Signaleren en preventief werken
binnen de maatschappelijke context
Eenzaamheid en sociale isolatie
in beeld
Naam student X
Studentnummer S1138747
Opleiding Social Work
Titel EVL Preventieve interventie ontwerpen, uitvoeren en verantwoorden
Code EVL SWB32D17
Datum van inleveren 14-06-2020
Versie Eerste kans
Voorwoord
Voor u ligt een verslag over een interventie naar aanleiding van signalen waarbij het gaat om
activiteit mijdend en terugtrekkend gedrag bij ouderen binnen een beschermde woonvorm (BW).
,Het gaat om ouderen tussen de 55-75 jaar, woonachtig in de BW en vallen onder de Wet langdurige
zorg (Wlz). De doelgroep vertoond belemmerend gedrag ten aanzien van hun sociaal functioneren
binnen de samenleving. Dit verslag is een vervolgopdracht binnen module 3 van de deeltijdopleiding
Social Work aan de Hogeschool Windesheim te Zwolle. Na de eenheid van leerkomsten (EVL) 3.1,
waarin ik mij heb gericht op de analyse van het getoonde gedrag bij de ouderen, zal ik mij nu richten
op de totstandkoming, onderbouwing en de bevindingen van de uitgevoerde interventie als
preventieve reactie. De ontwikkeling en vervolgens de start van de interventie hebben in de
maanden april en mei 2020 plaatsgevonden en tot op heden wordt hier door het begeleidingsteam
uitvoering aangegeven.
Ik werk en leer bij de zorgorganisatie C.. Ik loop stage als persoonlijk begeleider (pb’er) in de BW, een
Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) afdeling. Binnen deze locatie wordt er hulp geboden aan mensen
met een verstandelijke en/of psychische beperking.
Het is de missie van C. om deze hulpbehoevende mensen middels het bieden van gepaste
open- en betrokkenheid weer de noodzakelijke grip te laten krijgen op hun leven (C., 2018). De
genoemde waarden dienen als basis gedurende een vorm van begeleiding die past bij de cliënt
zijn/haar eigen vaardigheden (kracht) en mogelijkheden (empowerment). Door gebruik te maken van
verschillende methodieken en methodes wordt er samengewerkt om in reële stappen
wensen/doelen te behalen richting de gewenste participatie binnen de samenleving.
Dit verslag was niet mogelijk door de medewerking van enkele ouderen binnen de BW.
Het begeleidingsteam heeft mij gedurende deze opdracht begeleid en voorzien van feedback over de
uitkomsten bij analyses en de gebruikte theorieën met onderbouwing. Bij deze wil ik mijn
leerwerkbegeleider (lwb), Y, MSc. en de rest van het team bedanken. Tenslotte wil ik ook mijn
klasgenoten, broertje J.., MSc. bedanken voor de ondersteuning tijdens het schrijfproces en voor het
controleren van het verslag.
Ik wens u veel leesplezier toe.
X
Woonplaats, 8 juni 2020
2
,Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Inleiding..................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Terugblik op uitgevoerde analyse.....................................................................................5
1.1 Algemeen...................................................................................................................5
1.2 Samenvatting uitgevoerde analyse.............................................................................5
a) Uitkomsten sociaalecologisch verklaringsmodel Bronfenbrenner..............................................5
b) Uitkomsten Dynamisch Stress Kwetsbaarheidsmodel................................................................6
c) Conclusies...................................................................................................................................6
d) Oplossingsrichting......................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Ontwikkeling preventieve interventie...............................................................................8
2.1 Algemeen...................................................................................................................8
2.2 Ontwerp....................................................................................................................9
Hoofdstuk 3: Uitvoering preventieve interventie.................................................................................18
3.1 Algemeen.................................................................................................................18
3.2 Uitvoering................................................................................................................18
Hoofdstuk 4: Verantwoording preventieve interventie........................................................................20
4.1 Algemeen.................................................................................................................20
4.2 Conclusies................................................................................................................20
4.2 Aanbevelingen.........................................................................................................22
Bijlagen .........................................................................................................................25
Bijlage A: Presentatie eerste bijeenkomst; Eenzaamheid en sociale isolatie in beeld..................25
Bijlage B: Hyperlink opnames eerste bijeenkomst; Eenzaamheid en sociale isolatie in beeld......31
Bijlage C: Feedbackformulier leerwerkbegeleider........................................................................32
3
, Inleiding
In het boek Preventie in het Sociale Domein van van Roos en van Dinther (2019) wordt preventie als
volgt omschreven: “Door middel van doelgerichte en georganiseerde activiteiten voorkomen van
ernstige gevaren of problemen of een verergering daarvan” (p.22). Preventief werken draagt bij aan
verschillende maatschappelijke (macroniveau), gemeenschappelijke (mesoniveau) en individuele
(microniveau) belangen. Door een adequate samenwerkende gezondheidszorg zal er vroegtijdig
signalering moeten plaatsvinden door individuen en/of netwerken. Waarna er vervolgens passende
ondersteuning door een juiste zorginstantie plaatsvindt. Dit kan complexere, intensievere en
duurdere onnodige zorg voorkomen. Een ‘win-win’ stituatie voor zowel de maatschappij,
samenleving, als de individu met het (dreigende) probleem.
