Samenvatting inleiding en geschiedenis van de psychologie

Hoorcollege 1 – inleiding en geschiedenis van de psychologie
Boek: pioneers of psychology

Hoofdstuk 1 – Ideeën uit de oudheid (founational Ideas from Antiquity)
Plato: - leermeester van Aristoteles
- voorstander nativisme(kennis is aangeboren) en rationalisme(denken door beredeneren)
- wetenschapsmethode is deductie  leren door af te leiden
- waar komt kennis vandaan?
- bekend om idealisme: je hebt 1 idee in je hoofd, kan in het echt nooit zo precies zijn (tafel)
- psyche: lust, moed, rede  wagen  rede moet lust en moed in de hand houden
 eigenlijk studeren, maar lekker weer, ijsje eten? Rede moet
dan tegenhouden
- binnenwereld is echt

Aristoteles: - geïnteresseerd hoe je kennis kunt halen uit de wereld  empirisme
- wetenschapsmethode is inductie  leren door middel van testen en toetsen
- taxonomie; ordenen van dieren, soorten etc.
 zielen; vegetatief(planten, kan niet zo veel), sensitief(dieren, bewegen),
rationeel(mens, geheugen)
- categorieën van ervaring; substantie, kwantiteit, kwaliteit, plaats, tijd, relatie,
activiteit.
- buitenwereld is echt
- inductie: redeneren via wetenschap!

 rest van bekenden Grieken; Pythagoras, Heraclitus, Zeno, Protagoras, niet belangrijk voor de
psychologie.
Socrates: - een van de stichters van westerse filosofie
- stelde communicatie centraal
- socratische methode; het doorvragen en testen van een gesprekspartner.
- nativisme: iets dat is aangeboren

Hippocrates: - leer van Humores; lichaamssappen; hieruit zou fysieke en psychisch toestand
worden bepaald.
- werd beschouwd als grondleggen van de westelijk geneeskunde.
- op basis van lichamelijke symptomen kon hij een diagnosestellen en daarbij een
bepaalde therapie voorschreef.

Arabische en vroeg islamitische philosofen  arestoteles komt terug in westen later
Al-Kindi: - grondlegger van algebra
- bedacht getal 0
- veranderde de romeinse cijfers
Alhazen: - wat is zien?
- camera obscura  klein gaat in donkere kamer,
persoon wordt onderste boven afgebeeld.
 bijna zelfde in oog
- liet kennis van Aristoteles terug komen in het westen
Avicenna: - bekende geneeskunde filosofen
- maakte onderscheid tussen externe(horen en zien iemand) en interne
zintuigen(eigen emoties, gedachtes).
- estimations and appetites

, - nog nooit gedachtes heeft gehad? Is die persoon zich bewust van iets? Ja, hij is
bewust van zichzelf, zelfbewustzijn.
- externe en interne zintuigen

Hoorcollege 2 – inleiding en geschiedenis van de psychologie
Boek: pioneers of psychology


Hoofdstuk 2 – Descartes, Locke, Leibniz
Descartes: - methode van kennis vergaring  lijkt op methode van Plato
 hoe weet je wat waar is? zelf nadenken, rationalisme
 twijfel aan alles; methode van hem
- methode: twijfel aan alles
1. Beter alleen dan samen, anders incorrecte antwoorden
2. Deductie vanuit axioma’s
3. axioma’s (simple natures) boven iedere twijfel verheven
- idee over fysica; wereld is niet leeg, kleine deeltjes
 alle dingen staan continu met elkaar in verbinding, hier kan weer mee verder
 zien is domino van lichtdeeltjes, dat creert het zien, zien is een beetje als tast.
- mechanistische fysiologie  lichaam als machine.
 mensen doen andere dingen dan dieren  laptop
 er is maar 1 ziel  rationele ziel (vd mens)
 ziel kan niet bij stenen, planten, dieren.  mechanistische ziel.
 arm aantikken, stroompje naar hersenen, verandering in hersenvocht,
 eerste die reflex beschreef; verbrand weg trekken.
 automatische reflex: automatisch wegtrekken.
 aangeleerde reflex: kan dit dacht Descartes?, ja dat kan, verandering in
hersenvocht. (denk aan chocolade ding).
 je kunt jou menselijke geest verklaren als machine.
 geen automatische machines, wilde Descartes niet.
 beïnvloed door floating man ding.
 alles kan nep zijn,
 ik denk dus ik besta  dat is dus zeker  je ziel is denken, staat los van
het lichaam
 we zijn dus eigenlijk 2 dingen: de geest in de machine.
 Elisabeth: geïnteresseerd in Descartes; lichaam zonder geest.
 - lichaam zonder geest: automaat
- geest zonder lichaam: aangeboren ideeën
 als denken niet materieel is, hoe kunnen gedachten dan een materieel lichaam
aansturen?  dualisme  vond Descartes een lastige vraag
 lichaam is imperfect
 HOE WERKT T OOG
 linkerkant van lichaam reageert in rechterkant van hersenen
 epifyse werkt niet met het oog, dat dacht Descartes wel
 uiteindelijke antwoord niet belangrijk; Je kunt op 2 manieren de psychologie
beschrijven: - lijf beschrijven als een machine, dromen, emoties horen daarbij.
- denken is apart

Descartes heeft een invloed gehad op Locke en Leibniz  waar komt kennis vandaan?

