Werkmodel
1. Wat zijn de kenmerken van het kind/de volwassene, van waaruit je de casus kunt
benaderen? Beschrijf er minstens 12. (4 punten: 1 punt per 3 goed.)
2a. Benoem zo uitgebreid mogelijk, dus op zowel lichamelijk, cognitief, sociaal,
persoonlijk als seksueel gebied, wat er in de normale ontwikkeling gebeurt gedurende de
leeftijdsfase van de persoon uit de casus. (30 punten:6 punten per onderdeel goed)
2b. Wat kun je zeggen over het kind/ de volwassene, wanneer je deze kenmerken
vergelijkt met de in Feldman beschreven normale ontwikkeling? (10 punten:2 punten per
gebied.)
3. Wat zijn mogelijke verklaringen voor het gedrag die door de verschillende in Feldman
beschreven theorieën worden gegeven? Noem en beschrijf minstens 3 theorieën,
waarmee je het gedrag verklaart. Geef dus een uitleg van de theorie en pas hem toe op
de casus. (36 punten: 12 per theorie: dwz.6 per beschreven theorie en 6 voor de
toepassing daarvan op de casus.)
4.Hoe luidt of luiden de ontwikkelingsopgave(n) van de persoon uit de casus, uitgaande
van de normale ontwikkeling? (10 punten)
5. Zijn er beschermende factoren aan te wijzen? Zo ja welke? Beschrijf er zoveel
mogelijk, maar minstens 5 met argumentatie. (5 punten)
6. Zijn er risicofactoren aan te wijzen? Zo ja welke? Beschrijf er zoveel mogelijk, maar
minstens 5 met argumentatie. (5 punten)
7. Hoe luidt of luiden de opvoedingsopgave(n)/mogelijkheden om de competentie van
het kind/de volwassene te bevorderen? (10 punten)
8. Samenhang van al deze criteria in een lopend verhaal. (0, 4, 7 of 10 punten)
,Hoofdstuk 1 Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
Ontwikkelingspsychologie: de wetenschappelijke studie naar groei, verandering en
stabiliteit bij mensen, van conceptie tot ouderdom, maar met een accent op de jaren tot
de volwassenheid.
Ontwikkeling: Rijping (nature) en Leren (nurture)
Thematische gebieden binnen de ontwikkelingspsychologie:
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Persoonlijkheidsontwikkeling (seksuele ontwikkeling)
Cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
Maturatie: het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische
informatie.
5 perspectieven van ontwikkeling:
- Biologisch
- Cognitief
- Psychodynamisch
- Behavioristisch
- Systemisch
Cognitief perspectief > Jean Piaget (1896-1980)
Equilibratie: de neiging van het kind om het evenwicht te herstellen tussen de nieuwe
informatie en de reeds bestaande inzichten, waardoor meer complete en geïntegreerde
kennis opgebouwd wordt.
Adaptatie: het pogen van het kind om met behulp van de denkstrategie van dat moment
nieuwe informatie op te nemen en in te passen in zijn ‘kennisvoorraad’:
- Door het inpassen van nieuwe info bij het bestaande > assimileren.
- Door het vervangen van een oud schema door een nieuwe > accommoderen
Fasen volgens Piaget:
- sensomotorische fase (0/2 jaar): het eerste stadium in Piagets theorie, waarin het kind
sterk afhankelijk is van zijn aangeboren motorische reacties op stimuli.
- preoperationele fase (2/7 jaar):
- concreet operationele fase (7/11 jaar)
- formeel operationele fase (11/-)
Psychodynamisch perspectief > Sigmund Freud (1856-1939)
Psycho-analyse:
- Gedrag wordt veroorzaakt door behoefte bevrediging
- Hij ging er van uit dat mensen verschillende fasen moesten doorlopen en als men in
een fase bleef steken had dat negatieve consequenties.
Psychodynamisch perspectief > Erik Homburger Erikson (1902-1994)
De 8 psychodynamische ontwikkelingsfases van Erikson:
1. Vertrouwen vs wantrouwen (0-1,5 jaar)
2. Autonomie vs schaamte/twijfel (1,5-3 jaar)
3. Initiatief vs schuld (3-6 jaar)
4. Vlijt vs minderwaardigheid (6-12 jaar)
5. Identiteit vs rolverwarring (adolescentie)
6. Intimitiet vs isolement (vroege volwassenheid)
, 7. Generativiteit vs stagnatie (middelbare volwassenheid)
8. Integriteit vs wanhoop (late volwassenheid)
Behavioristisch perspectief
Vier mechanismen:
1. Ongeconditioneerde reflexen
2. Klassieke conditionering
3. Operante conditionering
4. Imitatie en observationeel leren
Systemisch perspectief Urie fenbrenner (1917-2005)
- Het contextueel perspectief: het perspectief dat kijkt naar de relatie tussen individuen
en hun fysieke, cognitieve, persoonlijkheids- en sociale wereld.
Het bio-ecologisch model van Bronfenbrenner:
5 omgevingsniveau’s: micro/meso/exo/macro/chronosysteem
Sociaal-culturele theorie van Vygotsky:
- Je kan de cognitieve ontwikkeling niet beschrijven zonder rekening te houden met de
invloed van cultuur.
2 ontwikkelingsniveaus volgens Vygotsky:
1. De zone van actuele ontwikkeling: dat is het niveau wat het kind vandaag zelfstandig
kan.
2. De zone van de naaste ontwikkeling: dat wat het kind bijna onafhankelijk kan.
- Cognitieve vaardigheden van kinderen verbeteren wanneer zij worden blootgesteld aan
info die binnen hun zone van naaste ontwikkeling ligt.
