Kerntaak 1 AFP
Werkgroep 1
Kennisclip 1: Mitose en meiose
Mitose vindt plaats in alle lichaamscellen, behalve de geslachtscellen. In één cel zitten 46
chromosomen 92 chromatiden.
Mitose bestaat uit 5 fasen, gevolgd door de cytokinese niet direct een fase van de mitose, maar
wel belangrijk bij de afronding:
1. interfase
o DNA rolt zich op
o Chromosoom bestaat uit 2 zuster-chromatiden en een centromeer
o Kernmembraan verdwijnt
2. Profase
o DNA rolt zich (verder) op
o Celkern verdwijnt
o Spoellichamen zichtbaar aan het uiteinde van de cel
3. Metafase
o Chromosomen gaan naar het midden van de cel (=metavlak)
o Er ontstaan trekdraden vanuit de spoellichamen
o Trekdraden hechten zich aan centromeren
4. Anafase
o Zuster-chromatiden worden uit elkaar getrokken centromeer verdwijnt
o Trekdraden halen chromatiden naar eigen spoellichaam
o Beide helften van de cel hebben hetzelfde aantal chromosomen: 46 op dit
moment zitten er dus 92 chromosomen in één cel.
5. Telofase
o Spoellichamen verdwijnen
o Rondom de chromosomen wordt een nieuwe celkern gevormd 46 chromosomen
per celkern
o Chromosomen gaan zich ontvouwen
6. (cytokinese)
o Het proces van de mitose is afgerond
o Ontstaan van twee cellen uit één cel: celmembraan wordt gevormd en snoert
zichzelf in 46 chromosomen per cel
o Cellen bewegen zich uit elkaar: 2 identieke cellen
Hoe ontstaan geslachtscellen uit gewone cellen? Meiose
Meiose vindt alleen plaats bij geslachtscellen: zaadcellen van een man, en eicellen van een vrouw. Dit
proces bestaat uit 2 delen. Meiose I bestaat uit 5 fasen:
1. Interfase I
o DNA rolt zich op
o Chromosoom bestaat uit 2 zuster-chromatiden en een centromeer
o Kernmembraan verdwijnt
, o Elke chromosoom is gekopieerd 4n (n= aantal unieke chromosomen) op dit
moment zijn er dus 4 unieke chromosomen: één van je vader, één van je moeder en
van beide een kopie.
2. Profase I
o DNA rolt zich (verder) op
o Celkern verdwijnt, chromosomen kunnen zich dus vrij bewegen door de cel
o Polen zichtbaar aan het uiteinde van de cel
3. Metafase I
o Chromosomen gaan naar het midden van de cel (=metavlak)
o Homologe chromosomenparen (chromosomenparen met dezelfde chromosomen)
liggen onder elkaar anders dan bij mitose
o Trekdraden ontstaan vanuit polen en hechten zich aan centromeren
4. Anafase I
o Homologe chromosomenparen worden uit elkaar getrokken
o Trekdraden halen chromosomen naar eigen pool
o Beide helften hebben hetzelfde aantal chromosomen: 46
5. Telofase I
o Elke kant bevat nu één van de homologe chromosomenparen
o Nieuwe cel vormt zich beide cellen zijn 2n
Meiose II bestaat uit 4 fasen:
1. Profase II
o Er ontstaat in beide cellen een extra pool
o Polen bewegen zich naar de uiteindes van de cel
2. Metafase II
o Chromosomen gaan op het nieuwe metavlak liggen
o Trekdraden worden gevormd vanuit polen en hechten zich aan centromeren
3. Anafase II
o Centromeren worden afgebroken chromatiden worden uit elkaar getrokken en er
ontstaan dus weer 2 losse chromosomen
o Chromosomen worden naar polen getrokken
4. Telofase II
o Nieuwe cellen worden gevormd elke nieuwe cel bevat nu 23 chromosomen 1n
Aan het einde van meiose I heb je dus 2 cellen, en aan het einde van meiose II heb je in totaal 4
cellen.
