Reizen met mijn rechter WEEK IV (H23,27,38,40,42,49)
HOOFDSTUK 23 Alibi’s
23.1 Het begin: een alibitaxonomie
Een alibi is geloofwaardiger naarmate het minder gemakkelijk kan worden
gefabriceerd. Fysiek en getuigenbewijs worden beter geloofd naarmate het
moeilijker is te fabriceren.
- Het fysieke bewijs wordt zo sterk bevonden dat zelfs eenvoudig te
fabriceren fysiek bewijs de bijdrage van getuigenbewijs voor de waardering
van een alibi irrelevant maakt.
- Louter het gebruik van de term ‘alibi’ geeft al een eerste indruk van schuld
van de verdachte Onschuldige mensen hebben immers geen alibi nodig.
23.2 De alibigetuige
Een belangrijk onderdeel van veel alibi’s vormen de verklaringen van getuigen
die het alibi van de verdachte ondersteunen. Een alibi die door een getuige
ondersteunt wordt, wordt als geloofwaardiger gezien.
23.3 Samen lunchen met je alibigetuige
Door alibionderzoekers wordt er steeds vanuit gegaan dat relationele nabijheid
van alibigetuige en verdachte het alibi zwakker maakt.
- Een onderzoek leverde het resultaat op dat de paren die een lunch bij
elkaar logen consistenter verklaarden dan degenen die de lunch werkelijk
hadden meegemaakt.
23.4 Alibi’s van alledag
Scenario’s kunnen slechts worden gewaardeerd in relatie tot alternatieve
scenario’s.
- Ook als wordt bewezen dat een alibi vals is, betekent dit nog niet dat de
verdachte de dader is.
- De kans in niet gering dat verdachten hun alibi later toch nog veranderen.
Dergelijke inconsistenties van verklaringen worden in de regel gezien als
een teken van onbetrouwbaarheid terwijl dat niet per se het geval hoeft te
zijn.
-
HOOFDSTUK 27 Suggestie tijdens het verhoor
27.1 Onvermijdelijke suggestie
Onder suggestie wordt verstaan het door de verhoorder inbrengen van informatie
die niet eerder door de ondervraagde is gerapporteerd.
- Open vragen laten ruimte aan degene die een antwoord erop geeft, en zijn
dus niet suggestief.
- Gesloten vragen leveren suggestieve vragen op. De antwoorden zijn niet
per definitie een bevestiging dat dit correct is.
27.2 Acquiescence
Mensen antwoorden vaker ‘ja’ dan ‘nee’.
- Onderzoek toont aan dat mensen ertoe neigen om nieuwe informatie
eerder te geloven dan te wantrouwen.
- Onderzoek toont ook aan dat beoordelaars mensen die vaak bevestigende
antwoorden geven sympathieker en geloofwaardiger vinden dan mensen
die vaak een ontkennend antwoord geven.
, Reizen met mijn rechter WEEK IV (H23,27,38,40,42,49)
27.3 Compliance
Mensen zeggen soms dingen, of vertonen gedrag, waarmee ze het intrinsiek
oneens zijn, maar waartoe ze zich door de sociale context verplicht voelen.
- Experiment van Ash; met die drie lijnen
- Experiment van Milgram; met die elektrische schokken
Deze onderzoeken maken duidelijk dat mensen gedrag kunnen vertonen dat in
strijd is met hun eigen opvattingen.
Het meten van compliance
Het meten kan met de Gudjonsson Compliance Scale. Dit betreft een vragenlijst
die bestaat uit 20 juist/onjuist vragen. Voor elk juist antwoord wordt een punt
gerekend. Met uitzondering van vraag 17,18,19; daar wordt juist een punt
gerekend bij een onjuist antwoord.
27.4 Het falende geheugen
Wanneer iemand zo lang en intensief wordt ondervraagd over een bepaald
voorval, dat hij alles wat de verhoorder hem in de mond legt, zelf gaat geloven.
- Niet slechts de herinnering aan bepaalde informatie is van belang, maar
ook kennis van de bron van de betreffende informatie.
- Source monitoring: het vermogen om kennis te traceren naar de bron.
Toegepast op de context van een verhoor, dient de verhoorde dus
onderscheid te maken tussen gebeurtenissen die hij zelf heeft
meegemaakt en gebeurtenissen die de verhoorder beschreef.
- Falende source monitoring blijkt niet beperkt tot mensen met een lage
intelligentie of een geheugenprobleem.
27.5 Suggestie
Mensen zijn niet alleen zozeer te beïnvloeden dat ze dingen doen waar ze geen
zin in hebben, of dat ze verklaringen afleggen waarin ze zelf niet geloven, maar
ze zijn ook zo te manipuleren dat ze dergelijke verklaringen daadwerkelijk gaan
geloven.
Factoren die van belang zijn bij suggestie
Uitdraging va autoriteit
Geloofwaardige suggestieve boodschap
Drie soorten suggestieve vragen
1. Er kan in een vraag informatie zijn opgenomen die eigenlijk niet
zonder meer als vanzelfsprekend mag worden beschouwd.
2. Het stellen van gesloten vragen.
3. Door het herhalen van een vraag kan de suggestie gewekt worden
dat het eerder gegeven antwoord onjuist was.
Situationele omstandigheden
De mate van suggestibiliteit
‘The extent to which, within a closed social interaction, people come to
accept messages communicated during formal questioning, as the result
of which their subsequent behavioural response is affected.’
- Suggestibiliteit blijkt samen te gaan met de neiging tot compliance.
Suggestibele mensen zijn ook meer geneigd om in te stemmen met
informatie waarvan ze weten dat die onjuist is.
