Samenvatting informatieve en communicatieve vaardigheden (biomedische wetenschappen)

Informatieve en communicatieve
vaardigheden
Deel 1 Kriti sch denken:

Van observatie naar verklaringen:
 Hans Rosling laat zien dat mensen al vooropgezette gedachten hebben over de
wereld en dat ze niet goed weten wat er werkelijk in de wereld speelt.

 Hans Rosling is samen met zijn zoon en schoondochter oprichter van
de Gapminder Foundation. Deze stichting ontwikkelt software om statistische
gegevens over gezondheid en inkomen toegankelijk en visueel attractief
zichtbaar te maken.
 Veel misleidende informatie in de wereld
 Voorbeeld: de histologie van het atoommodel
o Thompson stelde een model voor waarin de negatieve
electronen als deeltjes in een grote wolk van positieve lading
zaten.
o Theorie verworpen door Rutherford:
 Rutherford deed experiment waarin hij positief
geladen alfadeeltjes op een dunne folie van goud
afvuurde. De alfadeeltjes zijn zo klein dat ze door het
folie heen kunnen vliegen. Als de positieve lading
uitgespreid zou zijn over het hele atoom, zouden deze
deeltjes niet of nauwelijks afgebogen worden. Maar er
gebeurde iets anders, een klein aantal deeltjes
werden met grote hoeken afgebogen of zelfs
teruggekaatst -> dit leidde tot theorie atoomkern
o Dit voorbeeld laat zien dat Rutherford ten eerste het
bestaande model aan een experimentele test onderworp,
vervolgens waarnemingen noteerde die in tegenspraak waren
met het model, hierover kritisch nadacht en ten slotte een
ander, verfijnder model van het atoom opstelde.



Wat is wetenschap?:
Wetenschap:
 Duidt het proces aan waarmee kennis wordt vergaard
 Het geheel aan kennis die voortkomt uit de wetenschappelijke activiteit
 Stelt vragen en geeft verklaringen die betrekking hebben op de wereld
 Werkt met testbare ideeën (lieveheersbeestjes zijn een goede nat manier… -> wat houdt een
goede nat manier in? -> niet testbaar)
 Werkt met falsifieerbare ideeën, ideeën (hypothesen) die te weerleggen zijn
 Baseert zich op experimenten en bewijzen

Definities:

,  Bewijs = feiten/waarnemingen die een hypothese of theorie bevestigen of juist ontkrachten.
Een bewijs voor een theorie betekent NIET dat de theorie ook een model is dat de
werkelijkheid helemaal correct beschrijft
 Feit = zintuigelijke waarneming of een instrumentele meting (met objectieve waarneming)
 Hypothese = mogelijke verklaring voor observatie, hypothese moet falsifieerbaar zijn
 Theorie = een goed onderbouwde verklaring over een aspect van de natuur, gebaseerd op
feiten die herhaaldelijk zijn bevestigd door observaties of experimenten.
 Wet = beschrijving van een natuurlijk fenomeen. Een wet beschrijft een observatie maar
biedt geen verklaring zoals een theorie

Wetenschap in oude culturen:
 Hemellichamen
o De Griekse wis- en sterrekundige Hipparchus wist zelfs de afstand naar de maan te
bepalen door de waarneming dat er een volle zonsverduistering in de regio van de
Hellespont, zijn geboorteregio, was en slechts een verduistering van 4/5 in
Alexandrië in Egypte.
 Natuurfilosofie
o Griekse filosoof Thales van Milete was een presocratische filosoof die
bovennatuurlijke verklaringen voor aardbevingen afwees en beweerde dat de aarde
op water dreef en hierdoor de aardbevingen ontstonden. Hij zou ook de eerste
zonsverduistering voorspeld hebben maar hoe hij dat heeft gedaan is onbekend
o Filosoof Democritus was ook een presacrotische filosoof en hij was de eerste die een
hypothese omtrent atomen formuleerde. Sommige latere filosofen schrijven het idee
dat de mens de goden heeft geschapen en niet andersom toe aan Democritus
 Vroege geneeskunde
o In geschriften uit Egypte gedateerd van 1500 voor Christus zijn al beschrijvingen
gevonden van methodes om botbreuken, wonden en dislocaties te verhelpen. Dit
werd gedaan door priester-artsen in het begin, later kwamen er ook andere bij. De
meest bekende is Hippocrates
o Hippocrates wordt de vader van de moderne geneeskunde genoemd omdat hij
ziektes niet zag als een straf van God maar als iets natuurlijks
o Huidige artseneed is nog steeds gebaseerd op de Eed van Hippocrates
o Hippocrates werkte met incorrecte kennis van de anatomie en fysiologie, maar zijn
behandelingen waren mild voor de patiënt. Er was aandacht voor hygiëne, dieet, rust
en massage in plaats van het gebruik van (grotendeels onwerkzame) medicijnen.
o Grieks-Romeinse arts Galenus werkte verder op leer van Hippocrates en had vooral
aandacht voor anatomie. Hij voerde secties uit op dieren om hier meer over te weten
te komen




Theorieën in beweging:

,  Soms zijn er observaties die niet verklaard kunnen worden door huidige theorieën -> gevolg
kan een aanpassing van theorie zijn
 Voorbeeld: het model van het universum




 Voorbeeld: het model van het atoom:




 Deze voorbeelden laten zien dat kritisch denken belangrijk is voor de vooruitgang van de
wetenschap en illustreren de voortschrijdende inzichten van de moderne
natuurwetenschappen!

Historie van biomedische wetenschappen:
Biomedische wetenschap:

 ‘wetenschap’ = vermeerderen van kennis m.b.v wetenschappelijke methode
 ‘biomedische’ = met opgedane kennis kunnen patiënten behandeld worden (met nieuwe of
verbeterde methoden)
 Kennis vereist van (bio)chemie, (cel)biologie en fysiologie.

Anatomie:

 Vesalius (wetenschapper) was kritisch naar bestaande kennis toe en liet zich leiden door zijn
eigen observaties
 Vindingen door Vesalius:
o De positie van elke spier in het menselijk lichaam.
o Het kamertussenschot (de afscheiding tussen de rechter en linker hartkamer) is niet
poreus, zoals Galenus claimde.
o Vesalius ontdekte en gaf naam aan de “mitralisklep”: de hartklep tussen de
linkerboezem en linker hartkamer, en stelde dat dit de richting van de bloedstroom
bepaalt.
o Vesalius ontdekte door studie van de gezichtszenuw dat zenuwen niet hol zijn, zoals
wel werd aangenomen.
 William harvey ontdekte de bloedsomloop: