Leerdoelen + Kennisclips – KT 7 neurorevalidatie
Kennisclips – Week 1
ben je op de hoogte van de gevolgen van een CVA voor de
zorgvrager;
heb je kennis over de motorische gevolgen van een CVA en
de uiting in houding en lopen;
weet je wat de termen afasie, apraxie en agnosie
inhouden;
kan je de andere gevolgen van een CVA, zoals sensorische
stoornissen (vitaal en gnostisch), pijn, visusproblemen
(hemianopsie), aandachtstoornissen (bijvoorbeeld
neglect), gedrags-, cognitieve en sociale problemen
benoemen.
Deel 1 – CVA
Neuropsychologie = de relatie tussen het functioneren van onze hersenen en
ons gedrag. T gaat om normale functies tegenover problemen bij de functies.
Voor verpleegkundigen is het belangrijk om iets te weten over de functie en de
relaties tot de functiestoornissen. Lokalisatie is ook belangrijk, zo kan je beter
voorspellen wat je kan verwachten.
- Bottum up: vanuit literatuur naar zorgvrager
- Top-down: je ziet een zorgvrager met een handelingsprobleem en
redeneert dan terug naar de functie.
Om te handelen heb je vaardigheden nodig maar ook neuropsychologische
functies (NPF). Neuropsychologische functiestoornissen geven mogelijke
gevolgen in vaardigheden. Als je stoornis hebt in geheugen, concentratie etc. kan
boodschappen bijvoorbeeld lastig worden. Echter, je kunt niet zeggen dat NPF
altijd voor verstoringen in vaardigheden zorgen. Je kan wel zeggen dat NPF
mogelijke gevolgen in vaardigheden geven.
CVA
Een Cerebro Vasculair Accident kan onderverdeeld worden in:
- Herseninfarct – 80 procent van de gevallen
Afsluiting van het bloedvat, hierdoor krijgt deel geen bloed en kan dat deel
afsterven. Functie kan vervolgens niet vervuld worden en toont daarom
uitval.
Snelle behandeling belangrijk. De locatie bepaalt waar de uitval
plaatsvindt.
- Hersenbloeding – 20 procent van de gevallen
Bloedvat gesprongen of gescheurd waardoor er bloed uitstroomt. Kan zich
manifesteren op verschillende plekken in de hersenen (intracerebrale =in
het hersenweefsel, subarachmodal = vlak onder het spinnenwebvlies,
subduraal = onder de dura, het harde hersenvlies, epidurale = bovenop de
, dura, onder het schedel). De uitval is vaak diffuus :bloedvat heeft vaak wel
een bepaalde locatie maar doordat het bloed in of over de hersenen
stroomt kan je niet precies zeggen welke uitval verwacht kan worden. Ook
kan de uitval aan de andere kant van de hersenen zijn door de druk die
daar wordt uitgeoefend.
Behandeling: diep in de hersenen -> ingreep of operatie niet mogelijk. Je
moet dan afwachten en gaat naar de stroke care unit. Als het teveel op
hersenweefsel drukt -> liqordrainage om druk te verlagen. Vaak na
klachten zoals hoofdpijn, braken, slecht zien etc.
Behandeling aneurysma (plaatselijke verwijding op een vaat,
uitstulping): coiling = via liesslagader een katheter in brengen die
langs het aneurysma naar de hersenen gaat. Het aneurysma wordt
vanuit binnen opgevuld met een ballonnetje. Clipping = operatieve
behandeling waar je met een luikje in het schedel een klemmetje op
het aneurysma te doen, zodat bloedtoevoer naar het aneurysma
gestopt wordt. Bij eventueel springen van aneurysma komt er dan geen
extra bloed in de hersenen.
Behandeling van een arterioveneuze malformatie (misvorming in het
bloedvatstelsel): normaal gesproken is er een verbinding tussen de
slagader en de ader door een netwerk aan haarvaten die de hersenen
voorzien van bloed en dus zuurstof/voedingstoffen. Als er een
vervorming is, ontbreken hier de haarvaten. Behandeling voordat de
bloeding plaatsvindt: AVM verwijderen om bloeding te voorkomen, ook
coiling kan worden toegepast.
Herstel na een CVA
- Eerste drie maanden meeste herstel, vroeg revalideren is daarom
belangrijk als de situatie het toe laat. Functieherstel is tot 6 maanden met
maximaal 1 jaar mogelijk. Dit betekent dat de plasticiteit van het brein zo
is dat het aangedane gebied kan herstellen in dit tijdvak door bijvoorbeeld
het aanmaken van nieuwe verbinden of herstellen van oude. Door te
oefenen train je het herstel. Na een jaar zal het herstel vooral gericht zijn
op functioneel herstel -> functie die verloren is gegaan kan dan meestal
niet meer volledig terugkeren. Daarom moet zorgvrager leren bepaalde
dingen anders te gaan doen of te compenseren. De behandeling wordt
door meerdere disciplines gegeven, bijvoorbeeld fysiotherapeut,
ergotherapeut en logopedist.
Gevolgen CVA (leerdoel)
1. Basisfuncties en vaardigheden
- Stoornissen in kracht en tonus (motoriek)
Hemiplegie = verlamming van een of meerdere lichaamsdelen aan één
kant van het lichaam. Ongeveer 80-90 procent van CVA patiënten heeft
kort daarna een spastische parese in tenminste ‘één van de ledenmaten.
Direct na het CVA vaak een hypotone parese: slappe verlamming,
verlaagde spierspanning. Na verloop van tijd -> hypertone parese: in arm
buikspasme, in been trekspasme. Na CVA in linker hemisfeer is rechterkant
aangedaan en andersom.
