Pathologie hoofd- en halsgebied
Deel 4: keel en hals
H12: Lippen en mondholte
Anatomie mond en tong
Alles wat eindigt op -ITIS = ontsteking
Vestibulum
• Deel van de mond dat zich voor de
tandenboog bevindt
Mondholte
• Vooraan begrensd door de tandenbogen
• Achteraan gaat de mondholte over in de
oropharynx
Mondholte wordt begrensd door
• Wangen
• Lippen
o Labium superius
o Labium inferius
• Palatum
o Palatum durum
o Palatum molle
• Tonsilpijler
o Arcus palatoglossus (voorste)
• Mondbodem
o Spierig diafragma (m. mylohyoideus)
opgespannen tussen U-vormige
mandibula
1
, Mondholte wordt bijna volledig gevuld met de tong
• Voorste 2/3
o Tongtip (apex)
o Tonglichaam (body, corpus)
• Achterste 1/3
o Tongbasis (root)
o Tongamandel
Foramen shakum = putje achteraan in de tong, hier
ontstaat de schildklier
Fysiologie van de tong
• Slikken: voedselbolus naar oropharynx
• Articuleren
o Grote mobiliteit door tongspieren, zowel intrinsieke als extrinsieke
• Smaak
o Smaken (flavours)
▪ 4 basissmaken: zuur - zoet - zout - bitter
▪ 5° basissmaak: umami
o Proeven (flavor)
▪ = smaken (taste) + ruiken (aroma)
2
,Pathologie van de lippen
Cheilitis angularis
= Rhagaden, Perlèche
S/ (symptomen)
• Fissuren thv mondhoeken
• Kleine kloven in de mondhoeken die
geïrriteerd/ontstoken zijn. Er ontstaat
schimmels in.
• Candida albicans is de schimmel die zorgt dat
het ontstoken blijft.
O/ (oorzaak)
• Chronische irritatie; vb. slecht zittend
gebitsprothese
• Vitamine B12 deficiëntie
• Aandoening zoals Sjögren (systeemziekte)
• CAVE: kolonisatie fissuren met Candida
albicans
R/ (behandeling)
• Antimycotische zalf
• Oorzaak!
Herpes labialis
= Koortsblaasjes
S/
• Prodromale fase: tintelingen, jeuk, of
branderig gevoel
• Na 1-2 dagen: erytheem (roodheid) → vesikels
(holte gevuld met vocht) → pustels → crustae (korst)
O/
• Herpes simplex virus type 1
• Besmetting via speeksel (vaak op
kinderleeftijd)
• Primaire infectie: vaak asymptotisch, soms
echter zeer heftig
• Secundaire infectie: reactivatie vanuit
ganglion
• Als je veel bent bloodgesteld aan zon,
vermoeid bent of een verminderde
weerstand hebt (=ziek bent) →
koortsblaasjes ontwikkeling
D/ (diagnose)
• Kliniek
R/
• Spontane genezing
• Pijnstilling
• Anti-virale medicatie
o Enkel bij zwakke mensen gegevens
zoals kankerpatiënten of jonge
kinderen
3
, Pathologie van het tandvlees
Gingivitis
= Ontsteking van het tandvlees
S/
• Zwelling en roodheid van het tandvlees
• Rond 1 of meerdere gebitselementen
• Snel bloeden bij aanraken; vb.
tandenpoetsen
• Meestal niet pijnlijk
O/
• Bacteriën in tandplaque
• Onderliggende ziekte; vb. HIV of leukemie
(zeldzaam)
R/
• Goede mondhygiëne: tanden poetsen,
flossen, mondspoelingen
Paradontitis / periodontitis
= Verlies van het bot van de tandkassen
S/
• Verhoogde mobiliteit van de
tandelementen
• Verlies van tandelementen
O/
• Onbehandelde gingivitis
R/
• Tandnazicht
• Verwijderen tandplaque en tandsteen
(parodontoloog)
Ontsteking van het tandvlees rond de wortel. Zorgt
ervoor dat de tanden losser staan en dat je ze kunt
verliezen.
Als je gingivitis niet goed behandelt, kan het
ontwikkelen naar parodontitis.
Epulis
= Lokale zwelling van het tandvlees
S/
• Geen, niet pijnlijk
O/
• Chronische ontsteking
• Hormonaal (zwangerschap, epulis
gravidarum)
R/
• Spontaan verdwijnen (na bevalling)
• Geen
• CAVE: Neoplasma tandvlees of
onderliggend kaakbot!
