HC 1 Inleiding
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thema
Echtscheiding en haar gevolgen
- regelgeving m.b.t. kinderen
- kinderalimentatie
- partneralimentatie, etc.
Structuur van het vak:
in dit verdiepingsvak staat het nadenken over de problemen in het familierecht centraal
Echtscheiding: historisch en rechtsvergelijkend overzicht
Rechtsvergelijkend relatievermogensrecht hoe is het geregeld in andere landen
Nederlands echtscheidingsrecht
Administratieve echtscheiding
Echtscheidingsprocesrecht
Mediation
Gezag/Verblijf
Ouderschapsplan
Relatievermogensrecht
Partneralimentatie
Kinderalimentatie
Russisch echtscheidingsrecht
Turks echtscheidingsrecht
Marokkaans echtscheidingsrecht
Docenten:
Prof. Mr. Masha Antokolskaia
Dr. Mr. Kees Blankman – contactdocent
Mr. Bart Breederveld
Prof. Mr. Lieke Coenraad
Mr. Marit van der Lans
Mr. Ernee Loeb
Prof. Mr. Wendy Schrama
Prof. emer. Mr. Frans van der Velden
Dr. Fatih Ibili
Aanwezigheid en voorbereiding
Aanwezigheid op hoorcolleges is cruciaal voor het halen van het vak
Aanwezigheid op werkcolleges is verplicht. Twee keer afwezig – vervangende opdracht
Hoorcolleges worden interactief gegeven: voorbereiding noodzakelijk
Bij alle werkcolleges dient u wetboeken en stukken uit de reader mee te nemen
Tentamineren
Eindcijfer:
- Opdracht – 30 p.
- Paper: tekst en presentatie – 40 p.
- Multiple-choice tentamen – 30 p.
1
,Opdracht
Elke student maakt één opdracht (in een groep van circa 5 studenten) wordt ingedeeld in groepjes
Opdrachten dienen getypt te worden ingeleverd
Opdracht dient op woensdag 11 november voor 17.00 elektronisch (mailen naar
) en hard kopie te worden ingeleverd.
Het nummer van de groep (bv. 1A) en de namen van de studenten dienen op het voorblad vermeldt
te worden.
- Het maken van een eigen wetsvoorstel met memorie van toelichting, inhoudende wijziging van het
Nederlandse echtscheidingsrecht
- Het wetsvoorstel moet niet meer dan 10 artikelen inhouden, de MvT moet niet langer zijn dan vijf
pagina’s in de MvT indien nodig alleen verwijzen naar een rapport of gezaghebbend artikel
- De ontwerpers moeten bereid zijn om hun wetsontwerp te presenteren en te verdedigen
- Eén voorstel per groep wordt als hoofdvoorstel gekozen; dit voorstel wordt op het werkcollege
behandeld het meest originele of controversiële voorstel wordt uitgekozen hiervoor
- De ontwerpers moeten het hoofdvoorstel tijdens dit werkcollege presenteren en verdedigen ieder
moet voor een gelijk deel presenteren
- De ontwerpers van de overige voorstellen moeten bereid zijn om tijdens de behandeling van het
hoofdvoorstel vragen te stellen en amendementen in te dienen het gaat om 1 voorstel, met het
eigen voorstel val je dit aan of gebruik je amendementen
De volgende onderwerpen moeten daarbij aan de orde komen:
- De invoering van administratieve echtscheiding, ofwel handhaven van de gerechtelijke scheiding;
- De voorwaarden voor administratieve echtscheiding, indien de administratieve scheiding wordt
ingevoerd;
- Wel of niet invoeren van het verplichte ouderschapsplan;
- Wel of niet invoering van het co-ouderschap als prioriteitsmodel
- De rol van mediation
dus 10 artikelen maken m.b.t. deze onderwerpen
Paper
Elke student maakt individueel één paper
Papers moeten zowel geprint als digitaal worden ingeleverd
Het paper dient minimaal 10 en maximaal 15 pagina’s (circa 6.000 woorden) te omvatten,
lettertype Times New Roman 12, regelafstand 1,5.
Papers moeten tijdens het college op donderdag in de week voorafgaand aan de presentatie van de
paper worden ingeleverd.
De auteurs moeten voor alle studenten van eigen groep (A, B, C of D) voor een exemplaar zorgen
Papers worden door de auteur gepresenteerd
- Het paper moet analytisch en niet slechts beschrijvend zijn!
duidelijk moet zijn waarom jij iets vindt. Argumenten moet je analyseren en met elkaar
confronteren
de conclusie is geen samenvatting. Maar geeft weer wat het antwoord is op de deelvraag en de
eindconclusie is een antwoord op de stelling.
