Inhoudsopgave
BENIGNE AFWIJKINGEN VAN HET MONDSLIJMVLIES ..................................................................... 2
WITTE AFWIJKINGEN ......................................................................................................................... 2
RODE AFWIJKINGEN .......................................................................................................................... 6
ULCERATIES..................................................................................................................................... 6
ZWELLINGEN/ VERHEVENHEDEN ........................................................................................................... 7
PIGMENTATIES ................................................................................................................................. 8
(PRE)MALIGNE AFWIJKINGEN EN SPEEKSELKLIERPATHOLOGIE ....................................................... 9
MALIGNITEITEN - MONDKANKER........................................................................................................ 13
SPEEKSELKLIEREN............................................................................................................................ 14
GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE SPEEKSELKLIEREN ............................................................................ 15
AFWIJKINGEN VAN HET KAAKBOT............................................................................................... 16
BOTAFWIJKINGEN ........................................................................................................................... 16
DENTOGENE CYSTEN EN TUMOREN ...................................................................................................... 19
DENTOGENE ONTSTEKINGEN (BELANGRIJK) ........................................................................................... 22
EXTRACTIELEER (LEREN UIT BAART) ..................................................................................................... 25
TRAUMA, SCHISIS, OSTEOTOMIE EN IMPLATOLOGIE ................................................................... 26
TRAUMATOLOGIE ........................................................................................................................... 26
SCHISIS ........................................................................................................................................ 32
CHIRURGISCHE ORTHODONTIE ........................................................................................................... 32
IMPLANTOLOGIE ............................................................................................................................. 33
, Benigne afwijkingen van het mondslijmvlies
Benigne → goedaardig
Mondonderzoek
➢ Pak twee spiegels erbij
➢ Spreidt goed de lippen open
➢ Kijk naar het wang slijmvlies aan de binnenkant van de wang, beiderzijds
➢ Kijk naar palatum/ naar het gehemelte
➢ Kijk ook onder de tong
➢ Kijk op de tong
➢ Laat de patiënt de tong uitsteken
➢ Zorg dat je de hele mond kijkt. Niet alleen focussen op de tanden en kiezen
Als je de tong bekijkt is het vaak handig om een gaasje te pakken. Dan kun je toch even vastpakken en
dan kan je net even iets verder naar voren trekken, want vaak vinden zich afwijkingen op plekken waar
je het niet verwacht. Dus net aan die achterzijde van die tong of onder de tong. Als je een gaasje pakt
kun je net wat beter de tong inspecteren.
Bi- manuele palpatie betekend dat je beide handen gebruikt. Dan kun je veel beter voelen als er
bijvoorbeeld zich een zwelling ergens bevindt of een afwijkend plekje of dat echt een wel een zwelling
is. Dus als je je vinger aan de andere kant ter ondersteuning legt kun je de afwijking vaak veel beter
nog palperen.
Mogelijke bevinding: Plaveiselcelcarcinoom → kwaadaardige kanker. Zo zie je maar hoe belangrijk het
kan zijn dat je net even die extra stap moeite doet om alle slijmvliezen te kunnen inspecteren
Benigne afwijkingen
• Witte afwijkingen
• Rode afwijkingen
• Ulceraties → oppervlakkige beschadigingen van het slijmvlies
• Zwellingen/ verhevenheden
• Pigmentaties
Witte afwijkingen
Leukoplakie
Witte, niet afschraapbare afwijking van het mondslijmvlies die niet gedefinieerd kan worden als zijnde
een andere diagnose. Alles wat niet gediagnostiseerd en wit is kunnen we beschouwen als leukoplakie.
(premaligne afwijking)
Morsicatio buccarum
➢ Morsus → bijten op beide wangen
➢ Verilting op de binnenzijde op de wangen
➢ Wit/ verhoornd
➢ Komt beiderzijds voor
➢ Kan bewust of onbewust
➢ Vaak stress gerelateerde aandoening
➢ Hoef niet behandeld te worden
➢ Oplossing: opbeet plaatje of een splint, geneest binnen enkele weken
2
,Stomatitis nicotina
➢ Witte afwijking in het gehemelte
➢ Rode puntjes in de witte afwijking → uitvoergangetjes van kleine accessoire speekselkliertjes
➢ Rokers gehemelte/ smokers palat
➢ Niet kwaadaardig
➢ Vaak bij mannen boven de 45 jaar en flink roken
➢ De hitte van de inademing zorgt voor de thermische schade op je gehemelte
➢ Als je stopt met roken dan verdwijnt het meestal binnen enkele weken
Candidose
➢ Verheven witte afwijking
➢ Schimmel
➢ Vaak veroorzaakt door een candida albicans → Commensalen schimmel
➢ Het komt bij meerdere mensen voor 40% van de bevolking
➢ Kan komen door chronische irritatie, slechte mondhygiëne, droge mond, omdat biofilm van
het speeksel wegvalt (barrière), radiotherapie (hoofd-halsgebied), roken, het kan ook komen
door antibiotica, antibiotica remt de bacteriën in de mond, hierdoor krijgt de schimmel de
overhand.
