1
Aansprakelijkheidsrecht: Samenvatting & Aantekeningen
- Verplichte Jurisprudentie
- Belangrijke Jurisprudentie
- Bekend Veronderstelde Jurisprudentie
- Nationale Rechtsorde
- Internationale / Europese rechtsorde
Blok I: Doelen / Functies van aansprakelijkheid en vestiging van aansprakelijkheid
Hoorcollege 1: Doelen en functies van het aansprakelijkheidsrecht
Wrongful-life vordering = vordering tot schadevergoeding voor beperkingen waarmee een kind geboren is,
hetgeen is toe te schrijven aan het handelen van een ander (medische
hulpverlener)
Twee elementen:
1. Kunstfout = hulpverlener beschadigt het kind direct
2. Informatiefout = hulpverlener wist ten onrechte niet vast wat er aan de hand
is; keuze aan ouders ontnomen om abortus te plegen (Baby Kelly)
→ Kan worden ingesteld door ouders en ook kind tegen de hulpverleners, en ook
door kind tegen de ouders (nog nooit in NL voorgekomen)
Functies van het - Compensatie (inclusief corrigerende rechtvaardigheid)
aansprakelijkheidsrecht - Genoegdoening (inclusief niet-financiële belangen)
- Preventie (inclusief kostenallocatie, risicospreiding en vermijden van inefficiënt
gedrag)
Compensatie - Herstel in de oude toestand (restitutio in integrum)
- Schadevergoeding in geld of in natura (6:103 BW)
- Materiële en immateriële schadevergoeding (6:106 BW)
- Remedies: schadevergoeding, verklaring voor recht, rechterlijk bevel
- Corrigerende en verdelende rechtvaardigheid
- Croesus, Diogenes (matigingsrecht: 6:109 BW) = distributief
- Vestiging en omvang van de aansprakelijkheid (6:162 en 98 BW): corrigerende
respectievelijk distributieve rechtvaardigheid
Compensatie & Baby Kelly Toewijzing gerechtvaardigd door corrigerende rechtvaardigheid?
- Vordering ouders: gelijkheid tussen onrecht en herstel? Nee
- Vordering Kelly: gelijkheid tussen onrecht en herstel? Nee
- Fout en compensatie: niet twee zijden van dezelfde medaille
- Andere legitimaties?
→ Preventie? Waarschijnlijk niet
→ Genoegdoening? Waarschijnlijk wel
Genoegdoening - Twee kanten: erkenning en boetedoening
- Genoegdoening voor aansprakelijkheid in zaak van Baby Kelly?
- Verklaring voor recht (moreel-declarator)
- HR Jeffrey 1988
- HR Srebreniça 2013: erkenning, waarheidsvinding, verantwoordelijkheid
- HR Hangmat 2010: schadevergoeding zonder genoegdoening
, 2
Preventie - Aansprakelijkheid en handhaving
- Aansprakelijkheid en defensief gedrag (chilling effect)
- Kostenallocatie, risicospreiding en vermijden van inefficiënt gedrag
→ Aansprakelijkheidsrecht is vooral geschikt voor unieke zaken met
onbeantwoorde rechtsvragen, waar behoefde bestaat aan genoegdoening.
Samenvatting: functies - Compensatie = de juridisch-financiële doelstellingen
- Genoegdoening = de moreel-psychologische doelstelling
- Preventie = de feitelijk-economische doelstelling
In wisselende combinaties rechtvaardigen zij aansprakelijkheid: driebanden.
Iedereen draagt zijn eigen = verplaatsing schade behoeft een rechtsgrond
schade’
, 3
Hoorcollege 2: Vestiging van aansprakelijkheid op grond van 6:162 BW
Gronden van aansprakelijkheid: 1. De gronden van aansprakelijkheid
universeel?
