PROBLEEM 1
Beperkte genotsrechten:
1. Het recht van vruchtgebruik;
2. Erfdienstbaarheden;
3. Het recht van erfpacht;
4. Het recht van opstal.
HET RECHT VAN VRUCHTGEBRUIK (= BEPERKT RECHT)
Waarop: alle goederen, dus zaken en vermogensrechten art. 3:102 BW
Waarvoor: vruchttrekking, gebruik, beheer dus ruime bevoegdheden, maar bestemming moet
gerespecteerd worden art. 3:208 lid 1.
Hem komen immers alle vruchten toe, die tijdens het vruchtgebruik afgescheiden of opeisbaar worden (art.
3:216 jo. 5:17 BW). Hieronder vallen dus zowel natuurlijke en burgerlijke vruchten (art. 3:9 BW). Om
onduidelijkheden te voorkomen, kan bij de vestiging van het vruchtgebruik worden bepaald wat met
betrekking tot het vruchtgebruik als vrucht moet worden beschouwd (art. 3:216 BW).
Duur: art. 3:202 BW vruchtgebruik ontstaat door vestiging of verjaring
art. 3:203 BW vestiging:
- Ten behoeve van 1 of meerdere personen. Kan sprake zijn van gezamenlijk gebruik of opvolging.
- Vruchtgebruik is gebonden aan het leven van de vruchtgebruiker.
- Bij rechtspersonen gaat het te niet door ontbinding en 30 jaar na vestiging.
Vergoedingsverplichting: vruchtgebruik kent geen wettelijke vergoedingsplicht. Vergoeding kan wel
contractueel overeengekomen worden.
Vestigingsvorm: dat ligt aan de aard van het goed 3:89 t/m 3:95
Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt
ERFDIENSTBAARHEID (= BEPERKT RECHT 3:8, AFHANKELIJK RECHT 3:7)
Waarop: onroerende goederen art. 5:70
Waarvoor: eigenaar van het dienend erf heeft een gedoogplicht, zie 5:71. Eigenaar van het heersend erf heeft
een gebruikersrecht.
Duur: erfdienstbaarheden worde gevestigd om voor een hele lange tijd te bestaan. Zij zullen daarom niet na
een bepaalde periode van rechtswege te niet gaan. Daarom kan de rechter wijzigingen aanbrengen of op
heffen, zie 5:78 t/m 5:81. Eeuwig durend, tenzij anders overeengekomen.
Vergoedingsplicht: kent een retributie, wat inhoudt dat in de akte van vestiging kan worden vastgesteld of er
een retributie moet worden betaald, 5:70 lid 2.
Vestigingsvorm: een daartoe bestemde, tussen partijen opgemaakte notariële akte, gevolgd door de
inschrijving in de daartoe bestemde openbare registers 3:89 lid 1 (en 3:98)
,Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt (passieve zijde)
Afhankelijk recht 3:7
Nevenrecht 6:142 bij overdracht van een meer omvattend recht zal het beperkte recht blijven plakken.
Het bestaat dus uit een dulden of een niet doen:
1. De eigenaar van het dienden erf moet dulden dat de eigenaar van het heersend erf op het dienend erf
iets doet dat hij niet zou mogen doen.
2. De eigenaar van het dienend erf moet op zijn eigen erf iets nalaten wat hij anders wel zou mogen.
3. De eigenaar van het dienend erf moet dulden dat de eigenaar van het heersend erf op dat heersend
erf iets doet aan wat hij anders niet zou mogen.
4. De eigenaar van het dienend erf mag op het heersend erf iets niet doen dat hij anders wel zou mogen.
Hier zijn echter wel uitzonderingen op: er kan ook een verplichting zijn namelijk. Bijvoorbeeld een verplichting
tot onderhoud 5:71 lid 2.