1. Wat zijn de kenmerken van het kind/de volwassene, van waaruit je de casus kunt
benaderen? Beschrijf er minstens 12. (4 punten: 1 punt per 3 goed.)
2a. Benoem zo uitgebreid mogelijk, dus op zowel lichamelijk, cognitief, sociaal,
persoonlijk als seksueel gebied, wat er in de normale ontwikkeling gebeurt gedurende de
leeftijdsfase van de persoon uit de casus. (30 punten:6 punten per onderdeel goed)
2b. Wat kun je zeggen over het kind/ de volwassene, wanneer je deze kenmerken
vergelijkt met de in Feldman beschreven normale ontwikkeling? (10 punten:2 punten per
gebied.)
3. Wat zijn mogelijke verklaringen voor het gedrag die door de verschillende in Feldman
beschreven theorieën worden gegeven? Noem en beschrijf minstens 3 theorieën,
waarmee je het gedrag verklaart. Geef dus een uitleg van de theorie en pas hem toe op
de casus. (36 punten: 12 per theorie: dwz.6 per beschreven theorie en 6 voor de
toepassing daarvan op de casus.)
4.Hoe luidt of luiden de ontwikkelingsopgave(n) van de persoon uit de casus, uitgaande
van de normale ontwikkeling? (10 punten)
5. Zijn er beschermende factoren aan te wijzen? Zo ja welke? Beschrijf er zoveel
mogelijk, maar minstens 5 met argumentatie. (5 punten)
6. Zijn er risicofactoren aan te wijzen? Zo ja welke? Beschrijf er zoveel mogelijk, maar
minstens 5 met argumentatie. (5 punten)
7. Hoe luidt of luiden de opvoedingsopgave(n)/mogelijkheden om de competentie van
het kind/de volwassene te bevorderen? (10 punten)
8. Samenhang van al deze criteria in een lopend verhaal. (0, 4, 7 of 10 punten)
,Hoofdstuk 1 Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
Ontwikkelingspsychologie: de wetenschappelijke studie naar groei, verandering en
stabiliteit bij mensen, van conceptie tot ouderdom, maar met een accent op de jaren tot
de volwassenheid.
Ontwikkeling: Rijping (nature) en Leren (nurture)
Thematische gebieden binnen de ontwikkelingspsychologie:
- Fysieke ontwikkeling
- Cognitieve ontwikkeling
- Sociaal-emotionele ontwikkeling
- Persoonlijkheidsontwikkeling (seksuele ontwikkeling)
Cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
Maturatie: het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische
informatie.
5 perspectieven van ontwikkeling:
- Biologisch
- Cognitief
- Psychodynamisch
- Behavioristisch
- Systemisch
Cognitief perspectief > Jean Piaget (1896-1980)
Equilibratie: de neiging van het kind om het evenwicht te herstellen tussen de nieuwe
informatie en de reeds bestaande inzichten, waardoor meer complete en geïntegreerde
kennis opgebouwd wordt.
Adaptatie: het pogen van het kind om met behulp van de denkstrategie van dat moment
nieuwe informatie op te nemen en in te passen in zijn ‘kennisvoorraad’:
- Door het inpassen van nieuwe info bij het bestaande > assimileren.
- Door het vervangen van een oud schema door een nieuwe > accommoderen
Fasen volgens Piaget:
- sensomotorische fase (0/2 jaar): het eerste stadium in Piagets theorie, waarin het kind
sterk afhankelijk is van zijn aangeboren motorische reacties op stimuli.
- preoperationele fase (2/7 jaar):
- concreet operationele fase (7/11 jaar)
- formeel operationele fase (11/-)
Psychodynamisch perspectief > Sigmund Freud (1856-1939)
Psycho-analyse:
- Gedrag wordt veroorzaakt door behoefte bevrediging
- Hij ging er van uit dat mensen verschillende fasen moesten doorlopen en als men in
een fase bleef steken had dat negatieve consequenties.
Psychodynamisch perspectief > Erik Homburger Erikson (1902-1994)
De 8 psychodynamische ontwikkelingsfases van Erikson:
1. Vertrouwen vs wantrouwen (0-1,5 jaar)
2. Autonomie vs schaamte/twijfel (1,5-3 jaar)
3. Initiatief vs schuld (3-6 jaar)
4. Vlijt vs minderwaardigheid (6-12 jaar)
5. Identiteit vs rolverwarring (adolescentie)
6. Intimitiet vs isolement (vroege volwassenheid)
, 7. Generativiteit vs stagnatie (middelbare volwassenheid)
8. Integriteit vs wanhoop (late volwassenheid)
Behavioristisch perspectief
Vier mechanismen:
1. Ongeconditioneerde reflexen
2. Klassieke conditionering
3. Operante conditionering
4. Imitatie en observationeel leren
Systemisch perspectief Urie fenbrenner (1917-2005)
- Het contextueel perspectief: het perspectief dat kijkt naar de relatie tussen individuen
en hun fysieke, cognitieve, persoonlijkheids- en sociale wereld.
Het bio-ecologisch model van Bronfenbrenner:
5 omgevingsniveau’s: micro/meso/exo/macro/chronosysteem
Sociaal-culturele theorie van Vygotsky:
- Je kan de cognitieve ontwikkeling niet beschrijven zonder rekening te houden met de
invloed van cultuur.
2 ontwikkelingsniveaus volgens Vygotsky:
1. De zone van actuele ontwikkeling: dat is het niveau wat het kind vandaag zelfstandig
kan.
2. De zone van de naaste ontwikkeling: dat wat het kind bijna onafhankelijk kan.
- Cognitieve vaardigheden van kinderen verbeteren wanneer zij worden blootgesteld aan
info die binnen hun zone van naaste ontwikkeling ligt.
