7 Thema C: Sociaal werk en arbeid
7.1 Inleiding
Concept in verband met arbeid:
Diverse soorten arbeid: Loonarbeid, zelfstandige en vrijwillige arbeid en
thuisarbeid.
Functies van de arbeid: Manifest (inkomen) en latent (zingeving, sociale
contacten, … )
Ongelijkheid inzake arbeid: Ongelijkheid qua kansen op arbeid, verloning
van arbeid, aard van arbeid, aanzien van arbeid.
7.2 Een korte historische terugblik
Arbeid is van oorspronkelijk erg negatief door de Bijbelse betekenis naar
arbeid adelt in de 17de eeuw gegaan door invloed van het protestantisme,
dit bevordert deugden als hard werken en spaarzaam zijn.
Onderscheid tussen deserving en undeserving poor: Als wie tot werken in
staat is moet dat ook doen en wie weigert te werken kan veroordeelt
worden tot dwangarbeid in werkhuizen.
19de eeuw: meerderheid bevolking leven en werken gebeurt op
dezelfde plaats – leven van de landbouw.
19de eeuw: doorbraak van de industrie en het industriekapitalisme
Integratie van werken en leven rond, scheiding tussen arbeidsleven en
gezinsleven, wonen en werken (door de opkomst van de industrie werd
ongelijkheid tussen mensen groter en het basisconflict in de samenleving
was arbeid – kapitaal)
Heel wat maatschappelijke bewegingen wilden iets proberen doen aan die
sociale kwestie:
Arbeid = steeds meer interventies:
- Wettelijke regelingen
- Sociaal werk omtrent arbeid
- Utopische dromen over afstemming arbeid en gezinsleven
- Voorlopers van de SHM
Tegenstelling arbeid/kapitaal en het ontstaan van het sociaal
werk:
1ste reactie: Het burgerlijk beschavingsoffensief
Pogingen om andere normen, waarden en gewoontes over te brengen
van de burgerij naar de arbeidersklasse.
Oorzaak sociale kwestie = normen en waarden van arbeidersklasse
2de reactie: Utopische afstemming van gezin en arbeid (soms
progressief/soms conservatief)
Bv. Eerst geïndustrialiseerd gebied, New Lanark – dorp gesticht door de
utopische socialist Robert Owen. Hij gebruikt de stroom van water om
machines draaiende te houden.
Erfgoed van unisco – Le Grand Hornu, wonen en werken – utopie 2: 1
huisje per gezin met tuin, ze hebben stromend water en elektriciteit.
3de reactie: Sociale actie vanuit arbeiderswereld voor concrete realisaties
, Tegen de zin van de patroons en de machthebbers, worden de eerste
aanzetten tot solidariteit gegeven.
Later groeit de sociale zekerheid uit en komt er het verzet tegen
onmenselijke leef- en werkomstandigheden.
4de reactie: Utopie van de andere samenleving
Opkomst van socialistische bewegingen die niet zozeer de samenleving
wilden
veranderen.
Met elk van deze reacties zijn sociaalwerkpraktijken verbonden.
7.3 Arbeidsorganisatie vandaag
Concepten en discussies over arbeid vandaag:
- Dualisering tussen werkenden en niet-werkenden: Inzet sociaal werk in
begeleiding en opleiding van werklozen
- Dualisering binnen de groep van werkenden: Arbeidsvraag verschuift
naar kleine groep hooggeschoolden en groep laaggeschoolden – de jobs
van de middengeschoolden verplaatsen zich naar elders op de wereld.
- De rol van sociaal werk in HRM, vorming en opleiding personeel.
- Vervagingen van het onderscheid tussen private en publieke
organisaties – opkomst sociale economie
- Competitiemanagement en flexibilisering, van productie naar
consumptiesamenleving.
Discussie 1: Arbeid en gezin;
Oorspronkelijke gezinsvorm: meerdere generaties werken en wonen
samen.
19de eeuwse stadsvlucht: Kerngezinnen wonen apart (grote gezinnen,
iedereen in het gezin werkt al van jonge leeftijd)
19de eeuwse burgerlijke ideologie: Romantische visie op huwelijk, man
is kostwinner en vrouw zorgt voor gezin.
Haalbaar voor grote delen bevolking na WOII tijdens de periode van
ongezien economische groei.
Kleinere gezinnen door opkomst van:
- Sociale zekerheid,
- Controle op de vruchtbaarheid,
- Hogere opleiding van mannen en vrouwen,
- Arbeidsmarktparticipatie van vrouwen
Vanaf de crisisjaren eind 1970/begin 1980
Arbeid en gezin vandaag: 2verdienersgezin als norm, wie niet daaraan
beantwoordt loopt groter risico op armoede. De afstemming van gezin en
arbeid is een ingewikkelde puzzel en het romantische idee botst op de
realiteit – ongeveer 1/3de van de huwelijken faalt
Gevolg – steeds meer 1oudergezinnen en alleenstaanden en meer nieuw
samengestelde gezinnen.
Discussie 2: Arbeid en vrije tijd;
19de eeuw strijd voor mindere lange arbeidstijden:
- Verkorting van de arbeidstijd: 8 uren-dag = tijd voor vrije tijd.
