België Nederland Frankrijk
1815-1830: Verenigd Koninkrijk der Karel V: Spaanse 17 provinciën 1789: FR Revolutie
Nederlanden Filips II: Plakkaat van Verlaetinghe o Breekpunt op elk domein vd slv
1831 : onafhankelijk Vrede van Westfalen Politieke instabiliteit
1898 : gelijkheidswet Republiek der 7 Verenigde Nederlanden o Opeenvolgende regimes
o BE wetgeving in FR en NL o ‘Gouden Eeuw’ door o.a. VOC Napoleon (1799-1815)
1962 : taalwetten o + koloniaal imperium o Herstructureert FR
o Vastlegging taalgrens en 4 taalgebieden 1795: Franse revolutie o Eerste globale codificatieoper
1: Van unitaire naar federale staat Verenigd konkinkrijk der Nederlanden (1815- 1815: Waterloo -> Napoleon verbann
HISTORISCH o Federale regering 1830) 19e E: Wisselende regimes
KADER o 6 gefedereerde entiteiten o Z terug herenigd met N o 1870: definitieve keuze als rep
(gemeenschappen & gewesten) o 1830: BE revolutie 1958: GW Ve Republiek
Stichtend lid EU & VN & NAVO Maar: Benelux (1944) o Charles de Gaulle
o Herpositionering van FR, inte
Nederland kwam als klein land tot een toppunt in wereldvlak
de 17e-18e eeuw (handel & kolonies), maar werd
later terug een kleine speler op internationaal vlak
Constitutionele parlementaire monarchie Statuut voor Koninkrijk der Nederlanden Centrale eenheidsstaat met
o Koning = lid van WM en UM Ook een constitutionale monarchie decentralisatie
o Eigenlijke bestuur gebeurt door regering Gedecentraliseerde eenheidsstaat o Centraal gezag bepaalt he
o PA heeft politieke macht o Centraal bestuur is in alles dominant kader waarbinnen de territori
Territoriaal gedecentraliseerd bestuur o Territoriaal: prov. en gem. besturen werken
Bicameraal parlement o Functioneel: waterschappen o Kan de BH van het PA ongeda
2: Regering: 15 ministers !! Functionele decentralisatie o Prefect: toezicht vanuit federa
STAATSSTRU Deelstaten o Centraal bestuur werkt enkel als lokaal besturen
CTUUR EN Monistisch het niet kan GEEN formele grondrechtencatalo
RECHTSBRO Bicameraal parlement: Staten-Generaal Bicameraal parlement
NNEN Monistisch Sterke UM zwakke WM
Monistisch, maar ondergeschikt
(maw: verdrag/EU wet strijdig met G
niet toegepast) + ambigue
voorwaarden)
1. GW Primauteit van verdrags- & EUrecht 1. Bloc de Constitutionnalité
2. Formele wet 1. GW 2. Bloc de Conventionalité
3. KB, RB, MB 2. Formele wetten 3. Bloc de Légalité
4. Provinciale verordeningen 3. AMvB’s o Lois organiques (vullen GW aan,
5. Gemeentelijke verordeningen 4. Ministeriële regelingen o Lois ordinaires (34 GW)
, Bicameraal stelsel: Staten-Generaal: bicameraal: Zeer zwak (zie De Gaulle)
Kamer van Volksvertegenwoordigers: Eerste Kamer: dmv verkiezingen onder 75 Bicameraal:
zwaartepunt parlementaire werk leden Provinciale Staten & kies-college Assemblée Nationale: rechtstreeks
Senaat Caraïbische Nederlanden om de 5 jaar door bevolking
o Geen initiatiefrecht Le Sénat: indirect
Koning is hoofd WM Tweede Kamer: rechtstreeks op landelijke vertegenwoordigen gedecen
lijsten besturen, om de 3 jaar voor de helft v
Controleren regering + wetgevend werk o Wel initiatiefrecht
o Onbeperkt bevoegd Sénat < Assemblée
Senaat enkel verantwoording aa
Hoe wordt een formele wet gestemd? verschuldigd + enkel in de tweede
o Eerst door Tweede en dan door Eerste raadgevende stem
Kamer goedgekeurd, want Eerste
kamer heeft geen initatiefrecht of Beperkte legislatieve BH: loi organique en
amenderingsrecht -> Residuaire bh bij UM
o Eerste Kamer kan nl. enkel -> CC bewaakt taakverdeling
WETGEVEND NL: WM heeft een onbeperkte BH
wetsvoorstellen goed of afkeuren
E MACHT BE: UM mag ook reglementen maken mit
o Regering heeft wel dergelijk wetgevend
basis
initiatiefrecht = zoals Tweede Kamer
Controleren regering + wetgevend werk
Formele WG onschendbaar
Ceremoniële Koning is hoofd UM en Ceremoniële Koning (= de monarch) is hoofd UM Zeer sterke president, hande
burgerrechtelijk, strafrechtelijk en politiek en onschendbaar (!!! Politiek niet van tel -> GEEN (onschendbaar en afzetbaar) + impa
onschendbaar deel uitmaken van UM) staatsmachten (WM, RM en UM)
o RM?
