Samenvatting Parasitologie

1

, Parasitologie
1. Inleidende begrippen
1.1 Verschillende vormen van samenleving
1.1.1 Parasitisme
 Grieks: ‘para sitos’ = ‘bij het voedsel’
 Voordeel voor de ene, nadeel voor de andere
 Kenmerken:
- Bij twee verschillende organismen
- Parasiet en gastheer
- Parasiet zal weinig schade aanbrengen  zieke mensen: geen
gunstige omgeving
 evenwicht vinden tussen de schade die er wordt aangebracht en
de mechanismen die gastheer beschermen.
1.1.2 Predatisme
= doorgedreven vorm van parasitisme waarbij de gastheer sterft.
 Voordeel voor de ene, de dood voor de andere
 Vb.: bodemschimmels op wormen
1.1.3 Commensalisme
 Voordeel voor de ene, geen voor- of nadeel voor de andere.
 Vb.: Bacteriën in de darmen van de mens


1.1.4 Mutualisme
 Voordeel voor beide
 Vb.: lipvissen bij haaien
1.1.5 Symbiose
= de samenleving is zo uitgesproken dat beide soorten tot één eenheid worden
versmolten.
 Voordeel voor de ene, obligaat voor de andere ( verplicht voor de
andere)
 Vb.: Bacteriën in de eerste maag van de koe.

1.2 Parasitologie
= bestudeer het parasitisme
 Protozoölogie: studie van de parasitaire protozoa
 Helminthologie: studie van de parasitaire wormen
 Entomologie: studie van de parasitaire insecten



1.3 Indeling van de parasieten

2

, 1.3.1 Plaats van voorkomen
 Ectoparasieten
= leven op een uitwendig oppervlak van de gastheer.
Vb. luizen
 Endoparasieten
= leven binnenin de gastheer
- Orgaanparasieten: vb. Entamoeba histolytica
- Weefselparasieten: vb. Trichinella spiralis
- Celparasieten: vb. Leishmania donovani

1.3.2 Noodzakelijkheid van parasitisme
 Obligate parasieten
= ontwikkelen ten koste van een ander levend organisme
= gastheer is absoluut nodig
 Facultatieve parasieten
= gastheer is niet absoluut nodig
1.3.3 Ontwikkelingscyclus
 Monoxene of homoxene parasieten
= gaat van de ene gastheer rechtstreeks over naar een andere gastheer
van dezelfde soort.
 Heteroxene parasieten
= Kan pas van de ene gastheer naar de andere gastheer van dezelfde
soort overgaan na inlassen van een tussengastheer.

 Eindgastheer
= herberg de volwassen parasiet.
 geslachtelijke gastheer vindt hier plaats (indien aanwezig)
 Tussengastheer
= noodzakelijke gastheer waarin zich het infectieuze stadium voor een
volgende gastheer ontwikkeld
 hier enkel ongeslachtelijke voorplanting

 Vector
= wanneer de gastheer de parasiet/infectie op afstand verspreid (kan
zowel eindgastheer als tussengastheer zijn).
1.3.4 Gastheerspecificiteit
 Sterk gastheerspecifiek:
= gebonden aan één of zeer beperkt aantal mogelijke gastheren.
 Ruime gastheerspecificiteit:
= komen bij meerdere gastheren voor.




1.3.5 Zoönosen
= een infectie of ziekte van zoogdieren waarbij de mens als gastheer kan
optreden.

3