Taak 1
PS: hoe verloopt een gezonde celdeling?
Leerdoelen:
1. Hoe is een cel opgebouwd?
Extracellulair compartiment
Cellen zijn verdeeld in compartimenten, afgescheiden van elkaar door de celmembraan. Deze
afscheiding heeft een voordeel en een nadeel.
• Voordeel: biochemische processen die met elkaar in conflict kunnen komen zijn nu
gescheiden.
• Nadeel: transport is moeilijker.
Intracellulair vocht (ICF): in de cel
Extracellulair vocht (ECF): buiten de cellen
De celmembraan is een dunne laag van lipiden die de fluids van elkaar afscheidt.
➔ Celmembranen bestaan uit dubble laag (bilayers) van fosfolipiden met proteïnemoleculen er
in.
Functies celmembraan
• Fysieke isolatie: barrière tussen intracellulaire fluid en extracellulaire fluid.
• Regulatie van uitwisseling met de omgeving: controleert wat er in en uit de cel gaat
, • Communicatie tussen de cel en de omgeving: celmembraan bevat proteinen die de cel ins
taat stellen om meleculen te herekennen en er op te reageren.
• Structurele support: de celvorm behouden
Intracellulaire compartimenten
Er zijn meer dan 200 verschillende typen cellen in het menselijk lichaam, elk met een eigen structuur
en functie.
Iedere cel bevat hetzelfde DNA, maar niet iedere cel gebruikt dezelfde informatie hiervan. Tijdens
differentiatie transformeert de cel in een specialiteit.
Vaak geeft de uiteindelijke vorm van de cel ook zijn functie weer. Bv een spiercel en vetcel zien er
anders uit.
In de cel, de buitenste grens is de celmembraan, dit controleert de beweging van materiaal tussen de
binnenkant van de cel en de buitenkant door de “poorten” te openen en te sluiten.
De cel bevat verschillende onderdelen, ieder met zijn eigen functie en samen zorgen ze voor een
goede werking van de cel. Het DNA in de nuclueus is de baas, het controleert de interne werking van
de cel en de interactie met andere cellen. Het moet samenwerken en communiceren met andere
cellen in het lichaam de laten functioneren.
De cellen zijn omringd door een zoutoplossing (extracellulair fluid), gescheiden door celmembraan.
Binnenin is de cel verdeeld in cytoplasma en nucleus.
Het cytoplasma bestaat uit
• Vocht: cytosol
o Intracellulair vocht. Van extracellulair vocht gescheiden door celmembraan. Bevat
opgeloste nutriënten en proteïnen, ionen en afvalstoffen
o De twee andere componenten van het cytoplasma zijn opgelost in het cytosol
• Onoplosbare deeltjes: inclusions
o Nonmembranen organellen. Sommige zijn verantwoordelijk voor specifieke
celfuncties
o In direct contact met cytosol
• Membraan-gebonden structuren: organellen
o Membraangebonden compartimenten die een specifieke rol spelen in de overall
functie van de cel.
o Mitochondriën verzorgt de cel ATP
o Lysosomen hebben een spijsverteringsrol in de cel
o De organellen werken op een geïntegreerde manier, ieder met een eigen functie.
Inclusions hebben geen membraan en staan dus in direct contact met het cytosol
• Ribosomen zijn kleine granulen van RNA en proteïnen. Ribosomen produceren proteïnen
onder directie van het DNA van de cel. Ribosomen zijn het meest aanwezig in cellen die
proteïnen synthetiseren voor export uit de cel.
• Proteasomen
• Vault. Vault proteïne is geassocieerd met tumors resistentie tegen medicijn
• Proteinevezels voor structuur support en transport.
,Skeleton functies
• Celvorm
• Interne organisatie
• Intracellulair transport
• Verdeling van cellen in weefsels
• Beweging, helpt de cel bewegen.
Organellen
Organellen creëren compartimenten voor gespecialiseerde functies.
Gescheiden van cytosol door membraan
De 4 grote groepen van celorganellen
• Mitochondria
o Karakteristieken: dubbele laag met central matrix
o Functie: produceert bet meeste van de ATP van de cel.
