Samenvatting gedragsverandering

GEDRAGSVERANDERING
Wat is gedragsverandering?
Veranderen en helpen veranderen

2 betekenissen:

1) Zelf anders: (bv. het weer verandert)
2) Doen veranderen: (bv. de inrichting van je kamer veranderen)

Overgankelijk: het anders maken

 Professionele beïnvloeding van mensen met de bedoeling deze mensen op een of andere
manier beter te krijgen door bv. aanwijzingen
 Dagelijkse beïnvloeding: reclameboodschappen, discussies waarbij je iemand probeert te
overtuigen, toeteren, …

Onovergankelijk: het anders worden



Agogiek

= de leer van het doen veranderen van mensen

Agogie = Verzamelnaam voor alle professionele beïnvloeding van mensen met de bedoeling dat deze
mensen het op de een of andere manier beter krijgen. Het betreft dan dienst- en hulpverlening in bv.
maatschappelijk werk, verpleging, werkbegeleiding, …

Agoog = persoon die agogie bedrijft = beïnvloeder van het veranderingsproces van zijn cliënt

Adragogie/adragogiek/andragoog = gelijk aan agogie/agogiek en agoog wanneer het nadrukkelijk om
volwassenen gaat

Pedagogie/pedagogiek/pedagoog = gelijk aan agogie/agogiek en agoog wanneer het nadrukkelijk om
kinderen gaat



Kenmerken van agogiek

1. Het gaat om psychosociale verandering
2. De beïnvloeding vindt beroepsmatig plaats
3. De beïnvloeding is doelgericht
4. De veranderaar werkt systematisch
5. De beïnvloeding vindt bewust plaats
6. De verandering wordt door de betrokkenen gewenst
7. De beïnvloeding wordt vrijwillig ondergaan
8. De beïnvloeding is niet wederzijds
9. Het gaat om (jong)volwassenen




1

,Definitie:

De leer van eenzijdige, systematische, doelgerichte, beroepsmatige beïnvloeding die gericht is op het
bereiken van een meer wenselijk geachte psychosociale situatie van volwassenen (individueel of in
onderling verband) die zich van deze beïnvloeding bewust zijn en die deze situatie ook nastreven.

Cliënt

Cliënt: Degene die verandert en daardoor tegenover een agoog de rol van de beïnvloede inneemt

Cliëntsysteem: Cliëntengroep (meerdere personen)

 Gelijkwaardigheid
 zelfstandigheid

Patiënt:

 passief, afhankelijk en onzelfstandig
 gepaard met lijden en ongemak

Doelgroep: een wat groter, niet vast te omlijnen, anoniem cliëntensysteem


Beroepen en werkvelden

Beroepen: maatschappelijk werker, mental coach, hulpverlener, psychotherapeut, voorlichter, …

Werkvelden: gezondheidszorg, reclassering, maatschappelijk werk, gezondheidsvoorlichting,
jongerenwerk, …

Niveaus van psychosociaal functioneren

1. Individuele personen: eigen behoeftes, verlangens  micro
2. Groepen: mensen die elkaar kennen  micro
3. Organisaties: ziekenhuis, scholen, anoniemen  meso
4. Grotere samenlevingsverbanden: rokers, volwassenen, …  macro

OEFENING

1. Aanvaarden dat jouw lief eigen keuzes maakt individueel
2. De vaccinatieplicht voor de zorg vanaf 1 juli 2022 samenlevingsverband
3. Sneller kritiek uiten op medestudenten die niet opletten individueel
4. Een klasgroep die zich voorneemt meer te bewegen groep
5. Een hogeschool die zorgt voor 'groepscontacten' (studentenraad) organisatie
6. Een koppel dat elkaar meer vrijheid geeft groep
7. De fusie van Artesis en Plantijn die voor een nieuwe bedrijfscultuur zorgt organisatie
8. Opkomst van bingedrinking bij jongeren samenlevingsverband
9. Een gezin dat in therapie gaat groep

Verandering nader bekeken

Verandering = het verschil tussen een nieuwe en een oude situatie

- Vervangen
- Toevoegen


2

,Probleem: negatieve uitgangssituatie voor verandering

Goede uitgangspositie: streven naar beter/meer

Niet veranderen: besluit om alles bij het oude te laten

Incidentele verandering: eenmalig, met gevaar van meer-van-het-zelfde-oplossing (=opstapelen van
dezelfde veranderingen, probleem wordt erger)

Structurele verandering: blijvend, helpt voorwaarden scheppen opdat de cliënt zichzelf kan helpen
veranderen  effectiever

Veranderbaarheid: vrijheid van de cliënt, eerder een growth dan een fixed mindset en besef van
eigen verantwoordelijkheid

- Growth mindset: overtuiging dat men zelf kan veranderen
- Fixed mindset: overtuiging dat men zelf niet of slechts moeilijk kan veranderen
- Eigen verantwoordelijk vs. “het is nu eenmaal zo dat …”
- Vanzelfsprekendheid is de vijand van verandering
- Keuzevrijheid: in hoeverre kan iemand (on)bewust kiezen?
 handelen: bewust handelen met een bepaald doel voor ogen
VS.
 gedrag: passieve reactie op prikkels uit de omgeving



Procesgerichtheid: De houding van een agoog die zich vooral richt op de acceptatie van een
verandering en dus meer let op de manier waarop een verandering tot stand komt dan op de inhoud
van de voorgestane verandering zelf

Productgerichtheid: De houding van een agoog die meer let op de kwaliteit en de inhoud van een
voorgestane verandering dan op de manier waarop de verandering tot stand komt




3

, Hoe verandering faciliteren?
Waarom veranderen?

 Eigen ontwikkeling
 Idealen
 Innerlijke drang => positief uitgangspunt
 Onvrede met de bestaande situatie => negatief uitgangspunt
 Informatie in strijd met het gedrag
 Geheel nieuwe informatie: nog nooit van gehoord
 Verwachtingen van anderen
 Belangen
 Bedreiging van buitenaf
 (Plotselinge) wijzigingen in omstandigheden
 Indrukwekkende of confronterende ervaringen



Motivatie

 Belangrijk voor veranderingsproces:
- Om te beginnen
- Om door te zetten
 Wie zelf graag wilt veranderen
 Meer tot verandering gemotiveerd als:
- Zich minder bedreigd voelen
- Iets kunnen bereiken of voorkomen
- Meer ondersteuning vanuit omgeving
 Sterkste motor = succesvol resultaat (bv. na hard studeren slagen voor het examen)
 Effecten op korte termijn

Besluit:

 zonder motivatie geen blijvende verandering mogelijk
 verandering is gemakkelijker naarmate de motivatie van binnenuit komt (intrinsiek)
 zoek de eigen redenen voor verandering
 behalen en accentueren van kleine successen
 grote veranderingen opdelen in kleine en haalbare tussenstappen




De gelaagde persoon: verschillen in veranderingsdiepte

4