Kennisclip 2: Algemene oncologie
Carcinoom is een ander woord voor kanker. Kanker is een verzamelnaam voor meer dan 100
verschillende ziekten. Al deze verschillende soorten kanker hebben één gemeenschappelijk kenmerk:
een ongeremde deling van lichaamscellen.
De deling van cellen staat onder controle van regelgenen. Als er mutaties optreden in deze genen
kan een cel ongecontroleerd gaan delen. Elke cel heeft een reparatiemechanisme, dus een groot deel
van deze mutaties wordt weer hersteld.
, Metaplasia = een reversibele (=omkeerbare) verandering van het ene celtype naar het andere
celtype. Reactie van het lichaam op prikkels.
Dysplasia = nog niet kwaadaardig, maar kan dat wel worden.
Neoplasia = nieuwe groei, cellen die zelfstandig delen
Metaplasia Dysplasia Neoplasia
Abnormale differentiatie Abnormale differentiatie en Abnormale weefselgroei:
rijping: celafwijkingen (in vorm irreversibele ongeremde cel
en functie) toename met abnormale
differentiatie en organisatie
Omvorming van bepaald type Mogelijk voorstadium van Vaak tumor vorming (niet bij
volwassen weefsel in ander kanker: voorbeeld van een leukemie)
volwassen type, op een plaats premaligne afwijking
waar dat type normaal niet
voorkomt
Reactie op chronische niet- Deels reversibel Benigne (=goedaardig) of
fysiologische prikkel maligne (=kwaadaardig)
Reversibel (=omkeerbaar) Differentiatiegraad van
maligne tumor bepaalt mede
de neiging tot metastasering
Benigne (goedaardige) vs maligne (kwaadaardige) tumor
Benigne Maligne
Langzame groei Snelle groei
Expansieve groei met wegdrukking van Expansieve, infiltratieve groei, destructie van
omgeving blijft op zijn plek omgeving
Geen metastasering Wel metastasering
Glad oppervlak (vaak met bindweefselkapsel) Onregelmatig oppervlak
Figuur 1 Benigne vs maligne tumor
Werkgroep 1
Kennisclip 1: Mitose en meiose
Mitose vindt plaats in alle lichaamscellen, behalve de geslachtscellen. In één cel zitten 46
chromosomen 92 chromatiden.
Mitose bestaat uit 5 fasen, gevolgd door de cytokinese niet direct een fase van de mitose, maar
wel belangrijk bij de afronding:
1. interfase
o DNA rolt zich op
o Chromosoom bestaat uit 2 zuster-chromatiden en een centromeer
o Kernmembraan verdwijnt
2. Profase
o DNA rolt zich (verder) op
o Celkern verdwijnt
o Spoellichamen zichtbaar aan het uiteinde van de cel
3. Metafase
o Chromosomen gaan naar het midden van de cel (=metavlak)
o Er ontstaan trekdraden vanuit de spoellichamen
o Trekdraden hechten zich aan centromeren
4. Anafase
o Zuster-chromatiden worden uit elkaar getrokken centromeer verdwijnt
o Trekdraden halen chromatiden naar eigen spoellichaam
o Beide helften van de cel hebben hetzelfde aantal chromosomen: 46 op dit
moment zitten er dus 92 chromosomen in één cel.
5. Telofase
o Spoellichamen verdwijnen
o Rondom de chromosomen wordt een nieuwe celkern gevormd 46 chromosomen
per celkern
o Chromosomen gaan zich ontvouwen
6. (cytokinese)
o Het proces van de mitose is afgerond
o Ontstaan van twee cellen uit één cel: celmembraan wordt gevormd en snoert
zichzelf in 46 chromosomen per cel
o Cellen bewegen zich uit elkaar: 2 identieke cellen
Hoe ontstaan geslachtscellen uit gewone cellen? Meiose
Meiose vindt alleen plaats bij geslachtscellen: zaadcellen van een man, en eicellen van een vrouw. Dit
proces bestaat uit 2 delen. Meiose I bestaat uit 5 fasen:
1. Interfase I
o DNA rolt zich op
o Chromosoom bestaat uit 2 zuster-chromatiden en een centromeer
o Kernmembraan verdwijnt
, o Elke chromosoom is gekopieerd 4n (n= aantal unieke chromosomen) op dit
moment zijn er dus 4 unieke chromosomen: één van je vader, één van je moeder en
van beide een kopie.