- artikel 6:162.1 BW: fout, schade, causaal verband
- artikel 340 VWEU, HvJEU 27 maart 1990: onrechtmatigheid, schade, en
oorzakelijk verband tussen beide
- artikel 101 Principles of European Tort Law: fout, schade, causaal verband
2. De toepassing in wrongful life cases
→ maar: de toepassing verschilt
Onrechtmatigheid: wet, recht - 6:162.2BW:
en zorgvuldigheid → inbreuk op een recht; in strijd met de wet; in strijd met de maatschappelijke
zorgvuldigheid
- Romeins recht: (i) leef betamelijk (ii) berok de ander geen schade (iii) geef ieder
het zijne
Twee beginselen van aansprakelijkheid:
a) berokken de ander geen schade
b) ieder draagt zijn eigen schade
Onrechtmatige daad = (drie grondslagen)
(1) de wet voor zover die ertoe strekt dit belang te beschermen
(2) een subjectief recht als rechtens beschermd belang, en…
(3) de ongeschreven norm volgens welke een fatsoenlijk mens zou handelen (the
reasonable man) → maatschappelijke zorgvuldigheid
De drie grondslagen A. Wet:
- te beperkt, HR Lindenbaum / Cohen 1919
B. Subjectief recht:
- te beperkt: andere criteria voor onrechtmatigheid
- te ruim: HR zwiepende tak 1994
C. Maatschappelijke zorgvuldigheid
- te beperkt: andere criteria vaak onmisbaar
- te ruim: contextueel oordeel: ‘ius in causa positum’
Twee perspectieven over Economisch perspectief: aansprakelijkheidsrecht als efficiënte verdeling van
Kelderluik criteria lasten (learned hand)
Deontisch perspectief: aansprakelijkheidsrecht als systeem en praktijk van
compensatie onrecht
HR bon futuro 2013
Learned Hand criteria Aansprakelijkheid indien Kv > Ws x Os = als de kosten van voorzorg (Kv) kleiner
zijn dan de waarschijnlijkheid van de schade (Ws) keer de omvang van de schade
(Os).
Nieuw getalstype: aantasting in - Leven en gezondheid: HR Urgenda 2019
de persoon - Eer en goede naam, privacy: Carolina von Hannover, Syri -
risicoprofileeringssysteem, koppelt digitale bestanden, sleepnet?
- ‘Andere aantasting in de persoon’: geestelijk letsel, achterwege blijven van
bescherming tegen bedreiging, inbreuk zelfbeschikkingsrecht (HR Baby Kelly)
Aansprakelijkheidsrecht: Samenvatting & Aantekeningen
- Verplichte Jurisprudentie
- Belangrijke Jurisprudentie
- Bekend Veronderstelde Jurisprudentie
- Nationale Rechtsorde
- Internationale / Europese rechtsorde
Blok I: Doelen / Functies van aansprakelijkheid en vestiging van aansprakelijkheid
Hoorcollege 1: Doelen en functies van het aansprakelijkheidsrecht
Wrongful-life vordering = vordering tot schadevergoeding voor beperkingen waarmee een kind geboren is,
hetgeen is toe te schrijven aan het handelen van een ander (medische
hulpverlener)
Twee elementen:
1. Kunstfout = hulpverlener beschadigt het kind direct
2. Informatiefout = hulpverlener wist ten onrechte niet vast wat er aan de hand
is; keuze aan ouders ontnomen om abortus te plegen (Baby Kelly)
→ Kan worden ingesteld door ouders en ook kind tegen de hulpverleners, en ook
door kind tegen de ouders (nog nooit in NL voorgekomen)
Functies van het - Compensatie (inclusief corrigerende rechtvaardigheid)
aansprakelijkheidsrecht - Genoegdoening (inclusief niet-financiële belangen)
- Preventie (inclusief kostenallocatie, risicospreiding en vermijden van inefficiënt
gedrag)
Compensatie - Herstel in de oude toestand (restitutio in integrum)
- Schadevergoeding in geld of in natura (6:103 BW)
- Materiële en immateriële schadevergoeding (6:106 BW)
- Remedies: schadevergoeding, verklaring voor recht, rechterlijk bevel
- Corrigerende en verdelende rechtvaardigheid
- Croesus, Diogenes (matigingsrecht: 6:109 BW) = distributief
- Vestiging en omvang van de aansprakelijkheid (6:162 en 98 BW): corrigerende
respectievelijk distributieve rechtvaardigheid
Compensatie & Baby Kelly Toewijzing gerechtvaardigd door corrigerende rechtvaardigheid?
