Les 1 - Wat is cultuur?
De nitie van het begrip cultuur:
- Het geheel van normen, waarden tradities, regels, kunstuitingen etc. van een land, volk of groep
- Verbouw van gewassen: grond in cultuur brengen - voor landbouw gaan gebruiken
- Op voedingsbodem gekweekte bacteriën
Cultuur met een grote C - literatuur, kunst, theater musea, bouwkunst, etc
Cultuur met een kleine c - volksfeesten, kermiskoers, Breughelfestijn
Cultuur is aangeleerd:
Zichtbare elementen:
Als je als toerist een land bezoekt, word je onmiddellijk geconfronteerd met de zichtbare
elementen van een cultuur:
- het chaotische verkeer in India
- Straatmuzikanten in Parijs
- Skyscrapers in NY
Onzichtbare elementen:
- Dit gaat over gewoonten de reden waarom iemand zich gedraagt zoals hij/zij dat doet. Tijdens
de opvoeding van het kind worden heel veel waarden en normen ingeprent.
- Sommige regels leren we door socialisatie, we worden opgevoed door onze peer-groep.
De culturele ijsberg:
Een metafoor die dikwijls gebruikt wordt om de relatie tussen de zichtbare en onzichtbare
elementen duidelijk te maken is de culturele ijsberg
Wat is de culturele ijsberg?
- We zien maar een klein gedeelte cultuur van een land
- Normen, waarden, overtuigingen van een cultuur zijn in eerste instantie onzichtbaar, maar
bepalen het gedrag en de perceptie
Waar of niet waar?
- 90 % van de ijsberg is onzichtbaar. WAAR
- Je kan een andere cultuur pas begrijpen als je er mee in interactie gaat. WAAR
- Inwoners van een land kunnen de cultuur van hun eigen land eenduidig de niëren en zullen in
wezen hetzelfde zeggen over bv een onderwerp als "beleefdheid". NIET WAAR
- Het voorbeeld van “free speech” toont aan dat een begrip, ook als je dezelfde taal gebruikt, iets
anders kan betekenen in een andere cultuur. WAAR
Perceptie van een andere cultuur, welke 3 factoren onderscheidt de spreker?
- Emotionele factoren
- Zichtbare factoren
- Heb je contact met de cultuur?
Wat is een stereotype?
- Vast beeld van iets of iemand dat niet helemaal met de werkelijkheid klopt
Advies of culturele misverstanden te voorkomen en vermijden
- Keep an open mind: met een open, onbevangen blik kijken. Niet te snel oordelen of
veroordelen.
- Ask questions: stel vragen over de verschillen die je opmerkt, of onverklaarbare elementen.
Probeer op een neutrale manier het ‘waarom’ te achterhalen.
- Be aware of your own cultural dispositions: wees bewust van je eigen vooroordelen, van je
eigen programmering.
fi fi
,Culturele programmering:
Geert Hofstede, een sociaal psycholoog en antropoloog expert op het gebied van interculturele
communicatie - ‘De collectieve mentale programmering die de leden van een groep onderscheidt
van die van andere groepen.’
Programmering gebeurt via
- Waarneming
- Opvoeding
- Normen en waarden
- Socialisatie - leerproces binnen een groep
Culturele programmering maakt ons niet tot culturele robots, iedere persoon is een uniek individu
en kan nog steeds zelf keuzes maken
Menselijke natuur is dwingend, cultuur leert je daar mee omgaan, individu neemt de uiteindelijke
beslissing.
, Les 2 - Wereldburgerschap /
TOPOI model
Wat is cultuur:
Subculturen en generaties:
Subcultuur:
- Onderdeel van een grotere, dominante cultuur, met een andere opvatting dan die in de
dominante cultuur, met andere normen en gewoonten. Bv gender, leeftijd, locatie, etc
- Kan bepaald worden door generatie waartoe men behoort. Dit gaat samen met
consumentengedrag -> vaak kopen mensen van een bepaalde subcultuur dezelfde merken en
producten.
- Niet alleen verschillen tussen subculturen, maar ook veel overeenkomsten. Culturen kunnen
elkaar overlappen.
Generaties: belangrijke raakpunten
Zelfde leeftijd
- Zelfde gebeurtenissen als kind, tiener, etc
- Historische mijlpalen
- Economische situatie
- Zelfde beelden taal, cultuur, waarden en normen
Zorgt voor andere trends
- Generatie 60ers; weinig zorgen geboren na oorlog, economische bloei
- Generatie 20ers; economische crisis, veel onzekerheid, nood aan zekerheid -> meer studeren
- Wat met huidige tieners? Impact corona?
De wereldburger:
- Begonnen in 2012
- De VN startten hun ‘global education rst initiative’
- VN: 193 landen die samenwerken rond cultuur, veiligheid en mensenrechten
- Huidige secretaris-generaal: Antonio Guterres
Omvat:
Kennis
- Inzicht in internationale gebeurtenissen, informatie over plaatselijke leefomstandigheden,
religies
Vaardigheden
- Interculturele sensitiviteit, taalkennis, interculturele communicatie
Houding
- Empathie en respect voor alle medemensen
- Tolerantie en inclusie
Gedrag
- Globale problemen willen oplossen, veilige contexten creëren
Ruimte maken voor een collectieve identiteit:
- Individuele verschillen proberen te overstijgen
- Individuele verschillen niet problematiseren
- Samenwerken voor het gezamenlijke belang
- Veranderen van concurrerend gedrag naar samenwerking
Verdere elementen wereldburgerschap:
Iedereen is globaal:
- Invloed internet en media
- Globale economie
- Familiale banden
- Noodzakelijk: tolerantie tov diversiteit
fi
De nitie van het begrip cultuur:
- Het geheel van normen, waarden tradities, regels, kunstuitingen etc. van een land, volk of groep
- Verbouw van gewassen: grond in cultuur brengen - voor landbouw gaan gebruiken
- Op voedingsbodem gekweekte bacteriën
Cultuur met een grote C - literatuur, kunst, theater musea, bouwkunst, etc
Cultuur met een kleine c - volksfeesten, kermiskoers, Breughelfestijn
Cultuur is aangeleerd:
Zichtbare elementen:
Als je als toerist een land bezoekt, word je onmiddellijk geconfronteerd met de zichtbare
elementen van een cultuur:
- het chaotische verkeer in India
- Straatmuzikanten in Parijs
- Skyscrapers in NY
Onzichtbare elementen:
- Dit gaat over gewoonten de reden waarom iemand zich gedraagt zoals hij/zij dat doet. Tijdens
de opvoeding van het kind worden heel veel waarden en normen ingeprent.
