Begrippenlijst mens en leren 2
Begrip Definitie
Faire diagnostiek
Faire diagnostiek Het aanbieden van kwaliteitsvolle en zorgzame diagnostiek bij allochtone
en/of kansarme leerlingen. Faire diagnostiek maakt een onderscheid tussen
leerlingen met problemen die door de ontwikkelingscontext van kansarmoede
of etniciteit (cultuur) veroorzaakt zijn en leerlingen met problemen van een
andere orde zoals leer-en ontwikkelingsstoornissen. Dit onderscheid is
bepalend omdat beide categorieën andere interventies vragen.
Kansarmoede Een duurzame toestand waarbij mensen beknot worden in hun kansen om
voldoende deel te hebben aan maatschappelijke hooggewaardeerde
goederen, zoals onderwijs, arbeid en huisvesting.
Etniciteit Is vaak iets wat anderen je toekennen als je er afwijzend uitziet of als je je
afwijkend gedraagt.
Autismespectrumstoornis (ASS)
Autismespectrumstoornis Een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig patroon van zowel
significante beperkingen in de sociale omgang als beperkte, repetitieve
interesses en gedragingen.
Echolalie Het nazeggen of het herhalen van eigen of andermands woorden/zinnen.
Idiosyncratisch spreken Een woordkeuze of woordvolgorde gebruiken, die de ander niet verwacht.
Centrale coherentie - Samenhang zoeken tussen individuele stimuli, rekening houdend met de
context.
- De tendens om binnenkomende informatie globaal en in de context te
verwerken.
Theory of Mind (ToM) - Bekwaamheid om gevoelens, gedachten en intenties toe te kennen aan
zichzelf en anderen.
- Het menselijk vermogen om zich een beeld te vormen van het
perspectief van een ander en indirect ook van zichzelf. Men maakt
gebruik van ToM wanneer men beschrijft wat een ander ziet, voelt of
denkt vanuit zijn eigen perspectief.
Executieve functies Denkprocessen cruciaal voor het plannen en controleren van ons denken en
doen.
Comorbiditeit Het samen voorkomen van 2 of meerdere stoornissen.
Aandachtsdeficiëntiehyperactiviteitsstoornis (ADHD)
Aandachtsdeficiëntie- Een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig patroon van
hyperactiviteitsstoornis significante problemen op het vlak van onoplettendheid en/of hyperactiviteit-
(ADHD) impulsiviteit.
Inhibitie Vermogen om dominante respons te onderdrukken ten voordele van een
subdominante respons.
Fenotype Manier waarop een stoornis zich uit.
Responsinhibitie Tegenhouden/stoppen van een bepaalde gedragsneiging.
1
, Hechtingsproblemen
Hechting Affectieve, duurzame band tussen kind en verzorger(s) waarop het kind kan
rekenen.
Zelfregulatie Het is het menselijk vermogen om grip te krijgen op je gedachten, emoties en
gedrag.
Hechtingsstoornis Een psychiatrische stoornis die ontstaat wanneer het kind geen duidelijk
aanwijsbare gehechtheidsfiguur heeft op wie het zich kan richten.
Reactive attachement Bij een geremde hechtingsstoornis zoekt een kind geen troost tijdens stress en
disorder reageert het niet of zelden op de troost die wordt aangeboden.
(hechtingsstoornis)
Disinhibited social Bij de ontremde contactstoornis benadert een kind onbekende volwassenen
engagement disorder met onvoldoende terughoudendheid.
(hechtingsstoornis)
Probleemgedrag met externe oorzaak
Posttraumatische Een psychische stoornis die ontstaat na een trauma.
stress stoornis (PTSS)
Advies geven
Regressie Terugkeer tot een vroegere toestand, terugval in een kinderlijk
gedragspatroon.
Integratief beeld Je benoemt hoe de compenserende en belemmerende factoren de uitstroom
van de leerling op verschillende gebieden beïnvloeden en wat dit betekent
voor de uitstroom van de leerling. Dit vormt dus eigenlijk het realistische
ontwikkelingsperspectief.
Leerstoornis – dyslexie
Leren Groeiproces dat we doormaken doorheen het leven.
Leerstoornis - Een stoornis gekenmerkt door een hardnekkige achterstand in de
automatisering van schoolse vaardigheden (lezen, spellen en/of
rekenen/wiskunde) en kan niet louter worden verklaard door ongunstige
omgevingsfactoren of intellectuele, fysieke of psychosociale beperkingen.
- Problemen in het kenvermogen van het kind die het leren van specifieke
vaardigheden, zoals lezen en spellen of rekenen, belemmeren, maar op
zich weinig of geen invloed uitoefenen op het leren in ruimere zin.
Dyslexie Een specifieke leerstoornis die zich kenmerkt door een hardnekkig probleem in
het aanleren van accuraat en vlot lezen en/of spellen op woordniveau (dat niet
het gevolg is van omgevingsfactoren en/of een lichamelijke, neurologische of
algemene verstandelijke beperking).
Leerstoornis – dyscalculie
Dyscalculie Een specifieke leerstoornis die zich kenmerkt door een hardnekkig probleem
met het vlot/accuraat oproepen van rekenfeiten en/of het leren en
vlot/accuraat toepassen van rekenprocedures (dat niet het gevolg is van
omgevingsfactoren en/of lichamelijke, neurologische of algemene
verstandelijke beperking).
Rekenfeiten Verkorte rekenprocedures die in het langetermijngeheugen opgeslagen zitten
en die ons helpen om vaardig te rekenen.
Rekenprocedures Vaste stappen die moeten gevolgd worden om tot een juiste rekenopgave te
komen.