- Vordering ouders: gelijkheid tussen onrecht en herstel? Nee
- Vordering Kelly: gelijkheid tussen onrecht en herstel? Nee
- Fout en compensatie: niet twee zijden van dezelfde medaille
- Andere legitimaties?
→ Preventie? Waarschijnlijk niet
→ Genoegdoening? Waarschijnlijk wel
Genoegdoening - Twee kanten: erkenning en boetedoening
- Genoegdoening voor aansprakelijkheid in zaak van Baby Kelly?
- Verklaring voor recht (moreel-declarator)
- HR Jeffrey 1988
- HR Srebreniça 2013: erkenning, waarheidsvinding, verantwoordelijkheid
- HR Hangmat 2010: schadevergoeding zonder genoegdoening
, 2
Preventie - Aansprakelijkheid en handhaving
- Aansprakelijkheid en defensief gedrag (chilling effect)
- Kostenallocatie, risicospreiding en vermijden van inefficiënt gedrag
→ Aansprakelijkheidsrecht is vooral geschikt voor unieke zaken met
onbeantwoorde rechtsvragen, waar behoefde bestaat aan genoegdoening.
Samenvatting: functies - Compensatie = de juridisch-financiële doelstellingen
- Genoegdoening = de moreel-psychologische doelstelling
- Preventie = de feitelijk-economische doelstelling
In wisselende combinaties rechtvaardigen zij aansprakelijkheid: driebanden.
Iedereen draagt zijn eigen = verplaatsing schade behoeft een rechtsgrond
schade’
, 3
Hoorcollege 2: Vestiging van aansprakelijkheid op grond van 6:162 BW
Gronden van aansprakelijkheid: 1. De gronden van aansprakelijkheid
universeel?
- artikel 6:162.1 BW: fout, schade, causaal verband
- artikel 340 VWEU, HvJEU 27 maart 1990: onrechtmatigheid, schade, en
oorzakelijk verband tussen beide
- artikel 101 Principles of European Tort Law: fout, schade, causaal verband
2. De toepassing in wrongful life cases
→ maar: de toepassing verschilt
Onrechtmatigheid: wet, recht - 6:162.2BW:
en zorgvuldigheid → inbreuk op een recht; in strijd met de wet; in strijd met de maatschappelijke
zorgvuldigheid
- Romeins recht: (i) leef betamelijk (ii) berok de ander geen schade (iii) geef ieder
het zijne
Twee beginselen van aansprakelijkheid:
a) berokken de ander geen schade
b) ieder draagt zijn eigen schade
Onrechtmatige daad = (drie grondslagen)
(1) de wet voor zover die ertoe strekt dit belang te beschermen
(2) een subjectief recht als rechtens beschermd belang, en…
(3) de ongeschreven norm volgens welke een fatsoenlijk mens zou handelen (the
reasonable man) → maatschappelijke zorgvuldigheid
De drie grondslagen A. Wet:
- te beperkt, HR Lindenbaum / Cohen 1919
B. Subjectief recht:
- te beperkt: andere criteria voor onrechtmatigheid
- te ruim: HR zwiepende tak 1994
C. Maatschappelijke zorgvuldigheid
- te beperkt: andere criteria vaak onmisbaar
- te ruim: contextueel oordeel: ‘ius in causa positum’
Twee perspectieven over Economisch perspectief: aansprakelijkheidsrecht als efficiënte verdeling van
Kelderluik criteria lasten (learned hand)
Deontisch perspectief: aansprakelijkheidsrecht als systeem en praktijk van
compensatie onrecht
HR bon futuro 2013
Learned Hand criteria Aansprakelijkheid indien Kv > Ws x Os = als de kosten van voorzorg (Kv) kleiner
zijn dan de waarschijnlijkheid van de schade (Ws) keer de omvang van de schade
(Os).
Nieuw getalstype: aantasting in - Leven en gezondheid: HR Urgenda 2019
de persoon - Eer en goede naam, privacy: Carolina von Hannover, Syri -
risicoprofileeringssysteem, koppelt digitale bestanden, sleepnet?
- ‘Andere aantasting in de persoon’: geestelijk letsel, achterwege blijven van
bescherming tegen bedreiging, inbreuk zelfbeschikkingsrecht (HR Baby Kelly)
