Samenvatting België voor beginners, ISBN: 9789048631223 Staats- en Europees recht

Staats- en Europees recht
Deel 1: De algemene beginselen van het Belgisch
publiekrecht
Hoofdstuk 1: De grondwet: basis van het Belgisch
publiekrecht
Publiek recht = verhouding tussen OH en burgers


A. Het ontstaan van België
17e eeuw: Brussel hoofdstad van Zuidelijke Nederlanden
18e eeuw: Brussel nog volledig Vlaams
MAAR verfransing steekt kop op: Frans = cultuurtaal in heel
Europa
1795: Franse revolutionairen vallen BE binnen en annexeren1
BE
 actieve verfransing van publieke domein


1850: de verfransing zet zich door
1815-1830: BE wordt herenigd met Nederland  Verenigd Koninkrijk der
Nederlanden
Staatshoofd Willem 1 botste met katholieken en hoofdzakelijk Franstalige
liberalen


Rellen na opera “de Stomme van Portici” die later uitgroeide tot revolutie:
de Belgische omwenteling (afkondiging taalvrijheid)
 Lagere echelons: streektaal (Nederlands in VL)
 Hogere echelons + leger + kerk: Frans


Het Voorlopig Bewind roept op 4 okt 1830 de onafhankelijkheid uit
10 nov 1830: installatie Nationaal Congres
7 feb 1831: afkondiging Belgische Grondwet




1
Bij het Franse grondgebied voegen


1

,Maar de taalstrijd zet zich verder
 Algemeen op 2 vlakken
- Cultureel: Davidsfonds, Willemsfonds
- Politiek: algemeen stemrecht en sociale strijd ( vooral Vlaamse
strijd)
 1860: Coucke en Goethals (door Frans strafrechtsproces geen
verdediging mogelijk)
 1873: eerste taalwet – strafrechtspleging
 1878: tweede taalwet - bestuurszaken
 1883: derde taalwet – onderwijs
 1889: gelijkheidswet
 1962: vastlegging van de taalgebieden en faciliteiten
 1968: Leuvens Vlaams
 1970: eerste staatshervorming met cultuurgemeenschappen




B. Een grondwet, wat is dat eigenlijk?
De basisregel van een vereniging
Een grondwet bepaalt:
 De werking tussen de organisatie van de instellingen
 De verhouding tussen de instellingen en de burger
 De verhouding tussen de instellingen onderling


!! Strenge procedureregels voor wijziging




2

,Hoofdstuk 2: De kenmerken van de Belgische staat
A. Scheiding der machten
Macht kan op verschillende manieren toegewezen worden
Montesquieu vreest machtsmisbruik
Macht wordt verdeeld over 3 instanties:
 Wetgevende macht
 Uitvoerende macht
 Rechterlijke macht: gezamenlijk voor hele land
Niveau:
 Federaal
 Gemeenschappen en gewesten (met uitzondering van rechterlijke
macht)




Macht instelling Bevoegdheid
Wetgevende macht Parlement en koning Maken van wetten
Controleren van
uitvoerende macht

Uitvoerende macht Koning en regering Leidt het land en voert
de wetten uit

Rechterlijke macht Hoven en rechtbanken Uitspraak doen over
geschillen




Opgelet!!
Scheiding der machten NIET als dusdanig in de grondwet
Ook samenwerking tussen de machten
Ze controleren elkaar
Doel: checks and balances




B. België is een monarchie


3

, Staatshoofd: president of koning?
Nationaal Congres koos voor monarchie
Beperkte persoonlijke macht koning: politiek onverantwoordelijk en
onbekwaam om alleen te handelen
MAAR invloed: bevoegd om te luisteren, te adviseren en aan te sporen
Erfopvolging obv eerstgeboorterecht




C. België is een representatieve en parlementaire democratie
Wetten worden gemaakt door een verkozen parlement (NIET door het volk
zelf)
Evolutie in stemrecht/stemplicht:
 1831: cijnskiesstelsel2 obv betaalde belastingen: rijke burgers
 1893: algemeen meervoudig stemrecht: mannen > 25j, geen vrouwen
 1919: algemeen enkelvoudig stemrecht: mannen > 21j, geen vrouwen
 1948: vrouwen stemrecht
 1981: > 18j




Representatieve democratie
 Versus volksraadpleging
 Via verkiezingen laat het volk zich vertegenwoordigen door
parlementsleden


Parlementaire democratie
 Regering wordt niet verkozen
 Gecontroleerd door parlement




2
Bij verkiezingen is het stemrecht voorbehouden aan personen die
vermogend genoeg zijn om minimaal een bepaald bedrag aan belastingen
te betalen

4