- Sommige regels leren we door socialisatie, we worden opgevoed door onze peer-groep.
De culturele ijsberg:
Een metafoor die dikwijls gebruikt wordt om de relatie tussen de zichtbare en onzichtbare
elementen duidelijk te maken is de culturele ijsberg
Wat is de culturele ijsberg?
- We zien maar een klein gedeelte cultuur van een land
- Normen, waarden, overtuigingen van een cultuur zijn in eerste instantie onzichtbaar, maar
bepalen het gedrag en de perceptie
Waar of niet waar?
- 90 % van de ijsberg is onzichtbaar. WAAR
- Je kan een andere cultuur pas begrijpen als je er mee in interactie gaat. WAAR
- Inwoners van een land kunnen de cultuur van hun eigen land eenduidig de niëren en zullen in
wezen hetzelfde zeggen over bv een onderwerp als "beleefdheid". NIET WAAR
- Het voorbeeld van “free speech” toont aan dat een begrip, ook als je dezelfde taal gebruikt, iets
anders kan betekenen in een andere cultuur. WAAR
Perceptie van een andere cultuur, welke 3 factoren onderscheidt de spreker?
- Emotionele factoren
- Zichtbare factoren
- Heb je contact met de cultuur?
Wat is een stereotype?
- Vast beeld van iets of iemand dat niet helemaal met de werkelijkheid klopt
Advies of culturele misverstanden te voorkomen en vermijden
- Keep an open mind: met een open, onbevangen blik kijken. Niet te snel oordelen of
veroordelen.
- Ask questions: stel vragen over de verschillen die je opmerkt, of onverklaarbare elementen.
Probeer op een neutrale manier het ‘waarom’ te achterhalen.
- Be aware of your own cultural dispositions: wees bewust van je eigen vooroordelen, van je
eigen programmering.
fi fi
,Culturele programmering:
Geert Hofstede, een sociaal psycholoog en antropoloog expert op het gebied van interculturele
communicatie - ‘De collectieve mentale programmering die de leden van een groep onderscheidt
van die van andere groepen.’
Programmering gebeurt via
- Waarneming
- Opvoeding
- Normen en waarden
- Socialisatie - leerproces binnen een groep
Culturele programmering maakt ons niet tot culturele robots, iedere persoon is een uniek individu
en kan nog steeds zelf keuzes maken
Menselijke natuur is dwingend, cultuur leert je daar mee omgaan, individu neemt de uiteindelijke
beslissing.
, Les 2 - Wereldburgerschap /
TOPOI model
Wat is cultuur:
Subculturen en generaties:
Subcultuur:
- Onderdeel van een grotere, dominante cultuur, met een andere opvatting dan die in de
dominante cultuur, met andere normen en gewoonten. Bv gender, leeftijd, locatie, etc
- Kan bepaald worden door generatie waartoe men behoort. Dit gaat samen met
consumentengedrag -> vaak kopen mensen van een bepaalde subcultuur dezelfde merken en
producten.
- Niet alleen verschillen tussen subculturen, maar ook veel overeenkomsten. Culturen kunnen
elkaar overlappen.
Generaties: belangrijke raakpunten
Zelfde leeftijd
- Zelfde gebeurtenissen als kind, tiener, etc
- Historische mijlpalen
- Economische situatie
- Zelfde beelden taal, cultuur, waarden en normen
Zorgt voor andere trends
- Generatie 60ers; weinig zorgen geboren na oorlog, economische bloei
- Generatie 20ers; economische crisis, veel onzekerheid, nood aan zekerheid -> meer studeren
- Wat met huidige tieners? Impact corona?
De wereldburger:
- Begonnen in 2012
- De VN startten hun ‘global education rst initiative’
- VN: 193 landen die samenwerken rond cultuur, veiligheid en mensenrechten
- Huidige secretaris-generaal: Antonio Guterres
Omvat:
Kennis
- Inzicht in internationale gebeurtenissen, informatie over plaatselijke leefomstandigheden,
religies
Vaardigheden
- Interculturele sensitiviteit, taalkennis, interculturele communicatie
Houding
- Empathie en respect voor alle medemensen
- Tolerantie en inclusie
Gedrag
- Globale problemen willen oplossen, veilige contexten creëren
Ruimte maken voor een collectieve identiteit:
- Individuele verschillen proberen te overstijgen
- Individuele verschillen niet problematiseren
- Samenwerken voor het gezamenlijke belang
- Veranderen van concurrerend gedrag naar samenwerking
Verdere elementen wereldburgerschap:
Iedereen is globaal:
- Invloed internet en media
- Globale economie
- Familiale banden
- Noodzakelijk: tolerantie tov diversiteit
fi
