Bewegingsonderzoek knie
Vertel de patiënt dat het onderzoek van de knie zal worden uitgevoerd.
Geef ontkleed instructies: hierbij moet de broek, schoenen en sokken worden uitgetrokken. De
kleding op het bovenlijf en het ondergoed mag aanblijven.
Er wordt begonnen met de inspectie. Bekijk de patiënt eerst in de spontane houding. Let hierbij op:
- Tekenen van pijn (antalgische houding)
- Beperkingen
Vraag vervolgens aan de patiënt of hij/zij in de anatomische positie wilt gaan staan (doe dit voor).
Bekijk vervolgens de volgende aspecten. Beschrijf het meeste na de ventrale kan te hebben bekeken.
Vul vervolgens aan wanneer je de patiënt laat draaien.
- Contourafwijkingen
o Vormen van botten
Femurcondylen (ventraal)
Tuberositas tibiae (ventraal)
Patella (ventraal)
o Gewichten
o Spieren (asymmetrie, atrofie)
M. quadriceps femoris (ventraal)
Adductoren (ventraal; aan binnenzijde been)
Tractus iliotibialis (lateraal; aan buitenzijde been)
Hamstrings (dorsaal)
M. triceps surae (dorsaal)
- Huidafwijkingen
o Roodheid
o Littekens
o Wonden
o Zwellingen rond gewricht
- Standsaspecten; hierbij kijk je naar statiek, positie en stand van het onderbeen ten opzichte
van het bovenbeen
o Varus of valgusstand; beschrijf de luchtfiguren ventraal en dorsaal
o Hoogte van de femurcondylen en patella (ventraal) (links rechts verschil)
o Hoogte van de knieplooien (dorsaal) (links rechts verschil)
o Volledige extensie (lateraal)
o Aanwezigheid stand van bonnet (lateraal); lichte flexie in knie door zwelling (mogelijk
hydrops)
o Aanwezigheid van hyperextensie (lateraal)
- Bewegingsaspecten; onwillekeurige bewegingen en willekeurige bewegingen
Vergelijk met alles dat hierboven is beschreven ALTIJD de linker met de rechter knie.
Wanneer we dit op volgorde zetten van ventraal, lateraal naar dorsaal zien we:
- Ventraal
o Femurcondylen
o Tuberositas tibiae
o Patella
o M. quadriceps femoris
o Adductoren
o Varus/valgusstand; luchtfiguren
, o Hoogte van de femurcondylen en patella (links rechts)
- Lateraal
o Tractus iliotibialis
o Volledige extensie
o Aanwezigheid stand van bonnet
o Aanwezigheid van hyperextensie
- Dorsaal
o Hamstrings
o M. triceps surae
o Varus/valgusstand; luchtfiguren
o Hoogte van de knieplooien
De overige items moeten van alle kanten bekeken worden.
Nu gaan we door met de inspectie van het looppatroon. Laat de patiënt een paar keer op en neer
lopen en benoem de volgende aspecten die te zien zijn:
- (a)symmetrie
- Antalgische beweging
- Paslengte/breedte van het gangspoor
- Belasting van het linker- en rechterbeen
- Flexiecontracturen van de knie
Vraag ook hier naar pijn.
Vraag de patiënt op het bed te gaan liggen. Doe de hoofdsteun iets omhoog zodat de patiënt
comfortabeler ligt. Vraag expliciet of de patiënt zo goed ligt.
Begin met het actieve bewegingsonderzoek. Laat de patiënt meerdere bewegingen in de knie maken
en beoordeel deze elke keer weer opnieuw. Probeer zo duidelijk mogelijk te zijn in je uitleg van de
beweging. Zeg expliciet tegen de patiënt dat hij/zij het moet aangeven wanneer het pijn doet.
Benoem en beoordeel de volgende punten bij elke beweging (altijd benoemen wat je op dat moment
voelt/ziet):
- Pijn; vraag hier na en let op de mimiek (ook vragen terwijl de patiënt niks aangaf). Verdeeld
over het hele traject?
- Bewegingsverloop; soepel of niet, gelijkmatig
- Bewegingstraject; maximaal of beperkt?
o Bij twijfel kan deze beweging van meerdere kanten worden beoordeeld
- Compensatoire (ontwijkende) bewegingen
- Optreden van bijgeluiden
Vergelijk links met rechts.
Laat de patiënt de volgende bewegingen uitvoeren:
- Flexie; (begin in extensiestand) “kunt u de hak van uw voeten naar u billen toe bewegen?”
- Extensie (weer extensie van knie) “kunt u uw knieën het bed in duwen?”
Benoem hardop expliciet welke bewegingen er worden uitgevoerd; bijv. flexie
Nu volgt het passieve bewegingsonderzoek. De patiënt moet weer met gestrekte benen op het bed
liggen. Vraag de patiënt om zich zo goed mogelijk volledig te ontspannen. De patiënt hoeft niet mee
te bewegingen bij dit deel; de arts voert alle bewegingen in de gewrichten uit.
(wanneer tijd te kort zeg dat je dezelfde punten gaat beoordelen met nu ook actief spierverzet en het
eindgevoel).