Vereisten voor derdenwerking
Volgens art. 6:252 lid 1 BW kunnen partijen bij een overeenkomst bedingen dat de verplichting van een hunner
of iets te dulden of niet te doen ten aanzien van een haar toebehorend registergoed zal overgaan op degenen
die het goed onder bijzondere titel zullen verkrijgen, en dat mede gebonden zullen zijn degenen die van de
rechthebbende een recht tot gebruik van het goed zullen verkrijgen. Lid 2 is ook belangrijk, maar dat spreekt
voor zich.
ERFPACHT (BEPERKT RECHT)
Waarop: onroerende goederen 5:85
Waarvoor: geniet hetzelfde als de eigenaar, maar moet de bestemming wel respecteren 5:89 lid 2.
Duur: wordt bepaald in de akte van vestiging 5:86.
- Erfpacht voor bepaalde tijd
- Erfpacht voor onbepaalde tijd waarbij onderscheid gemaakt moet worden tussen voortdurende en
eeuwigdurende erfpacht.
Vergoedingsplicht: canon 5:85 lid 2, is echter niet verplicht
Vestigingsvorm: een daartoe bestemde, tussen partijen opgemaakte notariële akte, gevolgd door de
inschrijving in de daartoe bestemde openbare registers 3:89 lid 1
Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt
RECHT VAN OPSTAL
Waarop: onroerende goederen 5:101
Doel: doorbreken goederenrechtelijk natrekkingsbeginsel
Waarvoor: degene met het recht van opstal verkrijgt juridisch eigendom over de opstallen en de volgende
bevoegdheden:
- Gebruiken, aanbrengen en wegnemen van de opstallen 5:102
, - Volle genot van de zaak waarop het recht van opstal rust 5:103
Duur: verschilt per opstal recht:
- Onafhankelijk opstalrecht: duur wordt bepaald door de akte van vestiging 5:104 lid 2
- Afhankelijk opstalrecht: duur is afhankelijk van het goed waarop het recht rust.
Vergoedingsplicht: de opstaller kan verplicht worden om geldsommen te betalen aan de eigenaar in de akte
van vestiging 5:101 lid 3. Zelfde karakter als de canon.
Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt
Soms afhankelijk recht 3:7
Basis begrippen goederenrecht
1. Absoluutheid en exclusiviteit
2. Droit de suite/zaaksgevolg het eigendomsrecht en elk beperkt recht blijft op een zaak rusten, zelfs
wanneer de zaak wordt overgedragen.
3. Droit de preference/prioriteitsbeginsel
4. Afhankelijk recht art. 3:7 BW: een recht dat aan een ander recht zodanig is verbonden dat het niet
zonder dat andere recht kan bestaan.
- Recht kan dus niet afzonderlijk van het hoofdrecht worden overgedragen
- Wanneer het hoofdrecht tenietgaat, dan gaat het afhankelijke recht ook te niet
Vestiging?
In de meeste gevallen komen beperkte rechten tot stand door vestiging. De term vestiging wordt in
verschillende betekenissen gebruikt:
- In de eerste plaats kan men doelen op de vestiging als een van de totstandkomingsvereisten, te weten
het samenstel van goederenrechtelijke overeenkomst en vestigingsformaliteit. Op deze wijze gebruikt,
staat het begrip vestiging bij de totstandkoming van een beperkt recht op één lijn met het begrip
levering bij overdracht.
- De tweede betekenis is die van bewerkstelligd rechtsgevolg. De uiteindelijke totstandkoming van het
beperkte recht indien aan alle vereisten is voldaan (art. 3:98 BW).
Natrekking
Art. 5:3 BW eigenaar zaak = eigenaar van al haar bestanddelen
Verticaal = de ondergrond trekt na wat er boven de grond wordt gevestigd
Horizontaal = niet direct boven eigen grond, maar maakt er wel deel vanuit
vaak horizontaal > verticaal
Art. 5:20 bijzondere regel omtrent de eigendom van onroerende zaken
Verbintenisrechtelijke alternatieven?
