College 1
Functies van recht
• Normatieve functie = Normen en waarden die zo belangrijk zijn dat ze in de wet zijn
vastgelegd. Ze worden beboet met een straf: moorden of diefstal.
• Geschil oplossende functie = Voorkomen van eigenrichting.
• Additionele functie (= aanvullende functie) = Biedt basis wanneer partijen vergeten
zijn iets af te spreken.
• Instrumentele functie = Doorhakken van knopen om zaken in de samenleving te
regelen. Is gewoon een afspraak, geen norm etc. en heeft geen emotie.
Rechtsbronnen
1. De wet
Centraal (voor het hele land, door de regering) of decentraal (provincies / gemeenten):
- Hogere regels gaan boven lagere regels.
- Jongere regels gaan boven oudere regels.
- Bijzondere regels gaan boven algemene regels.
Wet in formele zin (herkomst):
• Tot stand gekomen door de nationale wetgever = Regering en Staten-Generaal (1e
en 2e Kamer).
• (Komt in een overheidsbesluit het woordje ‘wet’ voor, dan weet je zeker dat het een
wet in formele zin betreft).
Wet in materiële zin (inhoud):
• Elk verbindend voorschrift.
• Regelgeving voor een onbeperkt aantal personen door een daartoe bevoegd orgaan.
2. Jurisprudentie / de rechtspraak
Alle eerdere uitspraken in vergelijkbare zaken:
- Vonnis = uitspraak rechtbank.
- Arrest = uitspraak gerechtshof of Hoge Raad.
3. Gewoonterecht (ongeschreven recht)
Bindende rechtsregels, welke niet in onze wet zijn vastgelegd, maar wel degelijk gelden
(binnen een bepaalde groep). 2 eisen:
1. Vaste gedragslijn
2. Moreel verplicht de regel te volgen
(Er is een regel van gewoonterecht als een bestendig gebruik wordt ervaren als een
rechtsnorm)
4. Verdragen (internationaal recht)
Een verdrag is een afspraak, een overeenkomst, gesloten door twee of meer staten. Een
verdrag tussen twee landen heet een bilateraal verdrag; zijn er meer dan twee staten bij een
verdrag betrokken dan noemen we dit een multilateraal verdrag.
Citeren van regelingen
Burgerlijk Wetboek: Begin met het nummer van het boek, gevolgd door het artikel (lid en
sub), sluit af met de naam van de wet/het wetboek. Bijvoorbeeld:
Art. 7:3 lid 3 sub a BW = artikel 3, lid 3, sub a, boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Bij de Awb
worden de artikelen per hoofdstuk genummerd: Art. 4:2 lid 1 sub a Awb = artikel 2 lid 1 sub a
hoofdstuk 4 van de Algemene wet bestuursrecht. Als er een samenhang is tussen wetten
gebruik je juncto: j° Bijvoorbeeld: art. 7:1 j° art. 6:217 BW
, Indeling van het recht
- Objectief en subjectief recht
Objectief recht is het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels. Subjectief
recht is een individueel recht in het concrete geval aan de objectieve rechtsregels ontleent
kan worden.
- Publiek- en privaatrecht
Publiekrecht regelt de relatie tussen overheden onderling en die tussen de overheid en de
burger. De overheid is dan ‘machtspersoon’ (heeft dan een exclusieve bevoegdheid).
Privaatrecht regelt de relatie tussen burgers onderling. Een ‘burger’ kan een particulier, een
ondernemer, een organisatie en soms ook de overheid zijn. Ook de overheid valt in bepaalde
gevallen onder de werking van het privaatrecht.
- Formeel en materieel recht
Met formeel recht wordt bedoeld rechtsregels die aangeven op welke wijze je het materiële
recht kunt handhaven. Met andere woorden, het procesrecht. Met materieel recht wordt
bedoeld rechtsregels die betrekking hebben op de inhoud van rechten en plichten / geboden
en verboden.
- Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht: recht waarvan men niet (ook niet met onderling goedvinden!) mag
afwijken. Waarom?
- Bescherming van de openbare orde en de goede zeden.
- Bewaren van de rechtszekerheid.
- Recht dient ter bescherming van mensen tegen zichzelf (handelingsonbekwame) of
ter bescherming van economisch zwakkeren (arbeidswetgeving).
Aanvullend recht: recht dat van toepassing is voor zover men niet anders is
overeengekomen.