2
Begrip Definitie
Faire diagnostiek
Faire diagnostiek Het aanbieden van kwaliteitsvolle en zorgzame diagnostiek bij allochtone
en/of kansarme leerlingen. Faire diagnostiek maakt een onderscheid tussen
leerlingen met problemen die door de ontwikkelingscontext van kansarmoede
of etniciteit (cultuur) veroorzaakt zijn en leerlingen met problemen van een
andere orde zoals leer-en ontwikkelingsstoornissen. Dit onderscheid is
bepalend omdat beide categorieën andere interventies vragen.
Kansarmoede Een duurzame toestand waarbij mensen beknot worden in hun kansen om
voldoende deel te hebben aan maatschappelijke hooggewaardeerde
goederen, zoals onderwijs, arbeid en huisvesting.
Etniciteit Is vaak iets wat anderen je toekennen als je er afwijzend uitziet of als je je
afwijkend gedraagt.
Autismespectrumstoornis (ASS)
Autismespectrumstoornis Een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig patroon van zowel
significante beperkingen in de sociale omgang als beperkte, repetitieve
interesses en gedragingen.
Echolalie Het nazeggen of het herhalen van eigen of andermands woorden/zinnen.
Idiosyncratisch spreken Een woordkeuze of woordvolgorde gebruiken, die de ander niet verwacht.
Centrale coherentie - Samenhang zoeken tussen individuele stimuli, rekening houdend met de
context.
- De tendens om binnenkomende informatie globaal en in de context te
verwerken.
Theory of Mind (ToM) - Bekwaamheid om gevoelens, gedachten en intenties toe te kennen aan
zichzelf en anderen.
- Het menselijk vermogen om zich een beeld te vormen van het
perspectief van een ander en indirect ook van zichzelf. Men maakt
gebruik van ToM wanneer men beschrijft wat een ander ziet, voelt of
denkt vanuit zijn eigen perspectief.
Executieve functies Denkprocessen cruciaal voor het plannen en controleren van ons denken en
doen.
Comorbiditeit Het samen voorkomen van 2 of meerdere stoornissen.
Aandachtsdeficiëntiehyperactiviteitsstoornis (ADHD)
Aandachtsdeficiëntie- Een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig patroon van
hyperactiviteitsstoornis significante problemen op het vlak van onoplettendheid en/of hyperactiviteit-
(ADHD) impulsiviteit.
Inhibitie Vermogen om dominante respons te onderdrukken ten voordele van een
subdominante respons.
Fenotype Manier waarop een stoornis zich uit.
Responsinhibitie Tegenhouden/stoppen van een bepaalde gedragsneiging.
1
, Hechtingsproblemen
Hechting Affectieve, duurzame band tussen kind en verzorger(s) waarop het kind kan
rekenen.
Zelfregulatie Het is het menselijk vermogen om grip te krijgen op je gedachten, emoties en
gedrag.
Hechtingsstoornis Een psychiatrische stoornis die ontstaat wanneer het kind geen duidelijk
aanwijsbare gehechtheidsfiguur heeft op wie het zich kan richten.
Reactive attachement Bij een geremde hechtingsstoornis zoekt een kind geen troost tijdens stress en
disorder reageert het niet of zelden op de troost die wordt aangeboden.
(hechtingsstoornis)
Disinhibited social Bij de ontremde contactstoornis benadert een kind onbekende volwassenen
engagement disorder met onvoldoende terughoudendheid.
(hechtingsstoornis)
Probleemgedrag met externe oorzaak
Posttraumatische Een psychische stoornis die ontstaat na een trauma.
stress stoornis (PTSS)
Advies geven
Regressie Terugkeer tot een vroegere toestand, terugval in een kinderlijk
gedragspatroon.
Integratief beeld Je benoemt hoe de compenserende en belemmerende factoren de uitstroom
van de leerling op verschillende gebieden beïnvloeden en wat dit betekent
voor de uitstroom van de leerling. Dit vormt dus eigenlijk het realistische
ontwikkelingsperspectief.
Leerstoornis – dyslexie
Leren Groeiproces dat we doormaken doorheen het leven.
Leerstoornis - Een stoornis gekenmerkt door een hardnekkige achterstand in de
automatisering van schoolse vaardigheden (lezen, spellen en/of
rekenen/wiskunde) en kan niet louter worden verklaard door ongunstige
omgevingsfactoren of intellectuele, fysieke of psychosociale beperkingen.
- Problemen in het kenvermogen van het kind die het leren van specifieke
vaardigheden, zoals lezen en spellen of rekenen, belemmeren, maar op
zich weinig of geen invloed uitoefenen op het leren in ruimere zin.
Dyslexie Een specifieke leerstoornis die zich kenmerkt door een hardnekkig probleem in
het aanleren van accuraat en vlot lezen en/of spellen op woordniveau (dat niet
het gevolg is van omgevingsfactoren en/of een lichamelijke, neurologische of
algemene verstandelijke beperking).
Leerstoornis – dyscalculie
Dyscalculie Een specifieke leerstoornis die zich kenmerkt door een hardnekkig probleem
met het vlot/accuraat oproepen van rekenfeiten en/of het leren en
vlot/accuraat toepassen van rekenprocedures (dat niet het gevolg is van
omgevingsfactoren en/of lichamelijke, neurologische of algemene
verstandelijke beperking).
Rekenfeiten Verkorte rekenprocedures die in het langetermijngeheugen opgeslagen zitten
en die ons helpen om vaardig te rekenen.
Rekenprocedures Vaste stappen die moeten gevolgd worden om tot een juiste rekenopgave te
komen.
2