Door verminderde spierfunctie kan de arm niet altijd goed in de kom
gehouden worden, de arm hangt dan aan de spiertjes die niet
Kennisclips – Week 1
ben je op de hoogte van de gevolgen van een CVA voor de
zorgvrager;
heb je kennis over de motorische gevolgen van een CVA en
de uiting in houding en lopen;
weet je wat de termen afasie, apraxie en agnosie
inhouden;
kan je de andere gevolgen van een CVA, zoals sensorische
stoornissen (vitaal en gnostisch), pijn, visusproblemen
(hemianopsie), aandachtstoornissen (bijvoorbeeld
neglect), gedrags-, cognitieve en sociale problemen
benoemen.
Deel 1 – CVA
Neuropsychologie = de relatie tussen het functioneren van onze hersenen en
ons gedrag. T gaat om normale functies tegenover problemen bij de functies.
Voor verpleegkundigen is het belangrijk om iets te weten over de functie en de
relaties tot de functiestoornissen. Lokalisatie is ook belangrijk, zo kan je beter
voorspellen wat je kan verwachten.
- Bottum up: vanuit literatuur naar zorgvrager
- Top-down: je ziet een zorgvrager met een handelingsprobleem en
redeneert dan terug naar de functie.
Om te handelen heb je vaardigheden nodig maar ook neuropsychologische
functies (NPF). Neuropsychologische functiestoornissen geven mogelijke
gevolgen in vaardigheden. Als je stoornis hebt in geheugen, concentratie etc. kan
boodschappen bijvoorbeeld lastig worden. Echter, je kunt niet zeggen dat NPF
altijd voor verstoringen in vaardigheden zorgen. Je kan wel zeggen dat NPF
mogelijke gevolgen in vaardigheden geven.
CVA
Een Cerebro Vasculair Accident kan onderverdeeld worden in:
- Herseninfarct – 80 procent van de gevallen
Afsluiting van het bloedvat, hierdoor krijgt deel geen bloed en kan dat deel
afsterven. Functie kan vervolgens niet vervuld worden en toont daarom
uitval.
Snelle behandeling belangrijk. De locatie bepaalt waar de uitval
plaatsvindt.
- Hersenbloeding – 20 procent van de gevallen
Bloedvat gesprongen of gescheurd waardoor er bloed uitstroomt. Kan zich
manifesteren op verschillende plekken in de hersenen (intracerebrale =in
het hersenweefsel, subarachmodal = vlak onder het spinnenwebvlies,
subduraal = onder de dura, het harde hersenvlies, epidurale = bovenop de
, dura, onder het schedel). De uitval is vaak diffuus :bloedvat heeft vaak wel
een bepaalde locatie maar doordat het bloed in of over de hersenen
stroomt kan je niet precies zeggen welke uitval verwacht kan worden. Ook
kan de uitval aan de andere kant van de hersenen zijn door de druk die
daar wordt uitgeoefend.
Behandeling: diep in de hersenen -> ingreep of operatie niet mogelijk. Je
moet dan afwachten en gaat naar de stroke care unit. Als het teveel op
hersenweefsel drukt -> liqordrainage om druk te verlagen. Vaak na
klachten zoals hoofdpijn, braken, slecht zien etc.
Behandeling aneurysma (plaatselijke verwijding op een vaat,
uitstulping): coiling = via liesslagader een katheter in brengen die
langs het aneurysma naar de hersenen gaat. Het aneurysma wordt
vanuit binnen opgevuld met een ballonnetje. Clipping = operatieve
behandeling waar je met een luikje in het schedel een klemmetje op
het aneurysma te doen, zodat bloedtoevoer naar het aneurysma
gestopt wordt. Bij eventueel springen van aneurysma komt er dan geen
extra bloed in de hersenen.
Behandeling van een arterioveneuze malformatie (misvorming in het
bloedvatstelsel): normaal gesproken is er een verbinding tussen de
slagader en de ader door een netwerk aan haarvaten die de hersenen
voorzien van bloed en dus zuurstof/voedingstoffen. Als er een
vervorming is, ontbreken hier de haarvaten. Behandeling voordat de
bloeding plaatsvindt: AVM verwijderen om bloeding te voorkomen, ook
coiling kan worden toegepast.
Herstel na een CVA
- Eerste drie maanden meeste herstel, vroeg revalideren is daarom
belangrijk als de situatie het toe laat. Functieherstel is tot 6 maanden met
maximaal 1 jaar mogelijk. Dit betekent dat de plasticiteit van het brein zo
is dat het aangedane gebied kan herstellen in dit tijdvak door bijvoorbeeld
het aanmaken van nieuwe verbinden of herstellen van oude. Door te
oefenen train je het herstel. Na een jaar zal het herstel vooral gericht zijn
op functioneel herstel -> functie die verloren is gegaan kan dan meestal
niet meer volledig terugkeren. Daarom moet zorgvrager leren bepaalde
dingen anders te gaan doen of te compenseren. De behandeling wordt
door meerdere disciplines gegeven, bijvoorbeeld fysiotherapeut,
ergotherapeut en logopedist.
Gevolgen CVA (leerdoel)
1. Basisfuncties en vaardigheden
- Stoornissen in kracht en tonus (motoriek)
Hemiplegie = verlamming van een of meerdere lichaamsdelen aan één
kant van het lichaam. Ongeveer 80-90 procent van CVA patiënten heeft
kort daarna een spastische parese in tenminste ‘één van de ledenmaten.
Direct na het CVA vaak een hypotone parese: slappe verlamming,
verlaagde spierspanning. Na verloop van tijd -> hypertone parese: in arm
buikspasme, in been trekspasme. Na CVA in linker hemisfeer is rechterkant
aangedaan en andersom.
Door verminderde spierfunctie kan de arm niet altijd goed in de kom
gehouden worden, de arm hangt dan aan de spiertjes die niet