- De aangegeven stelling vormt de vraagstelling van het paper
- Bij elk onderwerp dient u één of meer concrete onderzoeksvragen te formuleren en te
beantwoorden
- Zelfstandig zoeken naar literatuur – ‘sneeuwbal methode’
- Notenapparaat
- Leidraad voor juridische auteurs (www.kluwer.nl/leidraad)
wil je statistische gegevens gebruiken: alleen die van het CBS
2
, maak verantwoord gebruik van bronnen
elke zin zelf moet indien nodig een verwijzing bevatten, niet 1 verwijzing voor een deel van de
tekst.
- Goede vraagstelling, goede onderzoeksvragen
- Goede opbouw: inleiding, centrale betoog en conclusie
- Papers moet voldoende analytisch zijn. Zuiver beschrijvende papers worden met een onvoldoende
beoordeeld
- Voldoende antwoord op de onderzoeksvragen
- Voldoende verwijzingen naar de juiste bronnen: wetgeving, parlementaire geschiedenis,
rechtspraak en literatuur
- Adequaat notenapparaat (verwijzingen volgens de regels)
- Goede taalgebruik
- Literatuurlijst
• 10 minuten om de papers doormiddel van een power point presentatie voor te dragen
• 15 minuten om de vragen van de medestudenten en de docent te beantwoorden en uw standpunten
te verdedigen
• Feedback van de docent die tevens een leermoment kan vormen voor de medestudenten.
neem rechtsvergelijking met andere landen mee in het paper
Tentamen
• 18 december 8.45-11.15
• Multiple-choice, openboek tentamen
• Alles behalve elektronische middelen mag mee
• Alle collegestof wordt getentamineerd
• Stukken uit de elektronische reader kunnen op sommige punten zijn verouderd. Niet aanwezig zijn
tijden de hoorcollege – op eigen risico
3
, HC 2 Echtscheiding, historische en rechtsvergelijkende inleiding
Literatuur:
M.V. Antokolskaia, 2.1 DISSOLUTION OF MARRIAGE IN WESTERNIZED COUNTRIES
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Inhoud van het hoorcollege 1
Van het middeleeuwse Ius commune naar het huidige familierecht
Historische ontwikkeling van het concept van echtscheiding
Echtscheidingsrecht in diverse Europese landen
Echtscheiding in het Europees recht
Harmonisatie van het echtscheidingsrecht in Europa
Ontwikkeling van het concept van echtscheiding
Echtscheiding zonder opgave van reden en een vorm van proces (Klassieke Rome)
Huwelijk is onverbrekelijk (middeleeuwse Canonieke ius commune)
Echtscheiding als sanctie op grond van schuld
Echtscheiding als remedie op grond van duurzame ontwrichting
Echtscheiding als autonome beslissing van de echtgenoten op grond van wederzijdse instemming
Echtscheiding als recht op eenzijdig verzoek
Inleiding
Sinds de Franse revolutie in de 18e eeuw zijn de westerse landen verdeeld in 2 kampen:
- een progressief kamp, geïnspireerd op de ideologie van de verlichting
- een conservatief kamp, bewaren of herstellen van traditionele familiewaarden
De laatste 2 decennia vormen deze 2 stromingen een uitdaging in de ontwikkeling van het
echtscheidingsrecht in Europa en Noord Amerika en de liberalisering van het echtscheidingsrecht. De
regering moest altijd zoeken naar een compromis tussen deze 2 stromingen binnen het land.
Het meest moeizame ging dit in landen de een beperkt echtscheidingsrecht kennen als Ierland,
Engeland en Frankrijk.
Echtscheiding in het Romeins recht
Op grond van een gezamenlijk of een eenzijdig verzoek, door verstoting zowel door de man als door
de vrouw.
Het Romeinse recht is interessant, omdat ons huidige stelsel hierop gebaseerd is (ons huidige recht
vind zijn oorsprong in het Romeinse recht).
In het Romeinse recht was het makkelijk om te scheiden, huwen en scheiden waren familie
aangelegenheden, privé aangelegenheden.
Later is dit gewijzigd en kon een scheiding alleen op gezamenlijk verzoek.
Echtscheiding in de klassieke periode: gemakkelijk, informeel en privaat
Geen formele echtscheidingsgronden geen verantwoording vereist voor de scheiding
Gelijke mogelijkheden voor mannen en vrouwen
Weinig formaliteiten
Eenzijdige echtscheiding, d.mv. een echtscheidingsbrief: repudium
Wederzijdse instemming, hiervoor zijn geen formaliteiten vereist
Echtscheiding in het ‘Barbaars’ recht
De echtscheiding was restrictief en manvriendelijk meer formeel
Hoofdregel: echtscheiding was alleen mogelijk op initiatief van de man en op basis van door de wet
bepaalde (schuld)gronden bijv. overspel en onvruchtbaarheid van de vrouw
4
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thema
Echtscheiding en haar gevolgen
- regelgeving m.b.t. kinderen
- kinderalimentatie
- partneralimentatie, etc.