➢ Je hoeft niet per se wat te doen als je maar de oorzakelijke factor weghaalt.
➢ Medicament: nistatine, mondspoelmiddel
➢ Disease of the diseased → vaak wat onderliggend aan de hand (belangrijk)
➢ Pseudomembraneuze candidose
- Oppervlakkig/ verheven op het slijmvlies bevindt zich plaque wat afveegbaar is met een
gaasje, als je het met een gaasje afveegt blijft er onder nog alleen een rood hof zitten
- Beide zijde in de wang zichtbaar
- Kan irriterende brandende gevoel geven
➢ Erythemateuze candidose
- Vuurrood aspect
- Mogelijk door slechte mondhygiëne
- Vaak onder een prothese
- Komt vaker voor dan de Pseudomembraneuze candidose, maar valt niet vaak op
➢ Stomatitis prothetica
➢ Chronisch hyperplastische
➢ Mucocutane
➢ Cheilitis angularis
- Cheilitis → lip
- Angularis → hoek
- Rode afwijking beiderzijds, precies in de mondhoek
- Op basis van een candida albicants
- Bij mensen met prothese die geen goede beethoogte heeft
- Speeksel in de mondhoek, wordt droog, kloofjes ontstaan
- Spot on diagnose
➢ Glossitis rhombica mediana/ mediane rhomboide glossitis
- Mediaan → midden
- Rhombiode → ruitvormig
- Glossitis → ontsteking tong
- Midden van de tong → gladde oppervlak, papillen zijn een beetje verdwenen
- Het heeft een corresponderende laesie op het palatum
Harige leukoplakie
➢ Is geen leukoplakie
➢ Immuundeficiëntie bij aids patiënten
3
, ➢ Leukoplakie achtige afwijking, beetje haarvormig
➢ Wit/ grijs
➢ Niet afstrijkbaar
➢ Op tong → dubbelzijdig
➢ Ebstand bar virus aanwezig in het biopt
➢ Wel doorverwijzen naar infectioloog
Lingua villosa
➢ Haartong
➢ Bruin, zwart, gelig
➢ Niet duidelijk hoe dit ontstaat
➢ Vaak bij mensen met een slechte mondhygiëne
➢ Niks aan te doen
➢ Tandenborstel met lauw water → advies
Linea alba
➢ Witte lijn ter hoogte van de occlusie vlak, binnenzijde van de wang
➢ Beiderzijds
➢ Verilting van het wangslijmvlies door chronische mechanische trauma
➢ Hyperkeratose bij afnemen van weefsel→ verilting
➢ Bij pijn → biopt afnemen
➢ Bij scherpe randen → stomper maken
Ziekte van Crohn
➢ Gezwollen
➢ Onrustig
➢ Roder
➢ Ziekte maag-darm slijmvlies
➢ Doorverwijzing naar huisarts
➢ Kabbel stone effect aan de binnenzijde van de wang
Frictional keratosis
➢ Verheven witte afwijking
➢ Lijkt op hyperkeratose
➢ Vaak premolaren – molaren (zijdelinkse delen) bk en ok
➢ Door te hard poetsen, gaat het verilten
Alveolar ridge keratosis
➢ Witte afwijking achter de molaren
➢ Doordat de antagonist mist, waardoor de kies in het weefsel duwt
➢ Hyperkeratose/ verilting
➢ Zowel superior als inferior
Fordyce’s spots
➢ Talgkliertjes in de binnenzijde van de wangen
➢ Wit/gele puntjes die talg produceren
➢ Komt vaak voor (80%)
Lichen planus oris
➢ Veelvoorkomend (0,5-2%)
➢ OLP: orale lichen planus
➢ Veelal asymptomisch
4
BENIGNE AFWIJKINGEN VAN HET MONDSLIJMVLIES ..................................................................... 2
WITTE AFWIJKINGEN ......................................................................................................................... 2
RODE AFWIJKINGEN .......................................................................................................................... 6
ULCERATIES..................................................................................................................................... 6
ZWELLINGEN/ VERHEVENHEDEN ........................................................................................................... 7
PIGMENTATIES ................................................................................................................................. 8
(PRE)MALIGNE AFWIJKINGEN EN SPEEKSELKLIERPATHOLOGIE ....................................................... 9
MALIGNITEITEN - MONDKANKER........................................................................................................ 13
SPEEKSELKLIEREN............................................................................................................................ 14
GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE SPEEKSELKLIEREN ............................................................................ 15