1. Kwalitatieve verplichting art. 6:252, enkel dulden of een niet doen
2. Kettingbeding afhankelijk andermans wil en dus onzeker
Beperkte genotsrechten:
1. Het recht van vruchtgebruik;
2. Erfdienstbaarheden;
3. Het recht van erfpacht;
4. Het recht van opstal.
HET RECHT VAN VRUCHTGEBRUIK (= BEPERKT RECHT)
Waarop: alle goederen, dus zaken en vermogensrechten art. 3:102 BW
Waarvoor: vruchttrekking, gebruik, beheer dus ruime bevoegdheden, maar bestemming moet
gerespecteerd worden art. 3:208 lid 1.
Hem komen immers alle vruchten toe, die tijdens het vruchtgebruik afgescheiden of opeisbaar worden (art.
3:216 jo. 5:17 BW). Hieronder vallen dus zowel natuurlijke en burgerlijke vruchten (art. 3:9 BW). Om
onduidelijkheden te voorkomen, kan bij de vestiging van het vruchtgebruik worden bepaald wat met
betrekking tot het vruchtgebruik als vrucht moet worden beschouwd (art. 3:216 BW).
Duur: art. 3:202 BW vruchtgebruik ontstaat door vestiging of verjaring
art. 3:203 BW vestiging:
- Ten behoeve van 1 of meerdere personen. Kan sprake zijn van gezamenlijk gebruik of opvolging.
- Vruchtgebruik is gebonden aan het leven van de vruchtgebruiker.
- Bij rechtspersonen gaat het te niet door ontbinding en 30 jaar na vestiging.
Vergoedingsverplichting: vruchtgebruik kent geen wettelijke vergoedingsplicht. Vergoeding kan wel
contractueel overeengekomen worden.
Vestigingsvorm: dat ligt aan de aard van het goed 3:89 t/m 3:95
Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt
ERFDIENSTBAARHEID (= BEPERKT RECHT 3:8, AFHANKELIJK RECHT 3:7)
Waarop: onroerende goederen art. 5:70
Waarvoor: eigenaar van het dienend erf heeft een gedoogplicht, zie 5:71. Eigenaar van het heersend erf heeft
een gebruikersrecht.
Duur: erfdienstbaarheden worde gevestigd om voor een hele lange tijd te bestaan. Zij zullen daarom niet na
een bepaalde periode van rechtswege te niet gaan. Daarom kan de rechter wijzigingen aanbrengen of op
heffen, zie 5:78 t/m 5:81. Eeuwig durend, tenzij anders overeengekomen.
Vergoedingsplicht: kent een retributie, wat inhoudt dat in de akte van vestiging kan worden vastgesteld of er
een retributie moet worden betaald, 5:70 lid 2.
Vestigingsvorm: een daartoe bestemde, tussen partijen opgemaakte notariële akte, gevolgd door de
inschrijving in de daartoe bestemde openbare registers 3:89 lid 1 (en 3:98)
,Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt (passieve zijde)
Afhankelijk recht 3:7
Nevenrecht 6:142 bij overdracht van een meer omvattend recht zal het beperkte recht blijven plakken.
Het bestaat dus uit een dulden of een niet doen:
1. De eigenaar van het dienden erf moet dulden dat de eigenaar van het heersend erf op het dienend erf
iets doet dat hij niet zou mogen doen.
2. De eigenaar van het dienend erf moet op zijn eigen erf iets nalaten wat hij anders wel zou mogen.
3. De eigenaar van het dienend erf moet dulden dat de eigenaar van het heersend erf op dat heersend
erf iets doet aan wat hij anders niet zou mogen.
4. De eigenaar van het dienend erf mag op het heersend erf iets niet doen dat hij anders wel zou mogen.
Hier zijn echter wel uitzonderingen op: er kan ook een verplichting zijn namelijk. Bijvoorbeeld een verplichting
tot onderhoud 5:71 lid 2.
Vereisten voor derdenwerking
Volgens art. 6:252 lid 1 BW kunnen partijen bij een overeenkomst bedingen dat de verplichting van een hunner
of iets te dulden of niet te doen ten aanzien van een haar toebehorend registergoed zal overgaan op degenen
die het goed onder bijzondere titel zullen verkrijgen, en dat mede gebonden zullen zijn degenen die van de
rechthebbende een recht tot gebruik van het goed zullen verkrijgen. Lid 2 is ook belangrijk, maar dat spreekt
voor zich.
