Zajonc – Turkse woordenexperiment
Onderzoek: Het aanbiedingseffect
Experiment: Studenten kregen een reeks betekenisloze woorden te zien. Sommige werden
volgens toeval vaker aangeboden dan andere. Een tijd nadien liet de proefleider alle
woorden opnieuw zien met als fictieve uitleg dat het om Turkse adjectieven ging die wel
degelijk een bepaalde betekenis hadden. Hij vroeg hun om bij elk woord te raden of het om
een eerder positieve of negatieve betekenis ging.
Resultaten: Uit de resultaten bleek dat woorden die vaker aangeboden werden beduidend
gunstiger beoordeeld werden.
Varianten: Chinese lettertekens, foto’s van onbekende gezichten en muziekfragmenten
Festinger en Carlsmith – Cognitieve dissonantie
Onderzoek: Dissonantiereductie na het instemmen met een verzoek
Experiment: Studenten dienden eerst individueel twee saaie en zinloze taken uit te voeren.
De proefleider liet nadien uitschijnen dat de zaak daarmee rond was maar vroeg aan elke
deelnemer of hij nog even wou assisteren bij de volgende proefbeurt. Hij zei dat het
experiment bedoeld was om na te gaan in hoeverre het creëren van een positieve
verwachting ten aanzien van de taak de prestaties zou beïnvloeden. Normaal moest een
assistent ervoor zorgen om een andere deelnemer vooraf gunstig te stemmen tegenover de
proef. Maar die had zich ziek gemeld. Niemand weigerde. De echte deelnemer probeerde de
rolspeler ervan te overtuigen dat de proef echt wel leuk en interessant was. Sommige
deelnemers kregen daar één dollar voor, anderen ontvingen twintig dollar.
Resultaten: Wanneer hun nadien gevraagd werd wat ze uiteindelijjk zelf vonden van het
experiment kwam er een duidelijk onderscheid naar voren naargelang de som die ze
gekregen hadden. Zij die slechts één dollar ontvangen hadden bleken de proef gunstiger te
beoordelen dan diegene die twintig dollar gekregen hadden.
Varianten: Soldaten die op een vriendelijke manier ertoe gebracht werden om geroosterde
sprinkhanen te eten vonden ze na afloop lekkerder dan de soldaten aan wie dat op een
bevelende toon gevraagd was.
Sherif – Sociale normering
Onderzoek: Het ontstaan van een gezamenlijke norm
Experiment: Sherif maakte gebruik van het autokinetische effect. De vaststelling dat een
statisch lichtpunt in een volstrekt duistere omgeving lijkt te bewegen ten gevolge van de
eigen oogbewegingen.
1
Onderzoek: Het aanbiedingseffect
Experiment: Studenten kregen een reeks betekenisloze woorden te zien. Sommige werden
volgens toeval vaker aangeboden dan andere. Een tijd nadien liet de proefleider alle
woorden opnieuw zien met als fictieve uitleg dat het om Turkse adjectieven ging die wel
degelijk een bepaalde betekenis hadden. Hij vroeg hun om bij elk woord te raden of het om
een eerder positieve of negatieve betekenis ging.
Resultaten: Uit de resultaten bleek dat woorden die vaker aangeboden werden beduidend
gunstiger beoordeeld werden.
Varianten: Chinese lettertekens, foto’s van onbekende gezichten en muziekfragmenten
Festinger en Carlsmith – Cognitieve dissonantie
Onderzoek: Dissonantiereductie na het instemmen met een verzoek
Experiment: Studenten dienden eerst individueel twee saaie en zinloze taken uit te voeren.
De proefleider liet nadien uitschijnen dat de zaak daarmee rond was maar vroeg aan elke
deelnemer of hij nog even wou assisteren bij de volgende proefbeurt. Hij zei dat het
experiment bedoeld was om na te gaan in hoeverre het creëren van een positieve
verwachting ten aanzien van de taak de prestaties zou beïnvloeden. Normaal moest een
assistent ervoor zorgen om een andere deelnemer vooraf gunstig te stemmen tegenover de
proef. Maar die had zich ziek gemeld. Niemand weigerde. De echte deelnemer probeerde de
rolspeler ervan te overtuigen dat de proef echt wel leuk en interessant was. Sommige
deelnemers kregen daar één dollar voor, anderen ontvingen twintig dollar.
Resultaten: Wanneer hun nadien gevraagd werd wat ze uiteindelijjk zelf vonden van het
experiment kwam er een duidelijk onderscheid naar voren naargelang de som die ze
gekregen hadden. Zij die slechts één dollar ontvangen hadden bleken de proef gunstiger te
beoordelen dan diegene die twintig dollar gekregen hadden.
Varianten: Soldaten die op een vriendelijke manier ertoe gebracht werden om geroosterde
sprinkhanen te eten vonden ze na afloop lekkerder dan de soldaten aan wie dat op een
bevelende toon gevraagd was.
Sherif – Sociale normering
Onderzoek: Het ontstaan van een gezamenlijke norm
Experiment: Sherif maakte gebruik van het autokinetische effect. De vaststelling dat een
statisch lichtpunt in een volstrekt duistere omgeving lijkt te bewegen ten gevolge van de
eigen oogbewegingen.
1