AFWIJKINGEN VAN HET KAAKBOT............................................................................................... 16
BOTAFWIJKINGEN ........................................................................................................................... 16
DENTOGENE CYSTEN EN TUMOREN ...................................................................................................... 19
DENTOGENE ONTSTEKINGEN (BELANGRIJK) ........................................................................................... 22
EXTRACTIELEER (LEREN UIT BAART) ..................................................................................................... 25
TRAUMA, SCHISIS, OSTEOTOMIE EN IMPLATOLOGIE ................................................................... 26
TRAUMATOLOGIE ........................................................................................................................... 26
SCHISIS ........................................................................................................................................ 32
CHIRURGISCHE ORTHODONTIE ........................................................................................................... 32
IMPLANTOLOGIE ............................................................................................................................. 33
, Benigne afwijkingen van het mondslijmvlies
Benigne → goedaardig
Mondonderzoek
➢ Pak twee spiegels erbij
➢ Spreidt goed de lippen open
➢ Kijk naar het wang slijmvlies aan de binnenkant van de wang, beiderzijds
➢ Kijk naar palatum/ naar het gehemelte
➢ Kijk ook onder de tong
➢ Kijk op de tong
➢ Laat de patiënt de tong uitsteken
➢ Zorg dat je de hele mond kijkt. Niet alleen focussen op de tanden en kiezen
Als je de tong bekijkt is het vaak handig om een gaasje te pakken. Dan kun je toch even vastpakken en
dan kan je net even iets verder naar voren trekken, want vaak vinden zich afwijkingen op plekken waar
je het niet verwacht. Dus net aan die achterzijde van die tong of onder de tong. Als je een gaasje pakt
kun je net wat beter de tong inspecteren.
Bi- manuele palpatie betekend dat je beide handen gebruikt. Dan kun je veel beter voelen als er
bijvoorbeeld zich een zwelling ergens bevindt of een afwijkend plekje of dat echt een wel een zwelling
is. Dus als je je vinger aan de andere kant ter ondersteuning legt kun je de afwijking vaak veel beter
nog palperen.
Mogelijke bevinding: Plaveiselcelcarcinoom → kwaadaardige kanker. Zo zie je maar hoe belangrijk het
kan zijn dat je net even die extra stap moeite doet om alle slijmvliezen te kunnen inspecteren
Benigne afwijkingen
• Witte afwijkingen
• Rode afwijkingen
• Ulceraties → oppervlakkige beschadigingen van het slijmvlies
• Zwellingen/ verhevenheden
• Pigmentaties
Witte afwijkingen
Leukoplakie
Witte, niet afschraapbare afwijking van het mondslijmvlies die niet gedefinieerd kan worden als zijnde
een andere diagnose. Alles wat niet gediagnostiseerd en wit is kunnen we beschouwen als leukoplakie.
(premaligne afwijking)
Morsicatio buccarum
➢ Morsus → bijten op beide wangen
➢ Verilting op de binnenzijde op de wangen
➢ Wit/ verhoornd
➢ Komt beiderzijds voor
➢ Kan bewust of onbewust
➢ Vaak stress gerelateerde aandoening
➢ Hoef niet behandeld te worden
➢ Oplossing: opbeet plaatje of een splint, geneest binnen enkele weken
2
,Stomatitis nicotina
➢ Witte afwijking in het gehemelte
➢ Rode puntjes in de witte afwijking → uitvoergangetjes van kleine accessoire speekselkliertjes
➢ Rokers gehemelte/ smokers palat
➢ Niet kwaadaardig
➢ Vaak bij mannen boven de 45 jaar en flink roken
➢ De hitte van de inademing zorgt voor de thermische schade op je gehemelte
➢ Als je stopt met roken dan verdwijnt het meestal binnen enkele weken
Candidose
➢ Verheven witte afwijking
➢ Schimmel
➢ Vaak veroorzaakt door een candida albicans → Commensalen schimmel
➢ Het komt bij meerdere mensen voor 40% van de bevolking
➢ Kan komen door chronische irritatie, slechte mondhygiëne, droge mond, omdat biofilm van
het speeksel wegvalt (barrière), radiotherapie (hoofd-halsgebied), roken, het kan ook komen
door antibiotica, antibiotica remt de bacteriën in de mond, hierdoor krijgt de schimmel de
overhand.