,Locke:  tijd in veel veranderingen: politiek en wetenschappelijk.
 na die oorlogen; iedereen eigen kennis; wat is nou kennis?
 gebruikt inductie als kennis  je gedachten afspeelt; is mechanistisch te beschrijven
 je geest is Tabula Rasa ; een leeg veld  zaken in je geest; aangeleerd, niks is aangeboren.
 je begint met simpele ideeën  worden complexe ideeën.
 Molyneux: eens met Locke  onderzoek  blinde persoon, door tast bol en vierkant
onderscheiden; weer zien; dan niet.
 3 soorten kennis: - intuïtief: directe waarneming
- demonstratief: redeneren
- sensitief: observatie, zintuigelijke kennis, veranderd; horen zien.
 kennis in je hoofd is afhankelijk van combinaties.  fout met heks associëren.  bijgeloof
is zo te verklaren  rode auto slechte dag

Hume:  heeft het idee van associatie uitgewerkt  op 2 manieren: continguity en similarity
 kijk ook even naar de anderen

Leibniz:  deed heel veel, niet alles lukte
 binominale getallen, calculus
 beïnvloed door Spinoza; Pantheïsme: god is niet een figuur; god is alles, god is de wereld.
 beïnvloed door van Leeuwenhoek: (eerste die bezig was met microscopen) wij zijn
gebouwd uit cellen, werken allemaal samen. L dacht het hele universum is opgebouwd
uit heel veel kleine deeltjes.
 Monaden: Leibniz zag de wereld als bestaande uit een hiërarchie van doelgerichte,
energetische entiteiten genaamd monaden. Wij, de mens bestaat ook uit
monaden, wij zijn er uit opgebouwd.
 entiteiten: vormen van leven
 in verschillende maten: *bare monads: meest simpele, alleen waarnemen
*sentient monads: kunnen percipiëren, dieren
*rational monads: kunnen appreciëren, mensen
*supreme monad: god
- perceptie: is waarnemen
- apperceptie: actief waarnemen, gedachten hebben en ermee aan de gang gaan.
 verschil tussen die twee; erg belangrijk voor de ideeën van Wilhelm Wundt.

Simpele monaden ook perceptie: je zit bv, niet bewust van de druk van de stoel  minute
perceptions(onbewust)
 tegen Tabula rasa

Fysiologie: het lichaam beïnvloed de psyche (neuronen en het brein)
Evolutie: waarom we zijn zoals we zijn, de psyche heeft een functie
Statistiek: psychologische wetten zijn af te leiden uit observaties van groepen mensen

Grote thema’s
 dualisme – materialisme: wat? (Descartes)
 aangeboren – aangeleerd: hoe? (Locke tegen Leibniz)
 individu – groep: waar?

Hoe is geest gerelateerd aan lichaam?
 dualisme: 2 onafhankelijke entiteiten
 materialisme: geest is bijproduct van brein

, - Voordeel dualisme, sluit aan bij; ervaring, lekentheorieën, religie, notie van vrije wil
 er is meer tussen hemel en aarde.
- Nadeel dualisme; interactieprobleem, bestaan van onbewuste processen niet nodig, hersenschade
beïnvloed de geest

Hoorcollege 3 – inleiding en geschiedenis van de psychologie
Boek: pioneers of psychology
Materialisme;
- monisme
- alleen de fysieke wereld bestaat
- reductief materialisme; hersenen zijn geest
- MAAR; hoe kan het dat we toch bewustzijn ervaren?
- probleem van identiteitstheorie  lichaam verandert, geest verandert (na voetbal iemand
anders, na eten iemand anders, moleculen veranderen, ander persoon?)

 andere varianten van materialisme en dualisme; eigenschapsdualisme, epifenomenalisme,
anomalous monism (interactionisme), funtionalisme.

Pragmatisme: wat doet de geest, niet wat is, wat doet …
 James; geen gedrag; niet interessant

Nature – nurture: aangeleerd of aangeboren
 Locke: nature, aangeleerd
 Leibniz: nurture, aangeboren
 Molyneux probleem; blind bol voelen herkennen; zien niet herkennen  Locke gelijk
- gedachte experiment; niet zeker dus
- oliver stacks; Virgil echte voorbeeld; dus werkt echt
 zien is iets wat je leert  Locke
 filmpje met blokjes en driehoekjes; voorkeur helpende  aangeboren  Leibniz gelijk


Hoofdstuk 3 – Fysiologie van de geest
Hoe is het lichaam (specifiek de hersenen) gerelateerd aan de geest.
 hersenen waren lang saai onderdeel; doet niks; Aristoteles’
 onderzoek hersenen; renaissance; 2 delen hersenen
 witte en grijze stof; Willis
 2 delen; zijn verbonden door hersencellen
 mensen dood; hersenen; linkerbeen verlamd; rechter hersen schade; gekruiste werking;
zenuwen kruisen in je nek.
 fysiologische problemen; gerelateerd aan de hersenen.

 fout in de geschiedenis; fout van Gall(hersen onderzoeker)
- ging hersenen vergelijken; dier en mens
- hersenen worden steeds complexer (extra slides) (vissen-reptielen-zoogdieren)
- meer hersens ten opzichte van gewicht; complexer gedrag.
 afzetten tegen gewicht grafiek lijn (extra slides)
- gall vergelijk verschillende diersoorten; geldt ook binnen soorten; mensen met kleine
hersens zijn dommer dan mensen met grote hersens.
 verschillen tussen groepen is niet hetzelfde als verschillen binnen groepen.
- fysiognomie; het geloof dat uiterlijk iets zegt over persoonlijkheid of intelligentie