HOOFDSTUK 23 Alibi’s
23.1 Het begin: een alibitaxonomie
Een alibi is geloofwaardiger naarmate het minder gemakkelijk kan worden
gefabriceerd. Fysiek en getuigenbewijs worden beter geloofd naarmate het
moeilijker is te fabriceren.
- Het fysieke bewijs wordt zo sterk bevonden dat zelfs eenvoudig te
fabriceren fysiek bewijs de bijdrage van getuigenbewijs voor de waardering
van een alibi irrelevant maakt.
- Louter het gebruik van de term ‘alibi’ geeft al een eerste indruk van schuld
van de verdachte Onschuldige mensen hebben immers geen alibi nodig.
23.2 De alibigetuige
Een belangrijk onderdeel van veel alibi’s vormen de verklaringen van getuigen
die het alibi van de verdachte ondersteunen. Een alibi die door een getuige
ondersteunt wordt, wordt als geloofwaardiger gezien.
23.3 Samen lunchen met je alibigetuige
Door alibionderzoekers wordt er steeds vanuit gegaan dat relationele nabijheid
van alibigetuige en verdachte het alibi zwakker maakt.
- Een onderzoek leverde het resultaat op dat de paren die een lunch bij
elkaar logen consistenter verklaarden dan degenen die de lunch werkelijk
hadden meegemaakt.
23.4 Alibi’s van alledag
Scenario’s kunnen slechts worden gewaardeerd in relatie tot alternatieve
scenario’s.
- Ook als wordt bewezen dat een alibi vals is, betekent dit nog niet dat de
verdachte de dader is.
- De kans in niet gering dat verdachten hun alibi later toch nog veranderen.
Dergelijke inconsistenties van verklaringen worden in de regel gezien als
een teken van onbetrouwbaarheid terwijl dat niet per se het geval hoeft te
zijn.
-
HOOFDSTUK 27 Suggestie tijdens het verhoor
27.1 Onvermijdelijke suggestie
Onder suggestie wordt verstaan het door de verhoorder inbrengen van informatie
die niet eerder door de ondervraagde is gerapporteerd.
- Open vragen laten ruimte aan degene die een antwoord erop geeft, en zijn
dus niet suggestief.
- Gesloten vragen leveren suggestieve vragen op. De antwoorden zijn niet
per definitie een bevestiging dat dit correct is.
27.2 Acquiescence
Mensen antwoorden vaker ‘ja’ dan ‘nee’.
- Onderzoek toont aan dat mensen ertoe neigen om nieuwe informatie
eerder te geloven dan te wantrouwen.
- Onderzoek toont ook aan dat beoordelaars mensen die vaak bevestigende
antwoorden geven sympathieker en geloofwaardiger vinden dan mensen
die vaak een ontkennend antwoord geven.
, Reizen met mijn rechter WEEK IV (H23,27,38,40,42,49)
27.3 Compliance
Mensen zeggen soms dingen, of vertonen gedrag, waarmee ze het intrinsiek
oneens zijn, maar waartoe ze zich door de sociale context verplicht voelen.
- Experiment van Ash; met die drie lijnen
- Experiment van Milgram; met die elektrische schokken
Deze onderzoeken maken duidelijk dat mensen gedrag kunnen vertonen dat in
strijd is met hun eigen opvattingen.
Het meten van compliance
Het meten kan met de Gudjonsson Compliance Scale. Dit betreft een vragenlijst
die bestaat uit 20 juist/onjuist vragen. Voor elk juist antwoord wordt een punt
gerekend. Met uitzondering van vraag 17,18,19; daar wordt juist een punt
gerekend bij een onjuist antwoord.
27.4 Het falende geheugen
Wanneer iemand zo lang en intensief wordt ondervraagd over een bepaald
voorval, dat hij alles wat de verhoorder hem in de mond legt, zelf gaat geloven.
- Niet slechts de herinnering aan bepaalde informatie is van belang, maar
ook kennis van de bron van de betreffende informatie.
- Source monitoring: het vermogen om kennis te traceren naar de bron.
Toegepast op de context van een verhoor, dient de verhoorde dus
onderscheid te maken tussen gebeurtenissen die hij zelf heeft
meegemaakt en gebeurtenissen die de verhoorder beschreef.
- Falende source monitoring blijkt niet beperkt tot mensen met een lage
intelligentie of een geheugenprobleem.
27.5 Suggestie
Mensen zijn niet alleen zozeer te beïnvloeden dat ze dingen doen waar ze geen
zin in hebben, of dat ze verklaringen afleggen waarin ze zelf niet geloven, maar
ze zijn ook zo te manipuleren dat ze dergelijke verklaringen daadwerkelijk gaan
geloven.
Factoren die van belang zijn bij suggestie
Uitdraging va autoriteit
Geloofwaardige suggestieve boodschap
Drie soorten suggestieve vragen
1. Er kan in een vraag informatie zijn opgenomen die eigenlijk niet
zonder meer als vanzelfsprekend mag worden beschouwd.
2. Het stellen van gesloten vragen.
3. Door het herhalen van een vraag kan de suggestie gewekt worden
dat het eerder gegeven antwoord onjuist was.
Situationele omstandigheden
De mate van suggestibiliteit
‘The extent to which, within a closed social interaction, people come to
accept messages communicated during formal questioning, as the result
of which their subsequent behavioural response is affected.’
- Suggestibiliteit blijkt samen te gaan met de neiging tot compliance.
Suggestibele mensen zijn ook meer geneigd om in te stemmen met
informatie waarvan ze weten dat die onjuist is.
