Tijdvak 7
Kenmerkende aspecten:
1. Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
2. Voortbestaan van het ancien regime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse
verlichte wijze vorm te geven.
3. De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten,
grondrechten en staatsburgerschap.
4. Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de
daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel, en de opkomst van het abolitionisme.
Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de
daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel, en de opkomst van het abolitionisme.
Ontstaan trans-Atlantische slavenhandel
Europese kolonisatie (zuid-)Amerika massale sterfte ‘Indianen’
Probleem: gebrek aan arbeidskrachten om mijnen en landbouwplantages te exploiteren
Oplossing: aanvoer slaven uit West-Afrika
Trans-Atlantische slavenhandel
Trans-Atlantische slavenhandel ( ook wel: driehoekshandel)
- Wapens, textiel etc. van Europa naar West-Afrika
- Slaven van West-Afrika naar Amerika
- Tabak, katoen, suiker etc. van Amerika naar Europa
Tot slaaf gemaakten
Slaven werden gekocht van Afrikaanse slavenhandelaren, zij waren vaak:
- Krijgsgevangene
- Gestraft
- Verkocht door familie
Plantagekoloniën
Slaven werken vooral in de plantagekoloniën
= overzees gebiedsdeel met grote landbouwbedrijven, waar vooral katoen, tabak, suiker, koffie en
rubber
, Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
Verlichting
Verlichting = stroming in de 18e eeuw van denkers die meenden dat mensen meer gebruik moesten
maken van de rede en dat dit zou bijdragen aan de vooruitgang van de samenleving.
Rationalisme
Tijdvak 5: het nieuwe mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
Tijdvak 6: de wetenschappelijke revolutie
Tijdvak 7: rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving.
Rationele kritiek
Bij wetenschappelijk, rationeel denken hoort ook: kritisch denken
‘verlichters’ vragen zich dus af: klopt de manier waarop wij de samenleving georganiseerd hebben
wel?
Optimisme
De samenleving is maakbaar, men is dus optimistisch over wat bereikt kan worden.
Verlichting – opvoeding en onderwijs
Mensen moeten hun verstand gebruiken en de universele natuurwetten leren te ontdekken.
Dus: nadruk op onderwijs en opvoeding.
Verlichting – politiek
Het volk behoort de macht te hebben = volkssoevereiniteit
Praktische uitwerkingen:
- Trias politica
- Sociaal contract
Kenmerkende aspecten:
1. Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
2. Voortbestaan van het ancien regime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse
verlichte wijze vorm te geven.
3. De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten,
grondrechten en staatsburgerschap.
4. Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de
daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel, en de opkomst van het abolitionisme.
Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de
daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel, en de opkomst van het abolitionisme.
Ontstaan trans-Atlantische slavenhandel
Europese kolonisatie (zuid-)Amerika massale sterfte ‘Indianen’
Probleem: gebrek aan arbeidskrachten om mijnen en landbouwplantages te exploiteren
Oplossing: aanvoer slaven uit West-Afrika
Trans-Atlantische slavenhandel
Trans-Atlantische slavenhandel ( ook wel: driehoekshandel)
- Wapens, textiel etc. van Europa naar West-Afrika
- Slaven van West-Afrika naar Amerika
- Tabak, katoen, suiker etc. van Amerika naar Europa
Tot slaaf gemaakten
Slaven werden gekocht van Afrikaanse slavenhandelaren, zij waren vaak:
- Krijgsgevangene
- Gestraft
- Verkocht door familie
Plantagekoloniën
Slaven werken vooral in de plantagekoloniën
= overzees gebiedsdeel met grote landbouwbedrijven, waar vooral katoen, tabak, suiker, koffie en
rubber
, Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
Verlichting
Verlichting = stroming in de 18e eeuw van denkers die meenden dat mensen meer gebruik moesten
maken van de rede en dat dit zou bijdragen aan de vooruitgang van de samenleving.
Rationalisme
Tijdvak 5: het nieuwe mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
Tijdvak 6: de wetenschappelijke revolutie
Tijdvak 7: rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving.
Rationele kritiek
Bij wetenschappelijk, rationeel denken hoort ook: kritisch denken
‘verlichters’ vragen zich dus af: klopt de manier waarop wij de samenleving georganiseerd hebben
wel?
Optimisme
De samenleving is maakbaar, men is dus optimistisch over wat bereikt kan worden.
Verlichting – opvoeding en onderwijs
Mensen moeten hun verstand gebruiken en de universele natuurwetten leren te ontdekken.
Dus: nadruk op onderwijs en opvoeding.
Verlichting – politiek
Het volk behoort de macht te hebben = volkssoevereiniteit
Praktische uitwerkingen:
- Trias politica
- Sociaal contract
