Kwetsbare medemens geestelijke gezondheidszorg

Kwetsbare medemens geestelijke gezondheidszorg

Wat is normaal?
 Wordt beïnvloed door normen in de samenleving > geen statisch gegeven maar
dynamisch
 Homofilie en neurose zijn geen onderdeel meer van classificatie in de DMS

Wat zijn psychische aandoeningen?
 Onderscheid psychisch probleem en aandoening of stoornis?
 Psychische stoornis: een psychische en emotionele gesteldheid die het denken,
voelen en handelen zodanig beïnvloedt dat men niet optimaal kan functioneren in
het dagelijks leven.

Wanneer psychiatrische stoornis?
 Diagnose a.d.h.v. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DMS-5 per
jan 2017)
 Wanneer is alleen psychiater bevoegd tot stellen diagnose?

Indicatoren van psychische stoornissen
 Distress (negatief, lijden)
 Onaangepastheid
 Irrationaliteit
 Onvoorspelbaarheid
 Onconventionaliteit en ongewenst gedrag
 Onbehagen bij omstanders

Factoren die psychische gezondheid in onderlinge wisselwerking beïnvloeden
 Persoonsgebonden (psychobiologische) factoren
 Omgevingsgebonden factoren (fysieke of sociale kwetsbaarheid)
 Gebeurtenissen in iemands leven en de manier van reageren daarop
(betekenisverlening en coping)
 Invloeden op fysieke of sociale kwetsbaarheid:
o De sociale steun die iemand krijgt en ervaart
o Iemands sociaal-economische status
De kwaliteit van iemands directe woon- en leefsituatie

De 7 meest voorkomende groepen psychische stoornissen
1. Angst- en paniekstoornissen (fobieën)
2. Stemmingsstoornissen (depressie, bipolair)
3. Persoonlijkheidsstoornissen (o.a. borderline)
4. Psychotische stoornissen (o.a. schizofrenie)
5. Eetstoornissen (anorexia nervosa en boulimie)
6. ADHD (aandachts-/concentratieproblemen, impulsiviteit en hyperactiviteit)
7. Autismespectrumstoornissen

, Angst- en paniekstoornissen
 Irreële angst die verstorend is voor het dagelijks functioneren
 Kan gepaard gaan met lichamelijke (stress)reactie: hartkloppingen, misselijkheid,
zweten, hyperventilatie
 Met paniekaanvallen > paniekstoornis
 Gericht op specifiek object of situatie > fobie
o Bv. claustrofobie, agorafobie, dentofobie


Stemmingsstoornissen
 Depressie: aanhoudend sobere stemming gebrek aan interesse en levenslust
 Mogelijk gedachten aan zelfdoding
 Gevoelens van wanhoop en/of schuld
 Rond zwangerschap en bevalling: perinatale depressie
 Seizoensgebonden (herfst/winter)
 Bi-polair: depressieve periodes afgewisseld met manische periodes (manisch =
uitzonderlijk opgewekt)

Persoonlijkheidsstoornissen
 Een star patroon van persoonlijkheidstrekken waardoor het individu onvoldoende in
staat is zijn gedrag aan te passen aan wisselende omstandigheden
 DSM5: een duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen dat duidelijk
afwijkt van wat binnen de cultuur van de betrokkene wordt verwacht. Dit patroon
wordt zichtbaar op twee (of meer) van de volgende terreinen:
o Cognities: wijze van waarnemen en interpreteren van zichzelf, anderen en
gebeurtenissen
o Affecten: draagwijdte, intensiteit, labiliteit en adequaatheid van emotionele
reacties
o Functioneren in het contact met anderen
o Beheersen van impulsen
o Het duurzame patroon is star en uit zich op een breed terrein van
persoonlijke en sociale situaties
o Het duurzame patroon veroorzaakt in significante mate lijden of beperkingen
in het sociaal en beroepsmatig functioneren of het functioneren op andere
belangrijke terreinen
o Het patroon is stabiel en van lange duur en het begin kan worden
teruggevoerd naar ten minste de adolescentie of de vroege volwassenheid
o Het duurzame patroon is niet eerder toe te schrijven aan een uiting of de
consequentie van een andere psychische stoornis
o Het duurzame patroon is niet het gevolg van de directe fysiologische effecten
van een middel (bv. drug, geneesmiddel) of een somatische aandoening (bv.
schedeltrauma)
 Bv. anti-sociaal
 Bv. borderline, instabiele relaties, wisselvallig, problemen met impulsbeheersing,
ongepaste woede, verlatingsangst, dreigen met suïcide, claimend gedrag.