, ▪ Cellen die veel energie nodig hebben (spiercel) bevatten meer
mitochondriën
▪ Bevat mitochondriaal DNA → hiermee kan die zelf proteïnen produceren
• Het endoplasmatisch reticulum
o Karakteristieken: ruw ER (RER) & glad ER (SER): ruw bevat ribosomen en glad niet.
o Functie: Synthetiseren, opslag en transport van biomoleculen.
▪ Ruw ER: synthetiseren van proteïnen.
▪ Glad ER: synthese van vetzuren, steroïden en lipiden
• Het golgi apparaat
o Karakteristieken: holle membranen zakjes
o Functie: vormen en verpakken van eiwitten
▪ Golgi ontvangt eiwitten gemaakt door RER, vormt deze en verpakt ze dan in
blaasjes
• Lysosomen en peroxisomen
o Karakteristieken: membraan-gebonden blaasjes gevuld met enzymen
o Functie: verteren bacteriën en oude organellen & metaboliseren vetzuren
Celkern
De nucleus (celkern) is de cel zijn control center → bevat DNA
• De nuclear enveloppe is een structuur van 2 membranen dat de celkern afscheidt van het
cytoplasma. De buitenste membraan staat in contact met het ER, en beide membranen van
de enveloppe bevatten poriën → voor communicatie.
• Bevat DNA om de functies van de cel te leiden.
Nucleolus
• Regio van DNA, RNA en proteïnen
• Bevat de genen dat de synthese van ribosomaal RNA leidt
2. Hoe functioneert een cel, wat doet een cel nou eigenlijk?
Er zijn veel verschillende cellen in het lichaam en iedere cel heeft zijn eigen functie. Een orgaan is als
het ware een hele groep cellen die hetzelfde doen. Cellen hebben dus op zichzelf een functie maar
werken en communiceren ook veel samen met andere cellen om het hele lichaam te kunnen laten
functioneren.
➔ Genexpressie en genetische regulatie
3. Hoe verloopt de celdeling? (mitose)
PS: hoe verloopt een gezonde celdeling?
Leerdoelen:
1. Hoe is een cel opgebouwd?
Extracellulair compartiment
Cellen zijn verdeeld in compartimenten, afgescheiden van elkaar door de celmembraan. Deze
afscheiding heeft een voordeel en een nadeel.
• Voordeel: biochemische processen die met elkaar in conflict kunnen komen zijn nu
gescheiden.
• Nadeel: transport is moeilijker.
Intracellulair vocht (ICF): in de cel
Extracellulair vocht (ECF): buiten de cellen
De celmembraan is een dunne laag van lipiden die de fluids van elkaar afscheidt.
➔ Celmembranen bestaan uit dubble laag (bilayers) van fosfolipiden met proteïnemoleculen er
in.
Functies celmembraan
• Fysieke isolatie: barrière tussen intracellulaire fluid en extracellulaire fluid.
• Regulatie van uitwisseling met de omgeving: controleert wat er in en uit de cel gaat
, • Communicatie tussen de cel en de omgeving: celmembraan bevat proteinen die de cel ins
taat stellen om meleculen te herekennen en er op te reageren.
• Structurele support: de celvorm behouden
Intracellulaire compartimenten
Er zijn meer dan 200 verschillende typen cellen in het menselijk lichaam, elk met een eigen structuur
en functie.
Iedere cel bevat hetzelfde DNA, maar niet iedere cel gebruikt dezelfde informatie hiervan. Tijdens
differentiatie transformeert de cel in een specialiteit.
Vaak geeft de uiteindelijke vorm van de cel ook zijn functie weer. Bv een spiercel en vetcel zien er
anders uit.
In de cel, de buitenste grens is de celmembraan, dit controleert de beweging van materiaal tussen de
binnenkant van de cel en de buitenkant door de “poorten” te openen en te sluiten.
De cel bevat verschillende onderdelen, ieder met zijn eigen functie en samen zorgen ze voor een
goede werking van de cel. Het DNA in de nuclueus is de baas, het controleert de interne werking van
de cel en de interactie met andere cellen. Het moet samenwerken en communiceren met andere
cellen in het lichaam de laten functioneren.