Vertel de patiënt dat het onderzoek van de knie zal worden uitgevoerd.
Geef ontkleed instructies: hierbij moet de broek, schoenen en sokken worden uitgetrokken. De
kleding op het bovenlijf en het ondergoed mag aanblijven.
Er wordt begonnen met de inspectie. Bekijk de patiënt eerst in de spontane houding. Let hierbij op:
- Tekenen van pijn (antalgische houding)
- Beperkingen
Vraag vervolgens aan de patiënt of hij/zij in de anatomische positie wilt gaan staan (doe dit voor).
Bekijk vervolgens de volgende aspecten. Beschrijf het meeste na de ventrale kan te hebben bekeken.
Vul vervolgens aan wanneer je de patiënt laat draaien.
- Contourafwijkingen
o Vormen van botten
Femurcondylen (ventraal)
Tuberositas tibiae (ventraal)
Patella (ventraal)
o Gewichten
o Spieren (asymmetrie, atrofie)
M. quadriceps femoris (ventraal)
Adductoren (ventraal; aan binnenzijde been)
Tractus iliotibialis (lateraal; aan buitenzijde been)
Hamstrings (dorsaal)
M. triceps surae (dorsaal)
- Huidafwijkingen
o Roodheid
o Littekens
o Wonden
o Zwellingen rond gewricht
- Standsaspecten; hierbij kijk je naar statiek, positie en stand van het onderbeen ten opzichte
van het bovenbeen
o Varus of valgusstand; beschrijf de luchtfiguren ventraal en dorsaal
o Hoogte van de femurcondylen en patella (ventraal) (links rechts verschil)
o Hoogte van de knieplooien (dorsaal) (links rechts verschil)
o Volledige extensie (lateraal)
o Aanwezigheid stand van bonnet (lateraal); lichte flexie in knie door zwelling (mogelijk
hydrops)
o Aanwezigheid van hyperextensie (lateraal)
- Bewegingsaspecten; onwillekeurige bewegingen en willekeurige bewegingen
Vergelijk met alles dat hierboven is beschreven ALTIJD de linker met de rechter knie.
Wanneer we dit op volgorde zetten van ventraal, lateraal naar dorsaal zien we:
- Ventraal
o Femurcondylen
o Tuberositas tibiae
o Patella
o M. quadriceps femoris
o Adductoren
o Varus/valgusstand; luchtfiguren
, o Hoogte van de femurcondylen en patella (links rechts)
- Lateraal
o Tractus iliotibialis
o Volledige extensie
o Aanwezigheid stand van bonnet
o Aanwezigheid van hyperextensie
- Dorsaal
o Hamstrings
o M. triceps surae
o Varus/valgusstand; luchtfiguren
o Hoogte van de knieplooien
De overige items moeten van alle kanten bekeken worden.
Nu gaan we door met de inspectie van het looppatroon. Laat de patiënt een paar keer op en neer
lopen en benoem de volgende aspecten die te zien zijn:
- (a)symmetrie
- Antalgische beweging
- Paslengte/breedte van het gangspoor
- Belasting van het linker- en rechterbeen
- Flexiecontracturen van de knie
Vraag ook hier naar pijn.
Vraag de patiënt op het bed te gaan liggen. Doe de hoofdsteun iets omhoog zodat de patiënt
comfortabeler ligt. Vraag expliciet of de patiënt zo goed ligt.
Begin met het actieve bewegingsonderzoek. Laat de patiënt meerdere bewegingen in de knie maken
en beoordeel deze elke keer weer opnieuw. Probeer zo duidelijk mogelijk te zijn in je uitleg van de
beweging. Zeg expliciet tegen de patiënt dat hij/zij het moet aangeven wanneer het pijn doet.
Benoem en beoordeel de volgende punten bij elke beweging (altijd benoemen wat je op dat moment
voelt/ziet):
- Pijn; vraag hier na en let op de mimiek (ook vragen terwijl de patiënt niks aangaf). Verdeeld
over het hele traject?
- Bewegingsverloop; soepel of niet, gelijkmatig
- Bewegingstraject; maximaal of beperkt?
o Bij twijfel kan deze beweging van meerdere kanten worden beoordeeld
- Compensatoire (ontwijkende) bewegingen
- Optreden van bijgeluiden
Vergelijk links met rechts.
Laat de patiënt de volgende bewegingen uitvoeren:
- Flexie; (begin in extensiestand) “kunt u de hak van uw voeten naar u billen toe bewegen?”
- Extensie (weer extensie van knie) “kunt u uw knieën het bed in duwen?”
Benoem hardop expliciet welke bewegingen er worden uitgevoerd; bijv. flexie
Nu volgt het passieve bewegingsonderzoek. De patiënt moet weer met gestrekte benen op het bed
liggen. Vraag de patiënt om zich zo goed mogelijk volledig te ontspannen. De patiënt hoeft niet mee
te bewegingen bij dit deel; de arts voert alle bewegingen in de gewrichten uit.
(wanneer tijd te kort zeg dat je dezelfde punten gaat beoordelen met nu ook actief spierverzet en het
eindgevoel).
