Samenvatting H3 de waarneming
3.1 Waarnemingsproces
3.1.1 Het waarnemingsproces gebeurt in verschillende fasen
1. Gewaarwording
2. Prikkels organiseren tot 1 geheel
3. Betekenis geven aan de waarneming
3.1.2 bottom-up/ top-down
Top-down
→ cognitieve processen
→ verwachting, kennis, motivatie
→ betekenis geven/herkenning
Top up
→ via constanties, groeperingsprincipes
→ gewaarwording
→ prikkels
3.2 Gewaarwording
Absolute drempel: minimumintensiteit die een prikkel moet hebben opdat men hem in 50%
van de gevallen nog kan waarnemen
Differentiële drempel: hoeveelheid verschilt in intensiteit tussen twee prikkels die we in 50%
van de gevallen nog als van elkaar onderscheiden kunnen waarnemen
3.2.1 signaaldedectietheorie
Onderzoekt waarom verschillende mensen anders reageren op dezelfde prikkel of waarom dezelfde
persoon anders reageert in een andere omstandigheid.
- Sensitiviteit
- responscriterium
3.2.2 prikkels onder de absolute drempel
kan je niet waarnemen
3.2.3 sensorische aanpassing / deprivatie
Aanpassing
→ gevoeligheid voor prikkels neemt af als de prikkels constant blijven en terugkeren
Deprivatie
→ geen prikkels van de buitenwereld ontvangen
, Samenvatting H3 de waarneming
3.3 Prikkels orgeniseren tot 1 geheel
3.3.1 gestaltwetten
3.3.1.1 wet van figuur-achtergrond
Beker van Rubin
Escher
3.3.1.2 Groeperingsprincipes
3.3.1.2.1 Materiaalfactoren/ vormen waarnemen
wet van gelijkheid
dingen die op mekaar lijken worden als één geheel waargenomen
bv. tweeling
wet van nabijheid
dingen die bij elkaar in de buurt staan, zien wij als één geheel
bv. zwerm bijen
wet van goede vorm of pregnantiewet
dingen die onvolledig zijn gaan wij in gedachten aanvullen
wet van continuïteit
we hebben de neiging om de dingen als doorlopend aar te nemen
3.3.1.2.2 constanties
Grootteconstantie
Kleurconstantie
Vormconstantie
3.3.1.2.3 illusies
Verkeerd geïnterpreteerde prikkel
Beelden leiden tot een foute interpretatie van de wereld
Bv. Müller-Lyer
Bv. Ponzo
Bv. Poggendorf
Opmerking: hallucinatie verschilt van illusie
Kamer van Ames
3.3.1.2.4 beweging
Echte beweging
Bv. trein
Schijnbare beweging, stroboscopisch effect of phi-fenomeen
Bv. neon-verlichting
3.3.2 diepteperceptie
Visual cliff experiment
3.1 Waarnemingsproces
3.1.1 Het waarnemingsproces gebeurt in verschillende fasen
1. Gewaarwording
2. Prikkels organiseren tot 1 geheel
3. Betekenis geven aan de waarneming
3.1.2 bottom-up/ top-down
Top-down
→ cognitieve processen
→ verwachting, kennis, motivatie
→ betekenis geven/herkenning
Top up
→ via constanties, groeperingsprincipes
→ gewaarwording
→ prikkels
3.2 Gewaarwording
Absolute drempel: minimumintensiteit die een prikkel moet hebben opdat men hem in 50%
van de gevallen nog kan waarnemen
Differentiële drempel: hoeveelheid verschilt in intensiteit tussen twee prikkels die we in 50%
van de gevallen nog als van elkaar onderscheiden kunnen waarnemen
3.2.1 signaaldedectietheorie
Onderzoekt waarom verschillende mensen anders reageren op dezelfde prikkel of waarom dezelfde
persoon anders reageert in een andere omstandigheid.
- Sensitiviteit
- responscriterium
3.2.2 prikkels onder de absolute drempel
kan je niet waarnemen
3.2.3 sensorische aanpassing / deprivatie
Aanpassing
→ gevoeligheid voor prikkels neemt af als de prikkels constant blijven en terugkeren
Deprivatie
→ geen prikkels van de buitenwereld ontvangen
, Samenvatting H3 de waarneming
3.3 Prikkels orgeniseren tot 1 geheel
3.3.1 gestaltwetten
3.3.1.1 wet van figuur-achtergrond
Beker van Rubin
Escher
3.3.1.2 Groeperingsprincipes
3.3.1.2.1 Materiaalfactoren/ vormen waarnemen
wet van gelijkheid
dingen die op mekaar lijken worden als één geheel waargenomen
bv. tweeling
wet van nabijheid
dingen die bij elkaar in de buurt staan, zien wij als één geheel
bv. zwerm bijen
wet van goede vorm of pregnantiewet
dingen die onvolledig zijn gaan wij in gedachten aanvullen
wet van continuïteit
we hebben de neiging om de dingen als doorlopend aar te nemen
3.3.1.2.2 constanties
Grootteconstantie
Kleurconstantie
Vormconstantie
3.3.1.2.3 illusies
Verkeerd geïnterpreteerde prikkel
Beelden leiden tot een foute interpretatie van de wereld
Bv. Müller-Lyer
Bv. Ponzo
Bv. Poggendorf
Opmerking: hallucinatie verschilt van illusie
Kamer van Ames
3.3.1.2.4 beweging
Echte beweging
Bv. trein
Schijnbare beweging, stroboscopisch effect of phi-fenomeen
Bv. neon-verlichting
3.3.2 diepteperceptie
Visual cliff experiment
