Samenvatting arbeidsverhoudingen
Hoorcollege 1 en 2
Hoofdstuk 6 en 10
Arbeidsverhoudingen:
1. Verhouding tussen een werkgever en werknemer (micro).
2. Verhouding tussen een werkgever en haar werknemers (micro).
3. Verhouding tussen werkgevers en werknemers (bedrijfstak/meso).
4. Verhouding tussen de werkgevers en werknemers (landelijk of zelfs
internationaal/macro).
Het vak arbeidsverhoudingen gaat over 2, 3 en 4.
Moderne Westerse arbeidsverhoudingen zijn ontstaan tijdens de industriële
revolutie (1864). Een belangrijk issue is het verschil in machts- en
gezagsverhouding. In de onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden maar ook in
het overleg over de besluitvorming (binnen de onderneming) is de werknemer
doorgaans de minst machtige partij.
Poldermodel
Nadruk ligt op samenwerken, bondgenoten zoeken, consensus zoeken en
compromissen sluiten. De manier waarop Nederland omgaat met een overleg
over bijvoorbeeld arbeidsvoorwaarden.
Het Nederlands consensusmodel waarin werkgevers, vakbonden en overheden
met elkaar om tafel gaan zitten om te onderhandelen over arbeidsvoorwaarden
en lonen.
Overlegeconomie.
Overheid mag niet meer ingrijpen in de besluitvorming over de loonontwikkeling
tenzij er sprake is van een noodsituatie.
Bij een probleem eerst overleggen met zoveel mogelijk betrokken partijen en met
die partijen vervolgens naar een oplossing zoeken.
Arbeidsvoorwaardenvorming/beheersing.
Wie zijn de spelers bij de totstandkoming van de collectieve arbeidsvoorwaarden
in Nederland?
- Spelers in de onderneming.
o Medezeggenschap: de wet op de Ondernemingsraden.
o Participatie: participeren in besluitvorming.
o Spelers:
Werknemer.
Werkgever.
- Spelers in de bedrijfstak.
o Werknemersverenigingen (vakbonden).
o Werkgeversverenigingen.
o Sluiten samen een cao en dat noemen met een bedrijfstak-cao.
o Overheid: de minister kan een bedrijfstak-cao algemeen verbindend
verklaren.
- Spelers op centraal niveau.
o Sociale partners: de vakcentrales. Overkoepelde verenigingen van
werknemers en werkgevers.
o Overheid.
, Op centraal niveau treffen werknemers en werkgevers elkaar…….
- STAR: Stichting van de Arbeid.
o Ontstaan in 1945.
o Streven is om samen te werken aan de wederopbouw van
Nederland.
o Rechtsvorm is privaatrechtelijk.
o Doelstelling: stimuleren van goede arbeidsverhoudingen tussen de
werknemer en werkgever.
o Hoe:
Advies geven aan de Regering.
Overlegorgaan voor werkgevers en vakcentrales.
o Leden: werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers.
o Agendapunten: pensioenvoorzieningen, scholing, gelijke
behandeling man/vrouw, arbeidskansen bepaalde groepen.
o Hoe belangrijk is de STAR?
Pensioenakkoord 2011: langer doorwerken.
In de STAR komt het Centraal of Sociaal akkoord tot stand: dit
is een afspraak tussen de werknemers en werkgevers over de
loonontwikkeling en andere arbeidsvoorwaarden. Deze
afspraak is een richtlijn voor alle cao’s.
- De SER: de Sociaaleconomische Raad.
o Ontstaan in 1950 bij de totstandkoming van de Bedrijfsorganisaties.
o Publiekrechtelijk orgaan.
o Leden: samenstelling is tripartiet (33 leden):
1/3 vertegenwoordigers centrale werkgeversorganisaties.
1/3 vertegenwoordigers werknemersorganisaties.
1/3 Kroonleden.
Voordelen van het poldermodel.
- Overheid houdt zich op de achtergrond: meeste beslissingen worden door
de vertegenwoordigers van de werknemers en werkgevers samen
genomen.
- De nadruk ligt op samenwerken, bondgenoten zoeken, en compromissen
sluiten.
- Afwegen: tijd versus gedragen oplossing.
- Consensusmodel, overlegeconomie.
Nadelen van het poldermodel:
- Stroperigheid: gaat heel veel tijd overheen, soms teveel tijd.
- Representativiteit.
- Verharding: stakingscultuur. Als er geen compromis gevonden kan worden,
kan deze worden afgedwongen door een staking.
