Samenvatting voorbereiding tentamen 1 Psychologie de basis:
Week 1: theorie boek: hst 1 tm 1.1.3
Psychologie betekent de wetenschap van gedrag en mentale processen.
Kernconcept 1.1
Psychologie is een breed veld, met veel specialismen, maar in wezen is
psychologie de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Een belangrijk punt van deze definitie is: Psychologie bestaat uit twee processen: geestelijk en
gedragingen. Hiermee wordt bedoeld dat de psychologie beslaat over zowel interne geestelijke
processen, die we alleen indirect waarnemen.
Denk aan: denken, voelen en verlangen,
als externe, waarneembare gedragingen.
Denk aan: praten, glimlachen en lopen.
Een tweede belangrijke aspect van bovenstaande definitie heeft betrekking op het
wetenschappelijke onderdeel van de psychologie.
Kort gezegd is de wetenschap van de psychologie gebaseerd op objectieve, verifieerbare
gebeurtenissen.
Grof gezegd kan je psychologen verdelen in drie grote groepen:
- experimenteel psycholoog
-docent psychologie
-toegepast psycholoog
Wat doen deze psychologen dan?
Een experimenteel psycholoog doet het meeste onderzoek wat voor nieuwe psychologen kennis
creëert. (bijv. onderzoek doen naar de effecten van suiker op hyperactiviteit). Sommige
experimenteel psychologen werken bij bedrijven of onderzoekinstellingen, maar de meeste werken
op een universiteit waar ze les geven.
Docent psychologie werkt op verschillende onderwijs instellingen. Zij geven bijvoorbeeld les aan
studenten toegepaste psychologie of orthopedagogiek en aan universiteiten.
Op universiteiten doen ze ook wetenschappelijk onderzoek. Soms behandelen ze naast dit werk ook
nog mensen, als ze bijvoorbeeld werken op een afdeling medisch psychologie.
Een Toegepast psycholoog gebruikt kennis die door experimenteel psychologen is vergaard, om de
problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, het ontwerpen van speciale
gereedschappen of psychologische behandelingen. Zij willen het gedrag dus positief veranderen.
Een toegepast psycholoog werkt op bijvoorbeeld een school, in een kliniek of een
welzijnsorganisatie.
,Wat doet een toegepast psycholoog?
-arbeids- en organisatiepsychologen.
zij hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit van de werknemers moet
maximaliseren.
-sportpsychologen
zij helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren, dit doen ze door trainingssessies te plannen en door hen te
leren hun emoties onder druk te beheersen.
-schoolpsychologen
zij zijn deskundigen op het gebied van leren en lesgeven. Ze kijken ook naar externe bronnen die de schoolcijfers of het
gedrag op school kunnen beïnvloeden.
-klinischpsychologen
zij helpen mensen zich aan te passen op sociaal of emotioneel gebied, of om lastige keuzes in relaties, werk gerelateerd of
opleiding te maken.
-Forensischpsychologen
zij leveren hun psychologische expertise aan het wets- en rechtssysteem.
-Omgevingspsychologen
zij proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te verbeteren. Zij bestuderen bijv. de invloed van groene
ruimtes in de binnenstad op de schoolprestaties van studenten.
-Gerontopsychologen
dit is een vrij nieuwe groep. Dit is in het leven geroepen om ouderen te helpen hun gezondheid en welzijn te behouden en
effectief te leren omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Gerontopsychologen beoordelen het functioneren van ouderen en geven begeleiding in overleg met gerelateerde om
ouderen te helpen hun potentieel maximaal te benutten in hun latere levensfase.
Psychologie is geen psychiatrie!
Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt geen deel uit van de psychologie. Psychiaters
hebben een medische opleiding (geneeskunde) gedaan en hebben daarnaast nog een
gespecialiseerde opleiding achter de rug in behandeling van geestelijke en gedragsmatige
problemen.
Psychiaters richten zich voornamelijk op de behandeling van mensen met een ernstige psychische
stoornis.
Zij doen dit vanuit een medische invalshoek.
Zij zien deze mensen als ‘patiënten’ met een geestelijke ziekte.
Psychologie is het terrein van het menselijk gedrag en geestelijke processen, van hersenfuncties tot
sociale interactie.
Psychologen zijn over het algemeen niet bevoegd om medicijnen voor te schrijven. Dit komt omdat
de opleiding niet medisch van aard is.
