale cortex (frontaal kwab)
Verandering in:
• Emoties
• Karakter
• Geweten
• Geheugen
• Probleem oplossend vermogen
,Modellen: (CZS)
-modellen vereenvoudigen de
werkelijkheid.
-modellen helpen verschijnselen
te verklaren.
-ze zijn incompleet en daarom
zijn er meerdere verschillende modellen om verschillende verschijnselen te
verklaren.
4 modellen
- Reflexmodel (stimulus respons model)
- Sensomotorische cirkel
- Kabels en banenmodel
- Hiërarchisch model
Reflexmodel (stimulus respons model)
De meest basale model.
Sensor Sensorisch neuron czs motoneuron effector (spier)
Meest bekende is de kniepeesreflex.
Kanttekening
Niet alle bewegen zijn het gevolg van een externe, directe prikkel. Het
is veel complexer.
Sensomotorische cirkel:
Wanneer je een beweging maakt krijg je vanuit je eigen lichaam (proprioceptie
etc) sensorische informatie over de beweging. Dit kan geintegreerd worden om
zo de volgende keer de beweging waar nodig aan te passen. (reafferentie)
Ex-afferentie is sensorische informatie over de beweging die van buitenaf komt.
Kanttekening
Wanneer gaat het model niet open: Hete pan oppakken, au, wil laten vallen, poes
staat er onder en je houdt hem nog even vast
, Banen model (= labeled lines)
Uitgangspunt: er bestaan vaste banen tussen verschillende delen van het
zenuwstelsel
Banen:
Sensoren en spiergroepen hebben een exclusieve baan naar een specifiek
gedeelte van het brein in
Wanneer deze baan geactiveerd wordt, volgt sensatie in het brein.
Het banenmodel verklaart:
Elektrische stimulatie van een zenuw zorgt voor contractie van specifieke
spier.
Parathesieen in de extremiteiten kunnen het gevolg zijn van stimulatie in
het ruggenmerg
Neurogene of neuropathische pijn
- Pijn die “niet bestaat”
- Kan worden verklaard door het banenmodel
Neurogene of neuropathische pijn kan gezien worden als een defect zijn van
structuren in de hersenen waardoor de remming van het ruggenmerg
onvoldoende is en ten onrechte pijn wordt gevoeld in delen van het lichaam
Intermezzo: fantoompijn
Pijn wordt ervaren in het geamputeerde lichaamsdeel. Prikkeling van de
afgesneden axon genereert actiepotentialen > brein interpreteert dit alsof het
van het lichaamsdeel komt
Operaties helpen niet: zenuwuiteinden verwijderen helpt niet (pijn blijft). De pijn
zit in het brein, niet in het zenuwuiteinde
Aanpassingen brein
• Sensorische ‘kaart’ van de fantoomhand blijft tot weken na de amputatie
aanwezig op de stomp
• Tweede kaart wordt gevormd op het gezicht
• Het aanraken van het gezicht kan gevoeld worden als het aanraken van de
hand en de sensorische input (pijn) verminderen
De cortex reorganiseert
• Gebieden van de hand en het gezicht liggen in naastgelegen gebieden van
de sensorische cortex
• Neuronen in de sensorische cortex ontvangen geen prikkels meer van de
hand
• Sensorische gebieden van de hand worden overgenomen door gezicht en
bovenarm
Zie homunculus model
Hiërarchisch of fylogenetisch model
Fylogenese: De studie van de
ontstaansgeschiedenis van een groep organismen
Week 1
Het menselijk lichaam heeft 1 zenuwstelsel
Zenuwstelsel
- Centraal zenuwstelsel
- Perifeer zenuwstelsel - Sensorisch
- Motorisch - Somatisch
- Autonoom - Parasympathisch
- (Ortho)sympathisch
Centraal zenuwstelsel
- Hersenen
- Ruggenmerg
Heeft cervicale en lumbale intumescentie (verdikkingen)
Waarom bestaan deze intumscenties op lumbaal en cervicaal niveau?
Op deze niveus komt de informatie vanuit de extremiteiten binnen
Ruggenmerg
-Is een informatie stroom van/naar de hersenen.
-Schakelneuron is een zenuwcel die verbinding maakt met
andere zenuwcellen. (doorgeefluik)
-Belangrijk reflexcentrum
Loopt door tot L1/L2. Vanaf L1/L2 is het cauda equina: “paardenstaart”
Hersenstam
Bestaat uit 3 delen:
- Medulla oblongata (verlengde merg) het onderste
gedeelte
- Pons (‘brug’)
- Middenhersenen (= mesencephalon > midbrain)
Formatio reticularis
Complexe structuur over gehele lengte hersenstam. Belangrijk bij arousal en
slaapwaak ritme.
Arousal: alertheid, activatie. (werkt bij afwijkende prikkelingen heel goed)
RAS reticulair activatie systeem
- ARAS ascenderende reticulair activatie systeem – omhoog naar de
hersenen
- DRAS- descenderende reticulair activatie systeem- afdalen naar
het ruggenmerg
Thalamus
Eivormige structuur in de tussenhersenen. Bestaat uit een rechter
en linkerhelft.