Ceremonieel? Al onze wetten zijn bijvoorbeeld in naam Regering met ministers onder leiding van Betrokken bij de werk
van de koning uitgevaardigd, maar eigenlijk is dat louter minister-president samenstelling Conseil
formaliteit. De koning heeft bij ons amper o Kabinet = ministerraad + de la magistrature
bevoegdheden. Hiermee bedoel ik dan wel bevoegdheid
staatssecretarissen o WM?
STAATSHOO hebben, maar dan bv enkel als zijn ministers het
bekrachtigen. o Bezit een wetgeving iniatiefrecht = Kan PA ontbind
FD +
, Toezicht via prefect
Niet bindend, inter partes, maar de facto Niet bindend, inter partes Niet bindend
precedenten = HvC
RECHTSPRA Uitspraken HvC zijn de facto precedenten MAAR eerdere RS wordt de facto wel als Grote jurisprudence constante
AK Vernietigingsarresten van GwH en RvS gelden precedent gehanteerd voor coherentie waardoor het de facto wel als binde
erga omnes ervaren
Gewoonte: bindend maar secundair en accessoir Gewoonte: bindend mits bestendig gebruik en Gewoonte: aanvulling lacunes
GEWOONTER Algemene rechtsbeginselen (hierna: ARB): opinio juris ARB: bloc const., omdat er een gebrek
ECHT, erkend door hoogste hoven, maar variërende een omvattende codificatie
RECHTSLEE positie in normenhiërarchie naargelang het
R EN ARB rechtsbeginsel Principes fondamentaux reconnus par les
République principer de valeur constitu
Verklaring via preconstituante en constituante Verklaring via preconstituante en constituante Initiatief: UM/ WM, akkoord beide k
ontbinding PA verkiezingen aanwezigheids- verkiezingen meerderheidsquorum (2/3) referendum met meerderheidsvereiste
WIJZIGING
en meerderheidsquorum (2/3) = dubbele president is niet verplicht om referendu
GRONDWET
tweederdemeerderheid leggen!)
In Belgisch rechtsstelsel is merendeel van de In 1992 begon Nederland aan zijn Nieuw Frankrijk is het oermodel van de
INDELING EN rechtstakken opgebouwd vanuit basiswetboeken Burgerlijk Wetboek, wat een succesverhaal bleek rechtstraditie: het recht is opge
ALGEMENE (BW, Sw, Ger.W., WVV, ..) te zijn. rechtstakken waarvan de systematiek ve
BENADERING ‘Aanbouwwetgeving’ een basiswetboek.
VAN HET In heel wat materies is de wetgeving ingevolge de De vele open normen getuigen ook van veel
RECHT diverse staatshervormingen versnipperd geraakt. vertrouwen in de rechter. Vooral te zien in publiek- en priva
Dit compliceert het Belgisch recht aanzienlijk. Vooral gebaseerd op DUI recht! jurisdictionaal dualisme (= summa diviso)
Indeling naargelang civiele of strafrechtelijke Nederlandse GW vrijwel onaantastbaar (120 Jurisdictioneel dualisme:
zaak GW) Juridiction judiciaire (burgerlijk en S
o Enige die buiten toep mogen worden Juridiction administrative (administra
GwH gelaten = bepalingen strijdig met EU- o Verzekert SdM
Hof van Assisen recht + internationale verdragen (94 o Vermijdt “gouvernement de
Hof van Cassatie GW) (waar rechter laatste woord he
Hoven van Beroep = 2de aanleg o Vermijdt “gouvernement des juges” Tribunal des conflits : tussen beid
Rechtbanken = 1ste aanleg = elk een bevoegdheidsconflict
arondissement Geen constitutioneel Hof
Correctionele rechtbanken: wanbedrijven Rechtbanken: 1e aanleg + kantongerechten Question prioritaire de constitut
Vredegerecht = elk kanton voor kleine Gerechtshoven: HB Conseil d’Etat selecteert welke bezw
GERECHTELI burgerlijke geschillen Hoge Raad: cassatierechter die eenheid recht Conseil Constitutionnel w voorgelegd
JKE Politierechtbanken: overtredingen bewaakt
ORGANISATI Conseil constitutionnel.: waa
E Administratieve rechtscolleges & Raad van State Geen algemeen recht op HB BHverdeling
Rechtbanken BH over de 3 Rgebieden: civiel, Cour de Cassation : eenheid RS
strafR en bestuursR Conseil d’Etat: hoogste RC
administrative, compétence directe o
1815-1830: Verenigd Koninkrijk der Karel V: Spaanse 17 provinciën 1789: FR Revolutie
Nederlanden Filips II: Plakkaat van Verlaetinghe o Breekpunt op elk domein vd slv