Psychologen werken dus op allerlei terreinen en
behandelen mensen vanuit een psychologische invalshoek.
Zij zien de mensen als ‘cliënten’
Pseudopsychologie: Niet onderbouwde psychologische aannamen die zich als wetenschappelijke
waarheid voordoen. Bijvoorbeeld horoscopen en paranormale fenomenen, het is interessant maar
niet vast te stellen waarop de feiten op gebaseerd zijn.
, Kritisch denken
zes vaardigheden van kritisch denken.
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
(een logische denkfout is de: correlatie-causaliteit-denkfout. Bij deze denkfout denkt men dat als
twee dingen tegelijk voorkomen, het een het ander veroorzaakt.)
6. Zijn voor het oplossen het probleem verschillende invalshoeken nodig?
(psychologen bekijken misdaad bijv. vanuit de invalshoeken: leren, sociale invloed of
persoonlijkheidstrekken.)
Voorbeeld: er is een verband tussen het aantal verdrinkingen en het aantal verkochte ijsjes. Deze
twee komen tegelijkertijd voor maar het aantal verkochte ijsjes veroorzaakt niet het aantal
verdrinkingen.
Er is een CORRELATIE, omdat beide gevallen vaker gebeurd bij hogere temperaturen.
Correlatie is twee dingen die tegelijk gebeuren, toeval (ergens wel een verband)
Causatie, het een veroorzaakt het ander
Bias: bias is een vooroordeel of vertekend beeld op een situatie. Meestal is dit gebaseerd op
persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: Je hebt de neiging om oordelen te trekken gebaseerd op houding en gevoelens, in
plaats op rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Voorbeeld: mensen zijn bang voor misdadigers en misdaad. Dit gedrag moet streng aangepakt worden. Door dit gevoel of
vooroordeel kan een afschrikprogramma aantrekkelijk zijn voor mensen, los van de strengheid ervan.
Conformation bias: De neiging om informatie die niet bij jouw opvatting aansluit te negeren of te
bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens bent.
-cognitief leren, sociaal leren.
Week 1: theorie boek: hst 1 tm 1.1.3
Psychologie betekent de wetenschap van gedrag en mentale processen.
Kernconcept 1.1
Psychologie is een breed veld, met veel specialismen, maar in wezen is
psychologie de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Een belangrijk punt van deze definitie is: Psychologie bestaat uit twee processen: geestelijk en
gedragingen. Hiermee wordt bedoeld dat de psychologie beslaat over zowel interne geestelijke
processen, die we alleen indirect waarnemen.
Denk aan: denken, voelen en verlangen,
als externe, waarneembare gedragingen.
Denk aan: praten, glimlachen en lopen.
Een tweede belangrijke aspect van bovenstaande definitie heeft betrekking op het
wetenschappelijke onderdeel van de psychologie.
Kort gezegd is de wetenschap van de psychologie gebaseerd op objectieve, verifieerbare
gebeurtenissen.
Grof gezegd kan je psychologen verdelen in drie grote groepen:
- experimenteel psycholoog
-docent psychologie
-toegepast psycholoog
Wat doen deze psychologen dan?
Een experimenteel psycholoog doet het meeste onderzoek wat voor nieuwe psychologen kennis
creëert. (bijv. onderzoek doen naar de effecten van suiker op hyperactiviteit). Sommige
experimenteel psychologen werken bij bedrijven of onderzoekinstellingen, maar de meeste werken
op een universiteit waar ze les geven.
Docent psychologie werkt op verschillende onderwijs instellingen. Zij geven bijvoorbeeld les aan
studenten toegepaste psychologie of orthopedagogiek en aan universiteiten.
Op universiteiten doen ze ook wetenschappelijk onderzoek. Soms behandelen ze naast dit werk ook
nog mensen, als ze bijvoorbeeld werken op een afdeling medisch psychologie.
Een Toegepast psycholoog gebruikt kennis die door experimenteel psychologen is vergaard, om de
problemen van mensen op te lossen door middel van trainingen, het ontwerpen van speciale
gereedschappen of psychologische behandelingen. Zij willen het gedrag dus positief veranderen.
Een toegepast psycholoog werkt op bijvoorbeeld een school, in een kliniek of een
welzijnsorganisatie.
,Wat doet een toegepast psycholoog?