Structuur van het vak:
in dit verdiepingsvak staat het nadenken over de problemen in het familierecht centraal
Echtscheiding: historisch en rechtsvergelijkend overzicht
Rechtsvergelijkend relatievermogensrecht hoe is het geregeld in andere landen
Nederlands echtscheidingsrecht
Administratieve echtscheiding
Echtscheidingsprocesrecht
Mediation
Gezag/Verblijf
Ouderschapsplan
Relatievermogensrecht
Partneralimentatie
Kinderalimentatie
Russisch echtscheidingsrecht
Turks echtscheidingsrecht
Marokkaans echtscheidingsrecht
Docenten:
Prof. Mr. Masha Antokolskaia
Dr. Mr. Kees Blankman – contactdocent
Mr. Bart Breederveld
Prof. Mr. Lieke Coenraad
Mr. Marit van der Lans
Mr. Ernee Loeb
Prof. Mr. Wendy Schrama
Prof. emer. Mr. Frans van der Velden
Dr. Fatih Ibili
Aanwezigheid en voorbereiding
Aanwezigheid op hoorcolleges is cruciaal voor het halen van het vak
Aanwezigheid op werkcolleges is verplicht. Twee keer afwezig – vervangende opdracht
Hoorcolleges worden interactief gegeven: voorbereiding noodzakelijk
Bij alle werkcolleges dient u wetboeken en stukken uit de reader mee te nemen
Tentamineren
Eindcijfer:
- Opdracht – 30 p.
- Paper: tekst en presentatie – 40 p.
- Multiple-choice tentamen – 30 p.
1
,Opdracht
Elke student maakt één opdracht (in een groep van circa 5 studenten) wordt ingedeeld in groepjes
Opdrachten dienen getypt te worden ingeleverd
Opdracht dient op woensdag 11 november voor 17.00 elektronisch (mailen naar
) en hard kopie te worden ingeleverd.
Het nummer van de groep (bv. 1A) en de namen van de studenten dienen op het voorblad vermeldt
te worden.
- Het maken van een eigen wetsvoorstel met memorie van toelichting, inhoudende wijziging van het
Nederlandse echtscheidingsrecht
- Het wetsvoorstel moet niet meer dan 10 artikelen inhouden, de MvT moet niet langer zijn dan vijf
pagina’s in de MvT indien nodig alleen verwijzen naar een rapport of gezaghebbend artikel
- De ontwerpers moeten bereid zijn om hun wetsontwerp te presenteren en te verdedigen
- Eén voorstel per groep wordt als hoofdvoorstel gekozen; dit voorstel wordt op het werkcollege
behandeld het meest originele of controversiële voorstel wordt uitgekozen hiervoor
- De ontwerpers moeten het hoofdvoorstel tijdens dit werkcollege presenteren en verdedigen ieder
moet voor een gelijk deel presenteren
- De ontwerpers van de overige voorstellen moeten bereid zijn om tijdens de behandeling van het
hoofdvoorstel vragen te stellen en amendementen in te dienen het gaat om 1 voorstel, met het
eigen voorstel val je dit aan of gebruik je amendementen
De volgende onderwerpen moeten daarbij aan de orde komen:
- De invoering van administratieve echtscheiding, ofwel handhaven van de gerechtelijke scheiding;
- De voorwaarden voor administratieve echtscheiding, indien de administratieve scheiding wordt
ingevoerd;
- Wel of niet invoeren van het verplichte ouderschapsplan;
- Wel of niet invoering van het co-ouderschap als prioriteitsmodel
- De rol van mediation
dus 10 artikelen maken m.b.t. deze onderwerpen
Paper
Elke student maakt individueel één paper
Papers moeten zowel geprint als digitaal worden ingeleverd
Het paper dient minimaal 10 en maximaal 15 pagina’s (circa 6.000 woorden) te omvatten,
lettertype Times New Roman 12, regelafstand 1,5.
Papers moeten tijdens het college op donderdag in de week voorafgaand aan de presentatie van de
paper worden ingeleverd.
De auteurs moeten voor alle studenten van eigen groep (A, B, C of D) voor een exemplaar zorgen
Papers worden door de auteur gepresenteerd
- Het paper moet analytisch en niet slechts beschrijvend zijn!
duidelijk moet zijn waarom jij iets vindt. Argumenten moet je analyseren en met elkaar
confronteren
de conclusie is geen samenvatting. Maar geeft weer wat het antwoord is op de deelvraag en de
eindconclusie is een antwoord op de stelling.