- Nationaal en internationaal recht
Functies van recht
• Normatieve functie = Normen en waarden die zo belangrijk zijn dat ze in de wet zijn
vastgelegd. Ze worden beboet met een straf: moorden of diefstal.
• Geschil oplossende functie = Voorkomen van eigenrichting.
• Additionele functie (= aanvullende functie) = Biedt basis wanneer partijen vergeten
zijn iets af te spreken.
• Instrumentele functie = Doorhakken van knopen om zaken in de samenleving te
regelen. Is gewoon een afspraak, geen norm etc. en heeft geen emotie.
Rechtsbronnen
1. De wet
Centraal (voor het hele land, door de regering) of decentraal (provincies / gemeenten):
- Hogere regels gaan boven lagere regels.
- Jongere regels gaan boven oudere regels.
- Bijzondere regels gaan boven algemene regels.
Wet in formele zin (herkomst):
• Tot stand gekomen door de nationale wetgever = Regering en Staten-Generaal (1e
en 2e Kamer).
• (Komt in een overheidsbesluit het woordje ‘wet’ voor, dan weet je zeker dat het een
wet in formele zin betreft).
Wet in materiële zin (inhoud):
• Elk verbindend voorschrift.
• Regelgeving voor een onbeperkt aantal personen door een daartoe bevoegd orgaan.
2. Jurisprudentie / de rechtspraak
Alle eerdere uitspraken in vergelijkbare zaken:
- Vonnis = uitspraak rechtbank.
- Arrest = uitspraak gerechtshof of Hoge Raad.
3. Gewoonterecht (ongeschreven recht)
Bindende rechtsregels, welke niet in onze wet zijn vastgelegd, maar wel degelijk gelden
(binnen een bepaalde groep). 2 eisen:
1. Vaste gedragslijn
2. Moreel verplicht de regel te volgen
(Er is een regel van gewoonterecht als een bestendig gebruik wordt ervaren als een
rechtsnorm)
4. Verdragen (internationaal recht)
Een verdrag is een afspraak, een overeenkomst, gesloten door twee of meer staten. Een
verdrag tussen twee landen heet een bilateraal verdrag; zijn er meer dan twee staten bij een
verdrag betrokken dan noemen we dit een multilateraal verdrag.
Citeren van regelingen
Burgerlijk Wetboek: Begin met het nummer van het boek, gevolgd door het artikel (lid en
sub), sluit af met de naam van de wet/het wetboek. Bijvoorbeeld:
Art. 7:3 lid 3 sub a BW = artikel 3, lid 3, sub a, boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Bij de Awb
worden de artikelen per hoofdstuk genummerd: Art. 4:2 lid 1 sub a Awb = artikel 2 lid 1 sub a
hoofdstuk 4 van de Algemene wet bestuursrecht. Als er een samenhang is tussen wetten
gebruik je juncto: j° Bijvoorbeeld: art. 7:1 j° art. 6:217 BW
, Indeling van het recht
- Objectief en subjectief recht
Objectief recht is het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels. Subjectief
recht is een individueel recht in het concrete geval aan de objectieve rechtsregels ontleent
kan worden.
- Publiek- en privaatrecht
Publiekrecht regelt de relatie tussen overheden onderling en die tussen de overheid en de
burger. De overheid is dan ‘machtspersoon’ (heeft dan een exclusieve bevoegdheid).
Privaatrecht regelt de relatie tussen burgers onderling. Een ‘burger’ kan een particulier, een
ondernemer, een organisatie en soms ook de overheid zijn. Ook de overheid valt in bepaalde
gevallen onder de werking van het privaatrecht.
- Formeel en materieel recht
Met formeel recht wordt bedoeld rechtsregels die aangeven op welke wijze je het materiële
recht kunt handhaven. Met andere woorden, het procesrecht. Met materieel recht wordt
bedoeld rechtsregels die betrekking hebben op de inhoud van rechten en plichten / geboden
en verboden.
- Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht: recht waarvan men niet (ook niet met onderling goedvinden!) mag
afwijken. Waarom?
- Bescherming van de openbare orde en de goede zeden.
- Bewaren van de rechtszekerheid.
- Recht dient ter bescherming van mensen tegen zichzelf (handelingsonbekwame) of
ter bescherming van economisch zwakkeren (arbeidswetgeving).
Aanvullend recht: recht dat van toepassing is voor zover men niet anders is
overeengekomen.
- Nationaal en internationaal recht