2. Profase I
o DNA rolt zich (verder) op
o Celkern verdwijnt, chromosomen kunnen zich dus vrij bewegen door de cel
o Polen zichtbaar aan het uiteinde van de cel
3. Metafase I
o Chromosomen gaan naar het midden van de cel (=metavlak)
o Homologe chromosomenparen (chromosomenparen met dezelfde chromosomen)
liggen onder elkaar anders dan bij mitose
o Trekdraden ontstaan vanuit polen en hechten zich aan centromeren
4. Anafase I
o Homologe chromosomenparen worden uit elkaar getrokken
o Trekdraden halen chromosomen naar eigen pool
o Beide helften hebben hetzelfde aantal chromosomen: 46
5. Telofase I
o Elke kant bevat nu één van de homologe chromosomenparen
o Nieuwe cel vormt zich beide cellen zijn 2n
Meiose II bestaat uit 4 fasen:
1. Profase II
o Er ontstaat in beide cellen een extra pool
o Polen bewegen zich naar de uiteindes van de cel
2. Metafase II
o Chromosomen gaan op het nieuwe metavlak liggen
o Trekdraden worden gevormd vanuit polen en hechten zich aan centromeren
3. Anafase II
o Centromeren worden afgebroken chromatiden worden uit elkaar getrokken en er
ontstaan dus weer 2 losse chromosomen
o Chromosomen worden naar polen getrokken
4. Telofase II
o Nieuwe cellen worden gevormd elke nieuwe cel bevat nu 23 chromosomen 1n
Aan het einde van meiose I heb je dus 2 cellen, en aan het einde van meiose II heb je in totaal 4
cellen.
Kennisclip 2: Algemene oncologie
Carcinoom is een ander woord voor kanker. Kanker is een verzamelnaam voor meer dan 100
verschillende ziekten. Al deze verschillende soorten kanker hebben één gemeenschappelijk kenmerk:
een ongeremde deling van lichaamscellen.
De deling van cellen staat onder controle van regelgenen. Als er mutaties optreden in deze genen
kan een cel ongecontroleerd gaan delen. Elke cel heeft een reparatiemechanisme, dus een groot deel
van deze mutaties wordt weer hersteld.
, Metaplasia = een reversibele (=omkeerbare) verandering van het ene celtype naar het andere
celtype. Reactie van het lichaam op prikkels.
Dysplasia = nog niet kwaadaardig, maar kan dat wel worden.
Neoplasia = nieuwe groei, cellen die zelfstandig delen
Metaplasia Dysplasia Neoplasia
Abnormale differentiatie Abnormale differentiatie en Abnormale weefselgroei:
rijping: celafwijkingen (in vorm irreversibele ongeremde cel
en functie) toename met abnormale
differentiatie en organisatie
Omvorming van bepaald type Mogelijk voorstadium van Vaak tumor vorming (niet bij
volwassen weefsel in ander kanker: voorbeeld van een leukemie)
volwassen type, op een plaats premaligne afwijking
waar dat type normaal niet
voorkomt
Reactie op chronische niet- Deels reversibel Benigne (=goedaardig) of
fysiologische prikkel maligne (=kwaadaardig)
Reversibel (=omkeerbaar) Differentiatiegraad van
maligne tumor bepaalt mede
de neiging tot metastasering
Benigne (goedaardige) vs maligne (kwaadaardige) tumor
Benigne Maligne
Langzame groei Snelle groei
Expansieve groei met wegdrukking van Expansieve, infiltratieve groei, destructie van
omgeving blijft op zijn plek omgeving
Geen metastasering Wel metastasering
Glad oppervlak (vaak met bindweefselkapsel) Onregelmatig oppervlak
Figuur 1 Benigne vs maligne tumor