De cellen zijn omringd door een zoutoplossing (extracellulair fluid), gescheiden door celmembraan.
Binnenin is de cel verdeeld in cytoplasma en nucleus.
Het cytoplasma bestaat uit
• Vocht: cytosol
o Intracellulair vocht. Van extracellulair vocht gescheiden door celmembraan. Bevat
opgeloste nutriënten en proteïnen, ionen en afvalstoffen
o De twee andere componenten van het cytoplasma zijn opgelost in het cytosol
• Onoplosbare deeltjes: inclusions
o Nonmembranen organellen. Sommige zijn verantwoordelijk voor specifieke
celfuncties
o In direct contact met cytosol
• Membraan-gebonden structuren: organellen
o Membraangebonden compartimenten die een specifieke rol spelen in de overall
functie van de cel.
o Mitochondriën verzorgt de cel ATP
o Lysosomen hebben een spijsverteringsrol in de cel
o De organellen werken op een geïntegreerde manier, ieder met een eigen functie.
Inclusions hebben geen membraan en staan dus in direct contact met het cytosol
• Ribosomen zijn kleine granulen van RNA en proteïnen. Ribosomen produceren proteïnen
onder directie van het DNA van de cel. Ribosomen zijn het meest aanwezig in cellen die
proteïnen synthetiseren voor export uit de cel.
• Proteasomen
• Vault. Vault proteïne is geassocieerd met tumors resistentie tegen medicijn
• Proteinevezels voor structuur support en transport.
,Skeleton functies
• Celvorm
• Interne organisatie
• Intracellulair transport
• Verdeling van cellen in weefsels
• Beweging, helpt de cel bewegen.
Organellen
Organellen creëren compartimenten voor gespecialiseerde functies.
Gescheiden van cytosol door membraan
De 4 grote groepen van celorganellen
• Mitochondria
o Karakteristieken: dubbele laag met central matrix
o Functie: produceert bet meeste van de ATP van de cel.
, ▪ Cellen die veel energie nodig hebben (spiercel) bevatten meer
mitochondriën
▪ Bevat mitochondriaal DNA → hiermee kan die zelf proteïnen produceren
• Het endoplasmatisch reticulum
o Karakteristieken: ruw ER (RER) & glad ER (SER): ruw bevat ribosomen en glad niet.
o Functie: Synthetiseren, opslag en transport van biomoleculen.
▪ Ruw ER: synthetiseren van proteïnen.
▪ Glad ER: synthese van vetzuren, steroïden en lipiden
• Het golgi apparaat
o Karakteristieken: holle membranen zakjes
o Functie: vormen en verpakken van eiwitten
▪ Golgi ontvangt eiwitten gemaakt door RER, vormt deze en verpakt ze dan in
blaasjes
• Lysosomen en peroxisomen
o Karakteristieken: membraan-gebonden blaasjes gevuld met enzymen
o Functie: verteren bacteriën en oude organellen & metaboliseren vetzuren
Celkern
De nucleus (celkern) is de cel zijn control center → bevat DNA
• De nuclear enveloppe is een structuur van 2 membranen dat de celkern afscheidt van het
cytoplasma. De buitenste membraan staat in contact met het ER, en beide membranen van
de enveloppe bevatten poriën → voor communicatie.
• Bevat DNA om de functies van de cel te leiden.
Nucleolus
• Regio van DNA, RNA en proteïnen
• Bevat de genen dat de synthese van ribosomaal RNA leidt
2. Hoe functioneert een cel, wat doet een cel nou eigenlijk?
Er zijn veel verschillende cellen in het lichaam en iedere cel heeft zijn eigen functie. Een orgaan is als
het ware een hele groep cellen die hetzelfde doen. Cellen hebben dus op zichzelf een functie maar
werken en communiceren ook veel samen met andere cellen om het hele lichaam te kunnen laten
functioneren.
➔ Genexpressie en genetische regulatie
3. Hoe verloopt de celdeling? (mitose)