1831 : onafhankelijk Vrede van Westfalen Politieke instabiliteit
1898 : gelijkheidswet Republiek der 7 Verenigde Nederlanden o Opeenvolgende regimes
o BE wetgeving in FR en NL o ‘Gouden Eeuw’ door o.a. VOC Napoleon (1799-1815)
1962 : taalwetten o + koloniaal imperium o Herstructureert FR
o Vastlegging taalgrens en 4 taalgebieden 1795: Franse revolutie o Eerste globale codificatieoper
1: Van unitaire naar federale staat Verenigd konkinkrijk der Nederlanden (1815- 1815: Waterloo -> Napoleon verbann
HISTORISCH o Federale regering 1830) 19e E: Wisselende regimes
KADER o 6 gefedereerde entiteiten o Z terug herenigd met N o 1870: definitieve keuze als rep
(gemeenschappen & gewesten) o 1830: BE revolutie 1958: GW Ve Republiek
Stichtend lid EU & VN & NAVO Maar: Benelux (1944) o Charles de Gaulle
o Herpositionering van FR, inte
Nederland kwam als klein land tot een toppunt in wereldvlak
de 17e-18e eeuw (handel & kolonies), maar werd
later terug een kleine speler op internationaal vlak
Constitutionele parlementaire monarchie Statuut voor Koninkrijk der Nederlanden Centrale eenheidsstaat met
o Koning = lid van WM en UM Ook een constitutionale monarchie decentralisatie
o Eigenlijke bestuur gebeurt door regering Gedecentraliseerde eenheidsstaat o Centraal gezag bepaalt he
o PA heeft politieke macht o Centraal bestuur is in alles dominant kader waarbinnen de territori
Territoriaal gedecentraliseerd bestuur o Territoriaal: prov. en gem. besturen werken
Bicameraal parlement o Functioneel: waterschappen o Kan de BH van het PA ongeda
2: Regering: 15 ministers !! Functionele decentralisatie o Prefect: toezicht vanuit federa
STAATSSTRU Deelstaten o Centraal bestuur werkt enkel als lokaal besturen
CTUUR EN Monistisch het niet kan GEEN formele grondrechtencatalo
RECHTSBRO Bicameraal parlement: Staten-Generaal Bicameraal parlement
NNEN Monistisch Sterke UM zwakke WM
Monistisch, maar ondergeschikt
(maw: verdrag/EU wet strijdig met G
niet toegepast) + ambigue
voorwaarden)
1. GW Primauteit van verdrags- & EUrecht 1. Bloc de Constitutionnalité
2. Formele wet 1. GW 2. Bloc de Conventionalité
3. KB, RB, MB 2. Formele wetten 3. Bloc de Légalité
4. Provinciale verordeningen 3. AMvB’s o Lois organiques (vullen GW aan,
5. Gemeentelijke verordeningen 4. Ministeriële regelingen o Lois ordinaires (34 GW)
, Bicameraal stelsel: Staten-Generaal: bicameraal: Zeer zwak (zie De Gaulle)
Kamer van Volksvertegenwoordigers: Eerste Kamer: dmv verkiezingen onder 75 Bicameraal:
zwaartepunt parlementaire werk leden Provinciale Staten & kies-college Assemblée Nationale: rechtstreeks
Senaat Caraïbische Nederlanden om de 5 jaar door bevolking
o Geen initiatiefrecht Le Sénat: indirect
Koning is hoofd WM Tweede Kamer: rechtstreeks op landelijke vertegenwoordigen gedecen
lijsten besturen, om de 3 jaar voor de helft v
Controleren regering + wetgevend werk o Wel initiatiefrecht
o Onbeperkt bevoegd Sénat < Assemblée
Senaat enkel verantwoording aa
Hoe wordt een formele wet gestemd? verschuldigd + enkel in de tweede
o Eerst door Tweede en dan door Eerste raadgevende stem
Kamer goedgekeurd, want Eerste
kamer heeft geen initatiefrecht of Beperkte legislatieve BH: loi organique en
amenderingsrecht -> Residuaire bh bij UM
o Eerste Kamer kan nl. enkel -> CC bewaakt taakverdeling
WETGEVEND NL: WM heeft een onbeperkte BH
wetsvoorstellen goed of afkeuren
E MACHT BE: UM mag ook reglementen maken mit
o Regering heeft wel dergelijk wetgevend
basis
initiatiefrecht = zoals Tweede Kamer
Controleren regering + wetgevend werk
Formele WG onschendbaar
Ceremoniële Koning is hoofd UM en Ceremoniële Koning (= de monarch) is hoofd UM Zeer sterke president, hande
burgerrechtelijk, strafrechtelijk en politiek en onschendbaar (!!! Politiek niet van tel -> GEEN (onschendbaar en afzetbaar) + impa
onschendbaar deel uitmaken van UM) staatsmachten (WM, RM en UM)
o RM?