ERFPACHT (BEPERKT RECHT)
Waarop: onroerende goederen 5:85
Waarvoor: geniet hetzelfde als de eigenaar, maar moet de bestemming wel respecteren 5:89 lid 2.
Duur: wordt bepaald in de akte van vestiging 5:86.
- Erfpacht voor bepaalde tijd
- Erfpacht voor onbepaalde tijd waarbij onderscheid gemaakt moet worden tussen voortdurende en
eeuwigdurende erfpacht.
Vergoedingsplicht: canon 5:85 lid 2, is echter niet verplicht
Vestigingsvorm: een daartoe bestemde, tussen partijen opgemaakte notariële akte, gevolgd door de
inschrijving in de daartoe bestemde openbare registers 3:89 lid 1
Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt
RECHT VAN OPSTAL
Waarop: onroerende goederen 5:101
Doel: doorbreken goederenrechtelijk natrekkingsbeginsel
Waarvoor: degene met het recht van opstal verkrijgt juridisch eigendom over de opstallen en de volgende
bevoegdheden:
- Gebruiken, aanbrengen en wegnemen van de opstallen 5:102
, - Volle genot van de zaak waarop het recht van opstal rust 5:103
Duur: verschilt per opstal recht:
- Onafhankelijk opstalrecht: duur wordt bepaald door de akte van vestiging 5:104 lid 2
- Afhankelijk opstalrecht: duur is afhankelijk van het goed waarop het recht rust.
Vergoedingsplicht: de opstaller kan verplicht worden om geldsommen te betalen aan de eigenaar in de akte
van vestiging 5:101 lid 3. Zelfde karakter als de canon.
Rechstkarakter: zaaksgevolg/droit de suite de beperkt rechthebbende kan zijn recht uitoefenen ongeacht
onder wie de zaak zich bevindt
Soms afhankelijk recht 3:7
Basis begrippen goederenrecht
1. Absoluutheid en exclusiviteit
2. Droit de suite/zaaksgevolg het eigendomsrecht en elk beperkt recht blijft op een zaak rusten, zelfs
wanneer de zaak wordt overgedragen.
3. Droit de preference/prioriteitsbeginsel
4. Afhankelijk recht art. 3:7 BW: een recht dat aan een ander recht zodanig is verbonden dat het niet
zonder dat andere recht kan bestaan.
- Recht kan dus niet afzonderlijk van het hoofdrecht worden overgedragen
- Wanneer het hoofdrecht tenietgaat, dan gaat het afhankelijke recht ook te niet
Vestiging?
In de meeste gevallen komen beperkte rechten tot stand door vestiging. De term vestiging wordt in
verschillende betekenissen gebruikt:
- In de eerste plaats kan men doelen op de vestiging als een van de totstandkomingsvereisten, te weten
het samenstel van goederenrechtelijke overeenkomst en vestigingsformaliteit. Op deze wijze gebruikt,
staat het begrip vestiging bij de totstandkoming van een beperkt recht op één lijn met het begrip
levering bij overdracht.
- De tweede betekenis is die van bewerkstelligd rechtsgevolg. De uiteindelijke totstandkoming van het
beperkte recht indien aan alle vereisten is voldaan (art. 3:98 BW).
Natrekking
Art. 5:3 BW eigenaar zaak = eigenaar van al haar bestanddelen
Verticaal = de ondergrond trekt na wat er boven de grond wordt gevestigd
Horizontaal = niet direct boven eigen grond, maar maakt er wel deel vanuit
vaak horizontaal > verticaal
Art. 5:20 bijzondere regel omtrent de eigendom van onroerende zaken
Verbintenisrechtelijke alternatieven?
1. Kwalitatieve verplichting art. 6:252, enkel dulden of een niet doen
2. Kettingbeding afhankelijk andermans wil en dus onzeker
