RECHTEN VAN DE PATIËNT
Recht voor verpleegkundigen en vroedvrouwen p. 546-559 + ppt
Wereld Gezondheids Organisatie (WGO): declaration on the promotion of the
rights of patients: algemene richtlijnen voor de rechten van patiënteb
Europees Verdrag Mensenrechten en Biogeneeskunde: aandacht voor genetica,
rechten van de profpersoon, rechten van de levende donor
De wet betreffende de rechten van de patiënt
Begrippen
Patiënt = de natuurlijke persoon aan wie gezondheidszorg wordt verstrekt, al dan
niet op eigen verzoek (niet op eigen verzoek: bv. spoedgevallen). Ook in geval van
medische onderzoeken (ook op vraag van bv. werkgever) spreken we over “de
patiënt”. De patiënt heeft indivudele en sociale rechten.
o Patiënt zelf
o Vertegenwoordiger van de patiënt
o Situatie van spoedhulp
o Patiënt in opdracht van derde
wet van 22 augustus 2002, art. 2,1°
Gezondheidszorg = zorgen verstrekt door een beroepsbeoefenaar met het oog op
het bevorderen, vaststellen, behouden, herstellen of verbeteren van de
gezondheidstoestand van een patiënt of om de patiënt bij het sterven te
begeleiden.
Valt niet onder gezondheidszorg: abortus, wegnemen organen bij donor,
euthanasie, medischwetenschappelijk onderzoek bij mensen (geregeld door
andere wetten)
WPR: art 2,2°
Beroepsbeoefenaar = vroedvrouw, verpleegkundige, zorgkundige, …
De beroepsbeoefenaar (in de patiëntenwet) leeft deze wet na binnen de perken
van de hem (door de wet) toegewezen bevoegdheden
o Contractuele en buitencontractuele rechtsverhouding
Contractueel: o.a. op zelfstandige wijze
Buitencontractueel: ondergeschikt verband
Arbeidsovereenkomst
Ziekenhuisen (ziekenhuiswet)
Andere instellingen
art 2,3°
Medewerkingsplicht van de patiënt: de rechten van de patiënt zijn pas geldig
indien de patiënt zelf medewerking verleent aan de beroepsbeoefenaar
o Niet verplicht in de wet
o In Memoire van tielichting van de WPR
Burgers en patiënten hebben verplichtingenen
verantwoordelijkheden t.o.v.
Zichzelf gezonde levensstijl respecteren
Zorgverleners
o Opvolging van raadgeving
o Verstrekken van correcte informatie
1
, o Verplichtingen niet afdwingbaar
Inbreuk op persoonlijke vrijheid van de patiënt
Vertouwenspersoon/vertegenwoordiger
Vertrouwenspersoon is:
o Iemand die je kan bijstaan, help bij uitoefeningen van je patiënterechten
o Mondeling of schriftelijk bevestigen
Vertrouwenspersoon kan je in deze situatie bijstaan
o Als je informatie krijgt (samen of enkel aan vertrouwenspersoon)
o Als je niet geïnformeerd wil worden (= recht op niet-weten)
vertrouwenspersoon raadplgen alvorens je toch te informeren
o Als de zorgverlener je informatie onthoudt (= therapeutische exceptie)
o Als je je patiëntendossier wil inkijken (samen of met toestemming van de
patiënt)
Vertegenwoordiger
o Gaat in de schoenen van de patiënt staan
o Beslist in jouw plaats (patiënt) als je het zelf niet meer kan
Het ontstaan en ontwikkeling van de rechten van de patiënt
Kern van de wet is relatie tussen zorgverlener en patiën die voortdurennd met
elkaar communiceren
Reeds veel vastgeleg in rechtspraak en in medische deontologie
Belangrijke leegten opgevuld vertegenwoordiging van wilsonbekwamen
Tegenstijdheden weggewerkt patiënt wel inzage in patiëntendossier
Uiteindelijk Wet van 22 augustus 2002
Rechten
1. Het recht op kwaliteitsvolle dienstverlening art. 5
De patiënt heeft, met eerbiediging van zijn menselijke waardigheid en zijn
zelfbeschikking en zonder enig onderscheid op welke grond ook, tegenover de
beroepsbeoefenaar recht op kwaliteitsvolle dienstverstrekking die beantwoordt
aan zijn behoeften.
Menselijke waardigheid
o Zorg aanpassen aan de persoon
Zelfbeschikking
o Vrij gegeven toestemming (art. 8)
Zonder enig onderscheid
o Geen discriminatie
o Wet van 10 mei 2007: algemene discriminatiewet
Volgens de stand van de wetenschap
o Naleven van de standaarden uitgewerkt door de wetenschappelijke
verenigingen
Beroepsbeoefenaar moet gedragen als een goede huisvader
o Handelen in overeenstemming met de zorgvuldigheidsnorm
o Aansprakelijkheid
o Behoeften, niet verlangens van de patiënt
Rechtsverhouding tussen patënt en beroepsbeoefenaar nodig
2. Het recht op vrije keuze art. 6
De patiënt heeft recht op vrije keuze van de beroepsbeoefenaar
en recht op wijziging van deze keuze behoudens, in beide
gevallen, beperkingen opgelegd krachtens de wet.
