Tijdvak 8
De tijd van burgers en stoommachines
1800-1900, Moderne Tijd
Kenmerkende aspecten
- De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële
samenleving.
- Discussies over de ‘sociale kwestie’.
- De opkomst van de emancipatiebewegingen
- Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan
het politieke proces.
- De opkomst van de politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme,
socialisme, confessionalisme en feminisme.
- De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie.
De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving.
Industriële revolutie = overgang van een economie van vooral landbouw en nijverheid naar een
economie waarin goederen vooral machinaal en in fabrieken worden geproduceerd.
Industriële Revolutie: begin in Engeland
IR negint in Engelant, want:
- Huisnijverheid (buiten de gilden om!) in de textiel die gemakkelijk geïndustrialiseerd kan
worden
- Veranderingen in de landbouw + bevolkingsgroei
- Aanwezigheid grond- en brandstoffen + grote afzetmarkt
Stap-voor-stap naar een Industriële Revolutie
Uitvinding 1: de schietspoel
Verhoogt de productie van wevers
(maar je hebt wel garen nodig om te kunnen weven! Dus: )
Uitvinding 2: de Spinning Jenny
Meerdere draden tegelijk spinnen, dus meer productie
Uitvinding 3: waterframe
Spinnenwiel op waterkracht, verhoogt de productie enorm
Uitvinding 1 en 2 verhoging productie huisnijverheid
Uitvinding 3 verhoogt productie en verandert productieomstandigheden
, Doorbraak: de stoommachine
Probleem van de fabrieken op waterkracht:
De fabriek moest naast een rivier staan
Oplossing: de stoommachine
- Al gebruikt in mijnen
- Verbeterd voor gebruik door James Watt
- Vanaf 1778 in gebruik in fabrieken
Eerste en tweede IR
Eerste IR: vooral verbetering/mechanisering van bestaand productieproces, vooral productie van
kapitaalgoederen
Tweede IR: innovaties en uitvindingen met een wetenschappelijke basis, vooral productie van
consumptiegoederen
IR: ‘schaduwzijde’
IR leidt tot:
- Productiegroei
(lange dagen, kinderarbeid)
- Gebruik machines in fabrieken
(onveilige werkomgeving)
- Ongelijke verdeling bezit/rijkdom
(lage lonen arbeiders)
- Snelle urbanisatie
(krottenwijken, slechte hygiëne)
Discussies over de ‘sociale kwestie’.
De sociale kwestie
Sociale kwestie = het vraagstuk van de armoede en de slechte werk- en levensomstandigheden van
de arbeidersklasse en de discussie over de integratie van de arbeiders in de samenleving
Artsen, dominees, priesters, schrijvers en journalisten trekken aan de bel en zetten ‘de sociale
kwestie’ op de kaart
Verslechterde levensomstandigheden arbeiders door Industriële Revolutie = sociale kwestie
Hoe lossen we dat op?
Liberalen Discussie! Socialisten
De tijd van burgers en stoommachines
1800-1900, Moderne Tijd
Kenmerkende aspecten
- De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële
samenleving.
- Discussies over de ‘sociale kwestie’.
- De opkomst van de emancipatiebewegingen
- Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan
het politieke proces.
- De opkomst van de politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme,
socialisme, confessionalisme en feminisme.
- De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie.
De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving.
Industriële revolutie = overgang van een economie van vooral landbouw en nijverheid naar een
economie waarin goederen vooral machinaal en in fabrieken worden geproduceerd.
Industriële Revolutie: begin in Engeland
IR negint in Engelant, want:
- Huisnijverheid (buiten de gilden om!) in de textiel die gemakkelijk geïndustrialiseerd kan
worden
- Veranderingen in de landbouw + bevolkingsgroei
- Aanwezigheid grond- en brandstoffen + grote afzetmarkt
Stap-voor-stap naar een Industriële Revolutie
Uitvinding 1: de schietspoel
Verhoogt de productie van wevers
(maar je hebt wel garen nodig om te kunnen weven! Dus: )
Uitvinding 2: de Spinning Jenny
Meerdere draden tegelijk spinnen, dus meer productie
Uitvinding 3: waterframe
Spinnenwiel op waterkracht, verhoogt de productie enorm
Uitvinding 1 en 2 verhoging productie huisnijverheid
Uitvinding 3 verhoogt productie en verandert productieomstandigheden
, Doorbraak: de stoommachine
Probleem van de fabrieken op waterkracht:
De fabriek moest naast een rivier staan
Oplossing: de stoommachine
- Al gebruikt in mijnen
- Verbeterd voor gebruik door James Watt
- Vanaf 1778 in gebruik in fabrieken
Eerste en tweede IR
Eerste IR: vooral verbetering/mechanisering van bestaand productieproces, vooral productie van
kapitaalgoederen
Tweede IR: innovaties en uitvindingen met een wetenschappelijke basis, vooral productie van
consumptiegoederen
IR: ‘schaduwzijde’
IR leidt tot:
- Productiegroei
(lange dagen, kinderarbeid)
- Gebruik machines in fabrieken
(onveilige werkomgeving)
- Ongelijke verdeling bezit/rijkdom
(lage lonen arbeiders)
- Snelle urbanisatie
(krottenwijken, slechte hygiëne)
Discussies over de ‘sociale kwestie’.
De sociale kwestie
Sociale kwestie = het vraagstuk van de armoede en de slechte werk- en levensomstandigheden van
de arbeidersklasse en de discussie over de integratie van de arbeiders in de samenleving
Artsen, dominees, priesters, schrijvers en journalisten trekken aan de bel en zetten ‘de sociale
kwestie’ op de kaart
Verslechterde levensomstandigheden arbeiders door Industriële Revolutie = sociale kwestie
Hoe lossen we dat op?
Liberalen Discussie! Socialisten