Geschiedenis van het poldermodel.
Hoorcollege 1 en 2
Hoofdstuk 6 en 10
Arbeidsverhoudingen:
1. Verhouding tussen een werkgever en werknemer (micro).
2. Verhouding tussen een werkgever en haar werknemers (micro).
3. Verhouding tussen werkgevers en werknemers (bedrijfstak/meso).
4. Verhouding tussen de werkgevers en werknemers (landelijk of zelfs
internationaal/macro).
Het vak arbeidsverhoudingen gaat over 2, 3 en 4.
Moderne Westerse arbeidsverhoudingen zijn ontstaan tijdens de industriële
revolutie (1864). Een belangrijk issue is het verschil in machts- en
gezagsverhouding. In de onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden maar ook in
het overleg over de besluitvorming (binnen de onderneming) is de werknemer
doorgaans de minst machtige partij.
Poldermodel
Nadruk ligt op samenwerken, bondgenoten zoeken, consensus zoeken en
compromissen sluiten. De manier waarop Nederland omgaat met een overleg
over bijvoorbeeld arbeidsvoorwaarden.
Het Nederlands consensusmodel waarin werkgevers, vakbonden en overheden
met elkaar om tafel gaan zitten om te onderhandelen over arbeidsvoorwaarden
en lonen.
Overlegeconomie.
Overheid mag niet meer ingrijpen in de besluitvorming over de loonontwikkeling
tenzij er sprake is van een noodsituatie.
Bij een probleem eerst overleggen met zoveel mogelijk betrokken partijen en met
die partijen vervolgens naar een oplossing zoeken.
Arbeidsvoorwaardenvorming/beheersing.
Wie zijn de spelers bij de totstandkoming van de collectieve arbeidsvoorwaarden
in Nederland?
- Spelers in de onderneming.
o Medezeggenschap: de wet op de Ondernemingsraden.
o Participatie: participeren in besluitvorming.
o Spelers:
Werknemer.
Werkgever.
- Spelers in de bedrijfstak.
o Werknemersverenigingen (vakbonden).
o Werkgeversverenigingen.
o Sluiten samen een cao en dat noemen met een bedrijfstak-cao.
o Overheid: de minister kan een bedrijfstak-cao algemeen verbindend
verklaren.
- Spelers op centraal niveau.
o Sociale partners: de vakcentrales. Overkoepelde verenigingen van
werknemers en werkgevers.
o Overheid.
, Op centraal niveau treffen werknemers en werkgevers elkaar…….
- STAR: Stichting van de Arbeid.
o Ontstaan in 1945.
o Streven is om samen te werken aan de wederopbouw van
Nederland.
o Rechtsvorm is privaatrechtelijk.
o Doelstelling: stimuleren van goede arbeidsverhoudingen tussen de
werknemer en werkgever.
o Hoe:
Advies geven aan de Regering.
Overlegorgaan voor werkgevers en vakcentrales.
o Leden: werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers.
o Agendapunten: pensioenvoorzieningen, scholing, gelijke
behandeling man/vrouw, arbeidskansen bepaalde groepen.
o Hoe belangrijk is de STAR?
Pensioenakkoord 2011: langer doorwerken.
In de STAR komt het Centraal of Sociaal akkoord tot stand: dit
is een afspraak tussen de werknemers en werkgevers over de
loonontwikkeling en andere arbeidsvoorwaarden. Deze
afspraak is een richtlijn voor alle cao’s.
- De SER: de Sociaaleconomische Raad.
o Ontstaan in 1950 bij de totstandkoming van de Bedrijfsorganisaties.
o Publiekrechtelijk orgaan.
o Leden: samenstelling is tripartiet (33 leden):
1/3 vertegenwoordigers centrale werkgeversorganisaties.
1/3 vertegenwoordigers werknemersorganisaties.
1/3 Kroonleden.
Voordelen van het poldermodel.
- Overheid houdt zich op de achtergrond: meeste beslissingen worden door
de vertegenwoordigers van de werknemers en werkgevers samen
genomen.
- De nadruk ligt op samenwerken, bondgenoten zoeken, en compromissen
sluiten.
- Afwegen: tijd versus gedragen oplossing.
- Consensusmodel, overlegeconomie.
Nadelen van het poldermodel:
- Stroperigheid: gaat heel veel tijd overheen, soms teveel tijd.
- Representativiteit.
- Verharding: stakingscultuur. Als er geen compromis gevonden kan worden,
kan deze worden afgedwongen door een staking.
Geschiedenis van het poldermodel.