4
Deel 4: keel en hals
H12: Lippen en mondholte
Anatomie mond en tong
Alles wat eindigt op -ITIS = ontsteking
Vestibulum
• Deel van de mond dat zich voor de
tandenboog bevindt
Mondholte
• Vooraan begrensd door de tandenbogen
• Achteraan gaat de mondholte over in de
oropharynx
Mondholte wordt begrensd door
• Wangen
• Lippen
o Labium superius
o Labium inferius
• Palatum
o Palatum durum
o Palatum molle
• Tonsilpijler
o Arcus palatoglossus (voorste)
• Mondbodem
o Spierig diafragma (m. mylohyoideus)
opgespannen tussen U-vormige
mandibula
1
, Mondholte wordt bijna volledig gevuld met de tong
• Voorste 2/3
o Tongtip (apex)
o Tonglichaam (body, corpus)
• Achterste 1/3
o Tongbasis (root)
o Tongamandel
Foramen shakum = putje achteraan in de tong, hier
ontstaat de schildklier
Fysiologie van de tong
• Slikken: voedselbolus naar oropharynx
• Articuleren
o Grote mobiliteit door tongspieren, zowel intrinsieke als extrinsieke
• Smaak
o Smaken (flavours)
▪ 4 basissmaken: zuur - zoet - zout - bitter
▪ 5° basissmaak: umami
o Proeven (flavor)
▪ = smaken (taste) + ruiken (aroma)
2
,Pathologie van de lippen
Cheilitis angularis
= Rhagaden, Perlèche
S/ (symptomen)
• Fissuren thv mondhoeken
• Kleine kloven in de mondhoeken die
geïrriteerd/ontstoken zijn. Er ontstaat
schimmels in.
• Candida albicans is de schimmel die zorgt dat
het ontstoken blijft.
O/ (oorzaak)
• Chronische irritatie; vb. slecht zittend
gebitsprothese
• Vitamine B12 deficiëntie
• Aandoening zoals Sjögren (systeemziekte)
• CAVE: kolonisatie fissuren met Candida
albicans
R/ (behandeling)
• Antimycotische zalf
• Oorzaak!
Herpes labialis
= Koortsblaasjes
S/
• Prodromale fase: tintelingen, jeuk, of
branderig gevoel
• Na 1-2 dagen: erytheem (roodheid) → vesikels
(holte gevuld met vocht) → pustels → crustae (korst)
O/
• Herpes simplex virus type 1
• Besmetting via speeksel (vaak op
kinderleeftijd)
• Primaire infectie: vaak asymptotisch, soms
echter zeer heftig
• Secundaire infectie: reactivatie vanuit
ganglion
• Als je veel bent bloodgesteld aan zon,
vermoeid bent of een verminderde
weerstand hebt (=ziek bent) →
koortsblaasjes ontwikkeling
D/ (diagnose)
• Kliniek
R/
• Spontane genezing
• Pijnstilling
• Anti-virale medicatie
o Enkel bij zwakke mensen gegevens
zoals kankerpatiënten of jonge
kinderen
3
, Pathologie van het tandvlees
Gingivitis
= Ontsteking van het tandvlees
S/
• Zwelling en roodheid van het tandvlees
• Rond 1 of meerdere gebitselementen
• Snel bloeden bij aanraken; vb.
tandenpoetsen
• Meestal niet pijnlijk
O/
• Bacteriën in tandplaque
• Onderliggende ziekte; vb. HIV of leukemie
(zeldzaam)
R/
• Goede mondhygiëne: tanden poetsen,
flossen, mondspoelingen
Paradontitis / periodontitis
= Verlies van het bot van de tandkassen
S/
• Verhoogde mobiliteit van de
tandelementen
• Verlies van tandelementen
O/
• Onbehandelde gingivitis
R/
• Tandnazicht
• Verwijderen tandplaque en tandsteen
(parodontoloog)
Ontsteking van het tandvlees rond de wortel. Zorgt
ervoor dat de tanden losser staan en dat je ze kunt
verliezen.
Als je gingivitis niet goed behandelt, kan het
ontwikkelen naar parodontitis.
Epulis
= Lokale zwelling van het tandvlees
S/
• Geen, niet pijnlijk
O/
• Chronische ontsteking
• Hormonaal (zwangerschap, epulis
gravidarum)
R/
• Spontaan verdwijnen (na bevalling)
• Geen
• CAVE: Neoplasma tandvlees of
onderliggend kaakbot!
4