- De aangegeven stelling vormt de vraagstelling van het paper
- Bij elk onderwerp dient u één of meer concrete onderzoeksvragen te formuleren en te
beantwoorden
- Zelfstandig zoeken naar literatuur – ‘sneeuwbal methode’
- Notenapparaat
- Leidraad voor juridische auteurs (www.kluwer.nl/leidraad)
wil je statistische gegevens gebruiken: alleen die van het CBS
2
, maak verantwoord gebruik van bronnen
elke zin zelf moet indien nodig een verwijzing bevatten, niet 1 verwijzing voor een deel van de
tekst.
- Goede vraagstelling, goede onderzoeksvragen
- Goede opbouw: inleiding, centrale betoog en conclusie
- Papers moet voldoende analytisch zijn. Zuiver beschrijvende papers worden met een onvoldoende
beoordeeld
- Voldoende antwoord op de onderzoeksvragen
- Voldoende verwijzingen naar de juiste bronnen: wetgeving, parlementaire geschiedenis,
rechtspraak en literatuur
- Adequaat notenapparaat (verwijzingen volgens de regels)
- Goede taalgebruik
- Literatuurlijst
• 10 minuten om de papers doormiddel van een power point presentatie voor te dragen
• 15 minuten om de vragen van de medestudenten en de docent te beantwoorden en uw standpunten
te verdedigen
• Feedback van de docent die tevens een leermoment kan vormen voor de medestudenten.
neem rechtsvergelijking met andere landen mee in het paper
Tentamen
• 18 december 8.45-11.15
• Multiple-choice, openboek tentamen
• Alles behalve elektronische middelen mag mee
• Alle collegestof wordt getentamineerd
• Stukken uit de elektronische reader kunnen op sommige punten zijn verouderd. Niet aanwezig zijn
tijden de hoorcollege – op eigen risico
3
, HC 2 Echtscheiding, historische en rechtsvergelijkende inleiding
Literatuur:
M.V. Antokolskaia, 2.1 DISSOLUTION OF MARRIAGE IN WESTERNIZED COUNTRIES
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Inhoud van het hoorcollege 1
Van het middeleeuwse Ius commune naar het huidige familierecht
Historische ontwikkeling van het concept van echtscheiding
Echtscheidingsrecht in diverse Europese landen
Echtscheiding in het Europees recht
Harmonisatie van het echtscheidingsrecht in Europa
Ontwikkeling van het concept van echtscheiding
Echtscheiding zonder opgave van reden en een vorm van proces (Klassieke Rome)
Huwelijk is onverbrekelijk (middeleeuwse Canonieke ius commune)
Echtscheiding als sanctie op grond van schuld
Echtscheiding als remedie op grond van duurzame ontwrichting
Echtscheiding als autonome beslissing van de echtgenoten op grond van wederzijdse instemming
Echtscheiding als recht op eenzijdig verzoek
Inleiding
Sinds de Franse revolutie in de 18e eeuw zijn de westerse landen verdeeld in 2 kampen:
- een progressief kamp, geïnspireerd op de ideologie van de verlichting
- een conservatief kamp, bewaren of herstellen van traditionele familiewaarden
De laatste 2 decennia vormen deze 2 stromingen een uitdaging in de ontwikkeling van het
echtscheidingsrecht in Europa en Noord Amerika en de liberalisering van het echtscheidingsrecht. De
regering moest altijd zoeken naar een compromis tussen deze 2 stromingen binnen het land.
Het meest moeizame ging dit in landen de een beperkt echtscheidingsrecht kennen als Ierland,
Engeland en Frankrijk.
Echtscheiding in het Romeins recht
Op grond van een gezamenlijk of een eenzijdig verzoek, door verstoting zowel door de man als door
de vrouw.
Het Romeinse recht is interessant, omdat ons huidige stelsel hierop gebaseerd is (ons huidige recht
vind zijn oorsprong in het Romeinse recht).
In het Romeinse recht was het makkelijk om te scheiden, huwen en scheiden waren familie
aangelegenheden, privé aangelegenheden.
Later is dit gewijzigd en kon een scheiding alleen op gezamenlijk verzoek.
Echtscheiding in de klassieke periode: gemakkelijk, informeel en privaat
Geen formele echtscheidingsgronden geen verantwoording vereist voor de scheiding
Gelijke mogelijkheden voor mannen en vrouwen
Weinig formaliteiten
Eenzijdige echtscheiding, d.mv. een echtscheidingsbrief: repudium
Wederzijdse instemming, hiervoor zijn geen formaliteiten vereist
Echtscheiding in het ‘Barbaars’ recht
De echtscheiding was restrictief en manvriendelijk meer formeel
Hoofdregel: echtscheiding was alleen mogelijk op initiatief van de man en op basis van door de wet
bepaalde (schuld)gronden bijv. overspel en onvruchtbaarheid van de vrouw
4
