Stoffen en reacties
Er kunnen 2 dingen gebeuren bij het verhitten van stoffen:
1. Faseovergang (omkeerbaar)
2. Chemische reactie (=proces waarbij stoffen verdwijnen en nieuwe stoffen met
nieuwe eigenschappen ontstaan)
- Niet omkeerbaar
- Bijv. verbranding van hout, het smelten van kaarsvet
- Geef je weer in een reactieschema
- Beginstoffen → reactieproducten
Verbranding en ontleding
- Verbrandingsreactie (= een reactie waarbij een brandstof met zuurstof reageert tot
de verbrandingsproducten)
- Brandbare stof + zuurstof → verbrandingsproduct(en)
- Ontledingsreactie (= een reactie waarbij een brandstof zonder zuurstof ontleedt tot
de ontledingsproducten)
- Beginstof → ontledingsproducten
Ontleden
- Het uit elkaar vallen van 1 stof in meerdere nieuwe stoffen met nieuwe
eigenschappen
- Heeft altijd energietoevoer nodig (endotherm)
Thermolyse
- Ontleden door toevoer van warmte, verbranding
- Verhitting zonder zuurstof
- Geen vlamvorming (want geen O2)
- Voorbeeld: verkoling van brood (verbranden van brood)
brood → koolstof + water + rook + (brandbaar) gas
- Organische stoffen (=stoffen die voornamelijk bestaan uit koolstof en waterstof:
koolwaterstoffen) verkolen bij thermolyse
- Biologisch materiaal is opgebouwd uit organische
stoffen
organische stoffen → koolstof + water + rook +
(brandbaar) gas
8
, Elektrolyse
- Ontleding door toevoer van elektrische energie
- Elektrolyse van water geeft waterstof en zuurstof
- water → waterstof + zuurstof
- Water is ontleedbaar, waterstof en zuurstof niet
Eigenschappen van:
Waterstof(gas) Zuurstof(gas)
- Stof met de kleinste dichtheid - Stof benodigd voor verbrandingen
- Erg brandbaar - Lucht is 21% zuurstof
- Knalgas - Zuiver zuurstof brandt veel feller
Fotolyse
- Ontleding door middel van licht (energie)
- Licht bestaat uit energieke deeltjes (fotonen)
- Voorbeeld: zwart-witfotografie, gebruikt: fotopapier met de stof zilverbromide
zilverbromide → zilver + broom
Ontleedbare stoffen (verbindingen) = ontleedbaar (bestaan uit meerdere verschillende
deeltjes)
- bijv. water
Niet-ontleedbare stoffen (elementen)= zijn niet ontleedbaar (bestaat uit 1 soort deeltje)
- ongeveer 100 stoffen, is niet veel
- bijv. zuurstof
Metalen
- Alle metalen zijn niet-ontleedbaar
- Alle metalen geleiden stroom en warmte
- Alle metalen glanzen
- Niet alle metalen zijn vast bij kamertemperatuur
- Niet alle metalen hebben dezelfde dichtheid, smeltpunt, hardheid en sterkte
- Legeringen = mengsels van niet-ontleedbare metalen
Deeltjesmodel: afbeelding die laat zien hoe stoffen in elkaar zitten.
- iedere stof is opgebouwd uit kleine deeltjes (moleculen)
- iedere stof heeft zijn eigen soort moleculen
- moleculen bewegen de hele tijd, de snelheid hangt af van de temperatuur. Hoe hoger
de temperatuur, hoe sneller de moleculen bewegen.
9
Er kunnen 2 dingen gebeuren bij het verhitten van stoffen:
1. Faseovergang (omkeerbaar)
2. Chemische reactie (=proces waarbij stoffen verdwijnen en nieuwe stoffen met
nieuwe eigenschappen ontstaan)
- Niet omkeerbaar
- Bijv. verbranding van hout, het smelten van kaarsvet
- Geef je weer in een reactieschema
- Beginstoffen → reactieproducten
Verbranding en ontleding
- Verbrandingsreactie (= een reactie waarbij een brandstof met zuurstof reageert tot
de verbrandingsproducten)
- Brandbare stof + zuurstof → verbrandingsproduct(en)
- Ontledingsreactie (= een reactie waarbij een brandstof zonder zuurstof ontleedt tot
de ontledingsproducten)
- Beginstof → ontledingsproducten
Ontleden
- Het uit elkaar vallen van 1 stof in meerdere nieuwe stoffen met nieuwe
eigenschappen
- Heeft altijd energietoevoer nodig (endotherm)
Thermolyse
- Ontleden door toevoer van warmte, verbranding
- Verhitting zonder zuurstof
- Geen vlamvorming (want geen O2)
- Voorbeeld: verkoling van brood (verbranden van brood)
brood → koolstof + water + rook + (brandbaar) gas
- Organische stoffen (=stoffen die voornamelijk bestaan uit koolstof en waterstof:
koolwaterstoffen) verkolen bij thermolyse
- Biologisch materiaal is opgebouwd uit organische
stoffen
organische stoffen → koolstof + water + rook +
(brandbaar) gas
8
, Elektrolyse
- Ontleding door toevoer van elektrische energie
- Elektrolyse van water geeft waterstof en zuurstof
- water → waterstof + zuurstof
- Water is ontleedbaar, waterstof en zuurstof niet
Eigenschappen van:
Waterstof(gas) Zuurstof(gas)
- Stof met de kleinste dichtheid - Stof benodigd voor verbrandingen
- Erg brandbaar - Lucht is 21% zuurstof
- Knalgas - Zuiver zuurstof brandt veel feller
Fotolyse
- Ontleding door middel van licht (energie)
- Licht bestaat uit energieke deeltjes (fotonen)
- Voorbeeld: zwart-witfotografie, gebruikt: fotopapier met de stof zilverbromide
zilverbromide → zilver + broom
Ontleedbare stoffen (verbindingen) = ontleedbaar (bestaan uit meerdere verschillende
deeltjes)
- bijv. water
Niet-ontleedbare stoffen (elementen)= zijn niet ontleedbaar (bestaat uit 1 soort deeltje)
- ongeveer 100 stoffen, is niet veel
- bijv. zuurstof
Metalen
- Alle metalen zijn niet-ontleedbaar
- Alle metalen geleiden stroom en warmte
- Alle metalen glanzen
- Niet alle metalen zijn vast bij kamertemperatuur
- Niet alle metalen hebben dezelfde dichtheid, smeltpunt, hardheid en sterkte
- Legeringen = mengsels van niet-ontleedbare metalen
Deeltjesmodel: afbeelding die laat zien hoe stoffen in elkaar zitten.
- iedere stof is opgebouwd uit kleine deeltjes (moleculen)
- iedere stof heeft zijn eigen soort moleculen
- moleculen bewegen de hele tijd, de snelheid hangt af van de temperatuur. Hoe hoger
de temperatuur, hoe sneller de moleculen bewegen.
9