Het is het schakelcentrum of filter station. De relevante informatie
filteren en doorsturen naar de hersenen. anders word je gek van alle prikkels!!
Thalamus filtert
-Stuurt door naar primaire somatosensorische cortex
-Somatotopie (Elk gedeelte van je lichaam heeft een gebied in de hersenen)
,Basale ganglia
Het is een groep hersenkernen (nuclei) in de tussenhersenen. Het zijn
zeer complexe neuronale circuits. De precieze rol is onduidelijk,
Locatie Ligt links en rechts van de thalamus.
-Speelt belangrijke rol bij de automatische motoriek. (lopen)
-Spelen ook belangrijke rol bij emotionele motoriek (houding,
gezichtsmotoriek, expressie)
Cerebellum (= kleine hersenen)
Er zit een verbinding tussen de hersenstam en cerebellum
Controle centrum:
-Speelt rol bij het maken van de fijne motoriek.
-Zorgt voor het bijsturen van motorische programma’s.
Cerebrale hemisferen
Bestaat uit vier lobi (meervoud van lobben / kwab).
Frontale kwab(lob): spelen een rol bij het Denkvermogen, Initiatief,
Gedrag, Blikcentrum, Gedeelte van de spraak.
Partiële kwab (deel van de grote hersenen): Ruimtelijke ordening,
Motoriek en sensibiliteit
Occipitale kwab: (of achterhoofdskwabben) Gezichtgewaarwording
Temporale kwab: Geheugen, Concentratie, Smaak, Gedeelte van de spraak
Cerebrum = grote hersenen
Cerebellum = kleine hersenen
Cortex cerebri
Cortex= schors
Cerebri= van het cerebrum (grote hersenen)
Buitenste 6 cellagen van het brein. Bewuste processen
Leasies in de frontale cortex (frontaal kwab)
Verandering in:
• Emoties
• Karakter
• Geweten
• Geheugen
• Probleem oplossend vermogen
,Modellen: (CZS)
-modellen vereenvoudigen de
werkelijkheid.
-modellen helpen verschijnselen
te verklaren.
-ze zijn incompleet en daarom
zijn er meerdere verschillende modellen om verschillende verschijnselen te
verklaren.
4 modellen
- Reflexmodel (stimulus respons model)
- Sensomotorische cirkel
- Kabels en banenmodel
- Hiërarchisch model
Reflexmodel (stimulus respons model)
De meest basale model.
Sensor Sensorisch neuron czs motoneuron effector (spier)
Meest bekende is de kniepeesreflex.
Kanttekening
Niet alle bewegen zijn het gevolg van een externe, directe prikkel. Het
is veel complexer.
Sensomotorische cirkel:
Wanneer je een beweging maakt krijg je vanuit je eigen lichaam (proprioceptie
etc) sensorische informatie over de beweging. Dit kan geintegreerd worden om
zo de volgende keer de beweging waar nodig aan te passen. (reafferentie)
Ex-afferentie is sensorische informatie over de beweging die van buitenaf komt.
Kanttekening
Wanneer gaat het model niet open: Hete pan oppakken, au, wil laten vallen, poes
staat er onder en je houdt hem nog even vast
, Banen model (= labeled lines)
Uitgangspunt: er bestaan vaste banen tussen verschillende delen van het
zenuwstelsel
Banen:
Sensoren en spiergroepen hebben een exclusieve baan naar een specifiek
gedeelte van het brein in
Wanneer deze baan geactiveerd wordt, volgt sensatie in het brein.
Het banenmodel verklaart:
Elektrische stimulatie van een zenuw zorgt voor contractie van specifieke
spier.
Parathesieen in de extremiteiten kunnen het gevolg zijn van stimulatie in
het ruggenmerg
Neurogene of neuropathische pijn
- Pijn die “niet bestaat”
- Kan worden verklaard door het banenmodel
Neurogene of neuropathische pijn kan gezien worden als een defect zijn van
structuren in de hersenen waardoor de remming van het ruggenmerg
onvoldoende is en ten onrechte pijn wordt gevoeld in delen van het lichaam
Intermezzo: fantoompijn
Pijn wordt ervaren in het geamputeerde lichaamsdeel. Prikkeling van de
afgesneden axon genereert actiepotentialen > brein interpreteert dit alsof het
van het lichaamsdeel komt
Operaties helpen niet: zenuwuiteinden verwijderen helpt niet (pijn blijft). De pijn
zit in het brein, niet in het zenuwuiteinde
Aanpassingen brein
• Sensorische ‘kaart’ van de fantoomhand blijft tot weken na de amputatie
aanwezig op de stomp
• Tweede kaart wordt gevormd op het gezicht
• Het aanraken van het gezicht kan gevoeld worden als het aanraken van de
hand en de sensorische input (pijn) verminderen
De cortex reorganiseert
• Gebieden van de hand en het gezicht liggen in naastgelegen gebieden van
de sensorische cortex
• Neuronen in de sensorische cortex ontvangen geen prikkels meer van de
hand
• Sensorische gebieden van de hand worden overgenomen door gezicht en
bovenarm
Zie homunculus model
Hiërarchisch of fylogenetisch model
Fylogenese: De studie van de
ontstaansgeschiedenis van een groep organismen
