Samenvatting Module 9 - kwaliteit (met enkele examenvragen)

MODULE 9: KWALITEIT OP SCHOOL
1. INLEIDING
KWALITEIT: de mate waarin iets goed is

ONDERWIJSKWALITEIT: de mate waarin onderwijs goed is
 Wat betekent ‘goed onderwijs’?
 Er is geen echte definitie te formuleren

Er zijn verschillende perspectieven mogelijk op

 Wat kwaliteitsvol onderwijs precies betekent
 Hoe men in de praktijk kwaliteit probeert na te streven en te bewaken
 Hoe men kwaliteit onderzoekt

Kwaliteitsvol onderwijs wordt vaak gelijkgesteld met leerprestaties van de leerlingen
 kan problematisch zijn

2. INSTRUMENTEN VAN ONDERWIJSKWALITEIT
INSTRUMENTEN VAN ONDERWIJSKWALITEIT: instrumenten die ingezet worden om kwaliteit in
onderwijs na te gaan en te verbeteren

INSTRUMENTEN: alle hulpmiddelen (rapporten, standaarden,…) die worden ingezet – zowel door
beleidsmakers als door practici – om onderwijskwaliteit in kaart te brengen en/of te
optimaliseren
2.1 INTERNATIONALE KWALITEITSBEWAKING
Internationale organisaties hebben in feite geen formele onderwijsbevoegdheid en kunnen geen
dwingende maatregelen nemen m.b.t. de kwaliteit van het onderwijs

 Europese commissie
 OESO
 VN,…

Toch hebben ze een belangrijke invloed op het onderwijsbeleid in Vlaanderen
HOE?

 Door kwaliteit van onderwijssystemen te monitoren via verschillende internationale studies
en deze bevindingen systematisch te verspreiden = SOFT POWER

Kwaliteit van het Vlaamse secundair onderwijs wordt gemotiveerd via internationaal vergelijkend
onderzoek

 De gecorrigeerde leerprestaties van leerlingen op bepaalde toetsen/vragenlijsten vormen
een indicator voor onderwijskwaliteit

,Programme for international student assessment – PISA

 Meest gekende studie
 Driejaarlijks georganiseerd door OESO
 Toetst een representatieve steekproef van 15-jarigen
 75% zit in het 4de jaar secundair onderwijs
 22% zit in het 3de jaar secundair onderwijs
 15-jarigen in het BUSO, nemen deel
 Gemeten vaardigheden (leesvaardigheid, wiskundige geletterdheid en wetenschappelijke
geletterdheid) zijn vaardigheden waarvan verondersteld wordt dat ze essentieel zijn voor
volwaardige participatie aan de moderne samenleving

International civic and citizenship education study – ICCS

 Studie over burgerschapseducatie
 Bevraagt leerlingen uit het 2de jaar secundair onderwijs

European survey on langueage competences – ESLC

 Studie over taalvaardigheid in ene vreemde taal

Op basis van deze studies wil men onderwijssystemen met elkaar vergelijken

PISA 2018:
Leerlingen uit zeer uiteenlopende nationale, regionale en culturele contexten
 sommige vragen zijn minder relevant voor elk deelnemend land

PISA en ICCS:
= internationale studies en zeggen niets op de Vlaamse eindtermen MAAR toch komen de resultaten
uitgebreid aan bod in de media en reageren beleidsmakers op resultaten
 Politici baseren en legitimeren vaak hun beleidskeuzes o.b.v. de resultaten

De mate waarin nationale onderwijssystemen onderhevig zijn aan soft power verschilt sterk van
land tot land

o Landen die hun onderwijssysteem in eigen beheer volledig hervormen (Duitsland)
o Landen die hun onderwijsbeleid aanpassen conform ‘winner landen’ (Finland)
o Landen die de resultaten links laten liggen bij het (her)uittekenen van het onderwijs

, 2.2 KWALITEITSBEWAKING IN HET VLAAMS ONDERWIJSSYSTEEM
Scholen en schoolbesturen in Vlaanderen is in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor de
kwaliteit van het geboden onderwijs
 TOCH zijn er regels opgelegd in schoolpact voor het subsidiëren en overheid heeft duidelijke rol
van kwaliteitsbewaking

Juridisch kader: het decreet betreffende de kwaliteit van onderwijs 8 mei 2009

Drie belangrijke (beleids)instrumenten om de kwaliteit van het Vlaamse onderwijs te bewaken:

(1) Eindtermen
(2) Schooldoorlichting
(3) Peilingsonderzoek

Andere:

 Jaarlijkse rapporten over spijbelen
 Onderzoek door Rekenhof
 Statistische jaarboeken over het onderwijs

2.2.1 EINDTERMEN

EINDTERM = een minimum aan kennis, inzicht, vaardigheden en attitudes (= minimumdoelen) die
bereikbaar en noodzakelijk geacht worden voor een bepaalde leerlingenpopulatie

Overheid doet beroep op eindtermen om kwaliteitsvol onderwijs in alle Vlaamse scholen te
garanderen en te bewaken

SCHOOLPACTWET 1959: antecedent in het ontstaan van de eindtermen

 Onderwijsverstrekkers moeten zich aan wettelijk bepaald minimum-leerplan en minimum
lessenrooster onderwerpen
 Onderwijsverstrekkers zijn vrij om inhouden en methodes zelf te bepalen
 MITS basering op leerplannen en lessenroosters
 Er was nog geen sprake van formele eindtermen in de vorm waarin we ze vandaag kennen
 ‘het peil der studieën’ = via de minimumleerplannen en lessenroosters legde de overheid
bepaalde kwalitatieve minimumnormen op die in het versterkte onderwijs moeten geworden
geverifieerd en geëvalueerd

17 JULI 1991: decreet betreffende inspectie, dienst voor onderwijsontwikkeling en pedagogische
begeleidingsdiensten doen de eindtermen hun intrede in het Vlaamse onderwijs

 Eindtermen functioneren als een instrumenten om de minimale kwaliteit van onderwijs te
garanderen
 Voor het secundair onderwijs: vanaf 1996