7.1 Inleiding
Concept in verband met arbeid:
Diverse soorten arbeid: Loonarbeid, zelfstandige en vrijwillige arbeid en
thuisarbeid.
Functies van de arbeid: Manifest (inkomen) en latent (zingeving, sociale
contacten, … )
Ongelijkheid inzake arbeid: Ongelijkheid qua kansen op arbeid, verloning
van arbeid, aard van arbeid, aanzien van arbeid.
7.2 Een korte historische terugblik
Arbeid is van oorspronkelijk erg negatief door de Bijbelse betekenis naar
arbeid adelt in de 17de eeuw gegaan door invloed van het protestantisme,
dit bevordert deugden als hard werken en spaarzaam zijn.
Onderscheid tussen deserving en undeserving poor: Als wie tot werken in
staat is moet dat ook doen en wie weigert te werken kan veroordeelt
worden tot dwangarbeid in werkhuizen.
19de eeuw: meerderheid bevolking leven en werken gebeurt op
dezelfde plaats – leven van de landbouw.
19de eeuw: doorbraak van de industrie en het industriekapitalisme
Integratie van werken en leven rond, scheiding tussen arbeidsleven en
gezinsleven, wonen en werken (door de opkomst van de industrie werd
ongelijkheid tussen mensen groter en het basisconflict in de samenleving
was arbeid – kapitaal)
Heel wat maatschappelijke bewegingen wilden iets proberen doen aan die
sociale kwestie:
Arbeid = steeds meer interventies:
- Wettelijke regelingen
- Sociaal werk omtrent arbeid
- Utopische dromen over afstemming arbeid en gezinsleven
- Voorlopers van de SHM
Tegenstelling arbeid/kapitaal en het ontstaan van het sociaal
werk:
1ste reactie: Het burgerlijk beschavingsoffensief
Pogingen om andere normen, waarden en gewoontes over te brengen
van de burgerij naar de arbeidersklasse.
Oorzaak sociale kwestie = normen en waarden van arbeidersklasse
2de reactie: Utopische afstemming van gezin en arbeid (soms
progressief/soms conservatief)
Bv. Eerst geïndustrialiseerd gebied, New Lanark – dorp gesticht door de
utopische socialist Robert Owen. Hij gebruikt de stroom van water om
machines draaiende te houden.
Erfgoed van unisco – Le Grand Hornu, wonen en werken – utopie 2: 1
huisje per gezin met tuin, ze hebben stromend water en elektriciteit.
3de reactie: Sociale actie vanuit arbeiderswereld voor concrete realisaties
, Tegen de zin van de patroons en de machthebbers, worden de eerste
aanzetten tot solidariteit gegeven.
Later groeit de sociale zekerheid uit en komt er het verzet tegen
onmenselijke leef- en werkomstandigheden.
4de reactie: Utopie van de andere samenleving
Opkomst van socialistische bewegingen die niet zozeer de samenleving
wilden
veranderen.
Met elk van deze reacties zijn sociaalwerkpraktijken verbonden.
7.3 Arbeidsorganisatie vandaag
Concepten en discussies over arbeid vandaag:
- Dualisering tussen werkenden en niet-werkenden: Inzet sociaal werk in
begeleiding en opleiding van werklozen
- Dualisering binnen de groep van werkenden: Arbeidsvraag verschuift
naar kleine groep hooggeschoolden en groep laaggeschoolden – de jobs
van de middengeschoolden verplaatsen zich naar elders op de wereld.
- De rol van sociaal werk in HRM, vorming en opleiding personeel.
- Vervagingen van het onderscheid tussen private en publieke
organisaties – opkomst sociale economie
- Competitiemanagement en flexibilisering, van productie naar
consumptiesamenleving.
Discussie 1: Arbeid en gezin;
Oorspronkelijke gezinsvorm: meerdere generaties werken en wonen
samen.
19de eeuwse stadsvlucht: Kerngezinnen wonen apart (grote gezinnen,
iedereen in het gezin werkt al van jonge leeftijd)
19de eeuwse burgerlijke ideologie: Romantische visie op huwelijk, man
is kostwinner en vrouw zorgt voor gezin.
Haalbaar voor grote delen bevolking na WOII tijdens de periode van
ongezien economische groei.
Kleinere gezinnen door opkomst van:
- Sociale zekerheid,
- Controle op de vruchtbaarheid,
- Hogere opleiding van mannen en vrouwen,
- Arbeidsmarktparticipatie van vrouwen
Vanaf de crisisjaren eind 1970/begin 1980
Arbeid en gezin vandaag: 2verdienersgezin als norm, wie niet daaraan
beantwoordt loopt groter risico op armoede. De afstemming van gezin en
arbeid is een ingewikkelde puzzel en het romantische idee botst op de
realiteit – ongeveer 1/3de van de huwelijken faalt
Gevolg – steeds meer 1oudergezinnen en alleenstaanden en meer nieuw
samengestelde gezinnen.
Discussie 2: Arbeid en vrije tijd;
19de eeuw strijd voor mindere lange arbeidstijden:
- Verkorting van de arbeidstijd: 8 uren-dag = tijd voor vrije tijd.