-arbeids- en organisatiepsychologen.
zij hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de productiviteit van de werknemers moet
maximaliseren.
-sportpsychologen
zij helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren, dit doen ze door trainingssessies te plannen en door hen te
leren hun emoties onder druk te beheersen.
-schoolpsychologen
zij zijn deskundigen op het gebied van leren en lesgeven. Ze kijken ook naar externe bronnen die de schoolcijfers of het
gedrag op school kunnen beïnvloeden.
-klinischpsychologen
zij helpen mensen zich aan te passen op sociaal of emotioneel gebied, of om lastige keuzes in relaties, werk gerelateerd of
opleiding te maken.
-Forensischpsychologen
zij leveren hun psychologische expertise aan het wets- en rechtssysteem.
-Omgevingspsychologen
zij proberen de interactie met onze omgeving en het milieu te verbeteren. Zij bestuderen bijv. de invloed van groene
ruimtes in de binnenstad op de schoolprestaties van studenten.
-Gerontopsychologen
dit is een vrij nieuwe groep. Dit is in het leven geroepen om ouderen te helpen hun gezondheid en welzijn te behouden en
effectief te leren omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Gerontopsychologen beoordelen het functioneren van ouderen en geven begeleiding in overleg met gerelateerde om
ouderen te helpen hun potentieel maximaal te benutten in hun latere levensfase.
Psychologie is geen psychiatrie!
Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt geen deel uit van de psychologie. Psychiaters
hebben een medische opleiding (geneeskunde) gedaan en hebben daarnaast nog een
gespecialiseerde opleiding achter de rug in behandeling van geestelijke en gedragsmatige
problemen.
Psychiaters richten zich voornamelijk op de behandeling van mensen met een ernstige psychische
stoornis.
Zij doen dit vanuit een medische invalshoek.
Zij zien deze mensen als ‘patiënten’ met een geestelijke ziekte.
Psychologie is het terrein van het menselijk gedrag en geestelijke processen, van hersenfuncties tot
sociale interactie.
Psychologen zijn over het algemeen niet bevoegd om medicijnen voor te schrijven. Dit komt omdat
de opleiding niet medisch van aard is.
Psychologen werken dus op allerlei terreinen en
behandelen mensen vanuit een psychologische invalshoek.
Zij zien de mensen als ‘cliënten’
Pseudopsychologie: Niet onderbouwde psychologische aannamen die zich als wetenschappelijke
waarheid voordoen. Bijvoorbeeld horoscopen en paranormale fenomenen, het is interessant maar
niet vast te stellen waarop de feiten op gebaseerd zijn.
, Kritisch denken
zes vaardigheden van kritisch denken.
1. Wat is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
4. Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
(een logische denkfout is de: correlatie-causaliteit-denkfout. Bij deze denkfout denkt men dat als
twee dingen tegelijk voorkomen, het een het ander veroorzaakt.)
6. Zijn voor het oplossen het probleem verschillende invalshoeken nodig?
(psychologen bekijken misdaad bijv. vanuit de invalshoeken: leren, sociale invloed of
persoonlijkheidstrekken.)
Voorbeeld: er is een verband tussen het aantal verdrinkingen en het aantal verkochte ijsjes. Deze
twee komen tegelijkertijd voor maar het aantal verkochte ijsjes veroorzaakt niet het aantal
verdrinkingen.
Er is een CORRELATIE, omdat beide gevallen vaker gebeurd bij hogere temperaturen.
Correlatie is twee dingen die tegelijk gebeuren, toeval (ergens wel een verband)
Causatie, het een veroorzaakt het ander
Bias: bias is een vooroordeel of vertekend beeld op een situatie. Meestal is dit gebaseerd op
persoonlijke ervaringen en waarden.
Emotionele bias: Je hebt de neiging om oordelen te trekken gebaseerd op houding en gevoelens, in
plaats op rationele analyse van het bewijsmateriaal.
Voorbeeld: mensen zijn bang voor misdadigers en misdaad. Dit gedrag moet streng aangepakt worden. Door dit gevoel of
vooroordeel kan een afschrikprogramma aantrekkelijk zijn voor mensen, los van de strengheid ervan.
Conformation bias: De neiging om informatie die niet bij jouw opvatting aansluit te negeren of te
bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens bent.
-cognitief leren, sociaal leren.