Belangen van vertouwensrelatie
Beperkingen opgelegd door de wet
o Gedwongen opnames
2
Recht voor verpleegkundigen en vroedvrouwen p. 546-559 + ppt
Wereld Gezondheids Organisatie (WGO): declaration on the promotion of the
rights of patients: algemene richtlijnen voor de rechten van patiënteb
Europees Verdrag Mensenrechten en Biogeneeskunde: aandacht voor genetica,
rechten van de profpersoon, rechten van de levende donor
De wet betreffende de rechten van de patiënt
Begrippen
Patiënt = de natuurlijke persoon aan wie gezondheidszorg wordt verstrekt, al dan
niet op eigen verzoek (niet op eigen verzoek: bv. spoedgevallen). Ook in geval van
medische onderzoeken (ook op vraag van bv. werkgever) spreken we over “de
patiënt”. De patiënt heeft indivudele en sociale rechten.
o Patiënt zelf
o Vertegenwoordiger van de patiënt
o Situatie van spoedhulp
o Patiënt in opdracht van derde
wet van 22 augustus 2002, art. 2,1°
Gezondheidszorg = zorgen verstrekt door een beroepsbeoefenaar met het oog op
het bevorderen, vaststellen, behouden, herstellen of verbeteren van de
gezondheidstoestand van een patiënt of om de patiënt bij het sterven te
begeleiden.
Valt niet onder gezondheidszorg: abortus, wegnemen organen bij donor,
euthanasie, medischwetenschappelijk onderzoek bij mensen (geregeld door
andere wetten)
WPR: art 2,2°
Beroepsbeoefenaar = vroedvrouw, verpleegkundige, zorgkundige, …
De beroepsbeoefenaar (in de patiëntenwet) leeft deze wet na binnen de perken
van de hem (door de wet) toegewezen bevoegdheden
o Contractuele en buitencontractuele rechtsverhouding
Contractueel: o.a. op zelfstandige wijze
Buitencontractueel: ondergeschikt verband
Arbeidsovereenkomst
Ziekenhuisen (ziekenhuiswet)
Andere instellingen
art 2,3°
Medewerkingsplicht van de patiënt: de rechten van de patiënt zijn pas geldig
indien de patiënt zelf medewerking verleent aan de beroepsbeoefenaar
o Niet verplicht in de wet
o In Memoire van tielichting van de WPR
Burgers en patiënten hebben verplichtingenen
verantwoordelijkheden t.o.v.
Zichzelf gezonde levensstijl respecteren
Zorgverleners
o Opvolging van raadgeving
o Verstrekken van correcte informatie
1
, o Verplichtingen niet afdwingbaar
Inbreuk op persoonlijke vrijheid van de patiënt
Vertouwenspersoon/vertegenwoordiger
Vertrouwenspersoon is:
o Iemand die je kan bijstaan, help bij uitoefeningen van je patiënterechten
o Mondeling of schriftelijk bevestigen
Vertrouwenspersoon kan je in deze situatie bijstaan
o Als je informatie krijgt (samen of enkel aan vertrouwenspersoon)
o Als je niet geïnformeerd wil worden (= recht op niet-weten)
vertrouwenspersoon raadplgen alvorens je toch te informeren
o Als de zorgverlener je informatie onthoudt (= therapeutische exceptie)
o Als je je patiëntendossier wil inkijken (samen of met toestemming van de
patiënt)
Vertegenwoordiger
o Gaat in de schoenen van de patiënt staan
o Beslist in jouw plaats (patiënt) als je het zelf niet meer kan
Het ontstaan en ontwikkeling van de rechten van de patiënt
Kern van de wet is relatie tussen zorgverlener en patiën die voortdurennd met
elkaar communiceren
Reeds veel vastgeleg in rechtspraak en in medische deontologie
Belangrijke leegten opgevuld vertegenwoordiging van wilsonbekwamen
Tegenstijdheden weggewerkt patiënt wel inzage in patiëntendossier
Uiteindelijk Wet van 22 augustus 2002
Rechten
1. Het recht op kwaliteitsvolle dienstverlening art. 5
De patiënt heeft, met eerbiediging van zijn menselijke waardigheid en zijn
zelfbeschikking en zonder enig onderscheid op welke grond ook, tegenover de
beroepsbeoefenaar recht op kwaliteitsvolle dienstverstrekking die beantwoordt
aan zijn behoeften.
Menselijke waardigheid
o Zorg aanpassen aan de persoon
Zelfbeschikking
o Vrij gegeven toestemming (art. 8)
Zonder enig onderscheid
o Geen discriminatie
o Wet van 10 mei 2007: algemene discriminatiewet
Volgens de stand van de wetenschap
o Naleven van de standaarden uitgewerkt door de wetenschappelijke
verenigingen
Beroepsbeoefenaar moet gedragen als een goede huisvader
o Handelen in overeenstemming met de zorgvuldigheidsnorm
o Aansprakelijkheid
o Behoeften, niet verlangens van de patiënt
Rechtsverhouding tussen patënt en beroepsbeoefenaar nodig
2. Het recht op vrije keuze art. 6
De patiënt heeft recht op vrije keuze van de beroepsbeoefenaar
en recht op wijziging van deze keuze behoudens, in beide
gevallen, beperkingen opgelegd krachtens de wet.
Belangen van vertouwensrelatie
Beperkingen opgelegd door de wet
o Gedwongen opnames
2