Ceremonieel? Al onze wetten zijn bijvoorbeeld in naam Regering met ministers onder leiding van Betrokken bij de werk
van de koning uitgevaardigd, maar eigenlijk is dat louter minister-president samenstelling Conseil
formaliteit. De koning heeft bij ons amper o Kabinet = ministerraad + de la magistrature
bevoegdheden. Hiermee bedoel ik dan wel bevoegdheid
staatssecretarissen o WM?
STAATSHOO hebben, maar dan bv enkel als zijn ministers het
bekrachtigen. o Bezit een wetgeving iniatiefrecht = Kan PA ontbind
FD +
, Toezicht via prefect
Niet bindend, inter partes, maar de facto Niet bindend, inter partes Niet bindend
precedenten = HvC
RECHTSPRA Uitspraken HvC zijn de facto precedenten MAAR eerdere RS wordt de facto wel als Grote jurisprudence constante
AK Vernietigingsarresten van GwH en RvS gelden precedent gehanteerd voor coherentie waardoor het de facto wel als binde
erga omnes ervaren
Gewoonte: bindend maar secundair en accessoir Gewoonte: bindend mits bestendig gebruik en Gewoonte: aanvulling lacunes
GEWOONTER Algemene rechtsbeginselen (hierna: ARB): opinio juris ARB: bloc const., omdat er een gebrek
ECHT, erkend door hoogste hoven, maar variërende een omvattende codificatie
RECHTSLEE positie in normenhiërarchie naargelang het
R EN ARB rechtsbeginsel Principes fondamentaux reconnus par les
République principer de valeur constitu
Verklaring via preconstituante en constituante Verklaring via preconstituante en constituante Initiatief: UM/ WM, akkoord beide k
ontbinding PA verkiezingen aanwezigheids- verkiezingen meerderheidsquorum (2/3) referendum met meerderheidsvereiste
WIJZIGING
en meerderheidsquorum (2/3) = dubbele president is niet verplicht om referendu
GRONDWET
tweederdemeerderheid leggen!)
In Belgisch rechtsstelsel is merendeel van de In 1992 begon Nederland aan zijn Nieuw Frankrijk is het oermodel van de
INDELING EN rechtstakken opgebouwd vanuit basiswetboeken Burgerlijk Wetboek, wat een succesverhaal bleek rechtstraditie: het recht is opge
ALGEMENE (BW, Sw, Ger.W., WVV, ..) te zijn. rechtstakken waarvan de systematiek ve
BENADERING ‘Aanbouwwetgeving’ een basiswetboek.
VAN HET In heel wat materies is de wetgeving ingevolge de De vele open normen getuigen ook van veel
RECHT diverse staatshervormingen versnipperd geraakt. vertrouwen in de rechter. Vooral te zien in publiek- en priva
Dit compliceert het Belgisch recht aanzienlijk. Vooral gebaseerd op DUI recht! jurisdictionaal dualisme (= summa diviso)
Indeling naargelang civiele of strafrechtelijke Nederlandse GW vrijwel onaantastbaar (120 Jurisdictioneel dualisme:
zaak GW) Juridiction judiciaire (burgerlijk en S
o Enige die buiten toep mogen worden Juridiction administrative (administra
GwH gelaten = bepalingen strijdig met EU- o Verzekert SdM
Hof van Assisen recht + internationale verdragen (94 o Vermijdt “gouvernement de
Hof van Cassatie GW) (waar rechter laatste woord he
Hoven van Beroep = 2de aanleg o Vermijdt “gouvernement des juges” Tribunal des conflits : tussen beid
Rechtbanken = 1ste aanleg = elk een bevoegdheidsconflict
arondissement Geen constitutioneel Hof
Correctionele rechtbanken: wanbedrijven Rechtbanken: 1e aanleg + kantongerechten Question prioritaire de constitut
Vredegerecht = elk kanton voor kleine Gerechtshoven: HB Conseil d’Etat selecteert welke bezw
GERECHTELI burgerlijke geschillen Hoge Raad: cassatierechter die eenheid recht Conseil Constitutionnel w voorgelegd
JKE Politierechtbanken: overtredingen bewaakt
ORGANISATI Conseil constitutionnel.: waa
E Administratieve rechtscolleges & Raad van State Geen algemeen recht op HB BHverdeling
Rechtbanken BH over de 3 Rgebieden: civiel, Cour de Cassation : eenheid RS
strafR en bestuursR Conseil d’Etat: hoogste RC
administrative, compétence directe o