➢ Je hoeft niet per se wat te doen als je maar de oorzakelijke factor weghaalt.
➢ Medicament: nistatine, mondspoelmiddel
➢ Disease of the diseased → vaak wat onderliggend aan de hand (belangrijk)
➢ Pseudomembraneuze candidose
- Oppervlakkig/ verheven op het slijmvlies bevindt zich plaque wat afveegbaar is met een
gaasje, als je het met een gaasje afveegt blijft er onder nog alleen een rood hof zitten
- Beide zijde in de wang zichtbaar
- Kan irriterende brandende gevoel geven
➢ Erythemateuze candidose
- Vuurrood aspect
- Mogelijk door slechte mondhygiëne
- Vaak onder een prothese
- Komt vaker voor dan de Pseudomembraneuze candidose, maar valt niet vaak op
➢ Stomatitis prothetica
➢ Chronisch hyperplastische
➢ Mucocutane
➢ Cheilitis angularis
- Cheilitis → lip
- Angularis → hoek
- Rode afwijking beiderzijds, precies in de mondhoek
- Op basis van een candida albicants
- Bij mensen met prothese die geen goede beethoogte heeft
- Speeksel in de mondhoek, wordt droog, kloofjes ontstaan
- Spot on diagnose
➢ Glossitis rhombica mediana/ mediane rhomboide glossitis
- Mediaan → midden
- Rhombiode → ruitvormig
- Glossitis → ontsteking tong
- Midden van de tong → gladde oppervlak, papillen zijn een beetje verdwenen
- Het heeft een corresponderende laesie op het palatum
Harige leukoplakie
➢ Is geen leukoplakie
➢ Immuundeficiëntie bij aids patiënten
3
, ➢ Leukoplakie achtige afwijking, beetje haarvormig
➢ Wit/ grijs
➢ Niet afstrijkbaar
➢ Op tong → dubbelzijdig
➢ Ebstand bar virus aanwezig in het biopt
➢ Wel doorverwijzen naar infectioloog
Lingua villosa
➢ Haartong
➢ Bruin, zwart, gelig
➢ Niet duidelijk hoe dit ontstaat
➢ Vaak bij mensen met een slechte mondhygiëne
➢ Niks aan te doen
➢ Tandenborstel met lauw water → advies
Linea alba
➢ Witte lijn ter hoogte van de occlusie vlak, binnenzijde van de wang
➢ Beiderzijds
➢ Verilting van het wangslijmvlies door chronische mechanische trauma
➢ Hyperkeratose bij afnemen van weefsel→ verilting
➢ Bij pijn → biopt afnemen
➢ Bij scherpe randen → stomper maken
Ziekte van Crohn
➢ Gezwollen
➢ Onrustig
➢ Roder
➢ Ziekte maag-darm slijmvlies
➢ Doorverwijzing naar huisarts
➢ Kabbel stone effect aan de binnenzijde van de wang
Frictional keratosis
➢ Verheven witte afwijking
➢ Lijkt op hyperkeratose
➢ Vaak premolaren – molaren (zijdelinkse delen) bk en ok
➢ Door te hard poetsen, gaat het verilten
Alveolar ridge keratosis
➢ Witte afwijking achter de molaren
➢ Doordat de antagonist mist, waardoor de kies in het weefsel duwt
➢ Hyperkeratose/ verilting
➢ Zowel superior als inferior
Fordyce’s spots
➢ Talgkliertjes in de binnenzijde van de wangen
➢ Wit/gele puntjes die talg produceren
➢ Komt vaak voor (80%)
Lichen planus oris
➢ Veelvoorkomend (0,5-2%)
➢ OLP: orale lichen planus
➢ Veelal asymptomisch
4