Door de transitie van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving worden de
verantwoordelijkheden om deze eerder genoemde belangen te behartigen verdeeld. Een
participatiesamenleving is een samenleving gericht op een hechte sociale gemeenschap met
onderlinge betrokkenheid, waarin zelfredzaamheid en het nemen van eigen initiatief belangrijke
waarden zijn (Rijksoverheid, 2013). ‘Minder zorgen voor …, maar meer zorgen dat …’, waarbij er een
groot beroep wordt gedaan op de zelfstandige individu en zijn/haar netwerk. Uit evaluatieonderzoek
over deze hervorming blijkt echter dat bij vooral de kwetsbare doelgroepen, zijnde ouderen,
chronisch zieken, etc., het nog regelmatig ontbreekt aan de juiste aandacht en ondersteuning om aan
deze maatschappelijke verwachtingen te voldoen. Dit is volgens het onderzoek te verklaren door
overvraging van de samenleving in een hectische individualistische maatschappij (Movisie, 2017).
Marijke Vos, voorzitter van brancheorganisatie Sociaal Werk Nederland, benoemt in een manifest dat
deze hervorming vooral voor deze mensen niet gaat zonder de hulp van sociaal werkers (Sociaal
Werk Nederland, 2013). Een belangrijke kerntaak van een sociaal werker is onder andere het gedrag
beïnvloeden. Voor een groot deel gebeurt dit middels preventie. Het voorkomen dat een situatie uit
de hand dreigt te lopen (Ewijk van, Sprierings, Spierts, & Sprinkhuizen, 2016). Hierbij zijn de artikelen
‘Signalering en ondersteuning’ en ‘Burger/cliëntgerichte (keten)samenwerking’ volgens de
beroepscode voor de sociaal werker (Sociaal Werk Versterkt, 2018) richtinggevend en helpend
geweest voor het uitvoeren van mijn onderzoek en het uitvoeren van de interventie.
Artikel 27: Signalering en ondersteuning
“De sociaal werker signaleert ontwikkelingen in de samenleving en vestigt de aandacht op
beleid en uitvoeringsregels die de kernwaarden van het beroep raken” (p.23).
Artikel 17: Burger/cliëntgerichte (keten)samenwerking
“De sociaal werker werkt verantwoord samen met andere professionele en informele hulp- en
dienstverleners wanneer dit in het belang is van de burger/cliënt” (p.19).
Met dit verslag hoop ik inzicht te verschaffen in mijn doorlopen analyse en ontwerpproces van een
uitgevoerde interventie. Deze preventieve reactie op een relevante belemmering van het sociaal
functioneren bij een relatieve grote doelgroep binnen de zorginstelling waar ik werkzaam ben. Ik zal
eerst terugblikken naar EVL 3.1, het analyseproces. Daarna zal ik de ontwerpfase toelichten, waarna
ik vervolgens de uitvoering omschrijf. Tenslotte zal ik afronden met de verantwoording en evaluatie
over de uitgevoerde inventie. Hierbij zullen de bijgevoegde bijlages extra verdieping in bepaalde
onderwerpen geven.
4
binnen de maatschappelijke context
Eenzaamheid en sociale isolatie
in beeld
Naam student X
Studentnummer S1138747
Opleiding Social Work
Titel EVL Preventieve interventie ontwerpen, uitvoeren en verantwoorden
Code EVL SWB32D17
Datum van inleveren 14-06-2020
Versie Eerste kans
Voorwoord
Voor u ligt een verslag over een interventie naar aanleiding van signalen waarbij het gaat om
activiteit mijdend en terugtrekkend gedrag bij ouderen binnen een beschermde woonvorm (BW).
,Het gaat om ouderen tussen de 55-75 jaar, woonachtig in de BW en vallen onder de Wet langdurige
zorg (Wlz). De doelgroep vertoond belemmerend gedrag ten aanzien van hun sociaal functioneren
binnen de samenleving. Dit verslag is een vervolgopdracht binnen module 3 van de deeltijdopleiding
Social Work aan de Hogeschool Windesheim te Zwolle. Na de eenheid van leerkomsten (EVL) 3.1,
waarin ik mij heb gericht op de analyse van het getoonde gedrag bij de ouderen, zal ik mij nu richten
op de totstandkoming, onderbouwing en de bevindingen van de uitgevoerde interventie als
preventieve reactie. De ontwikkeling en vervolgens de start van de interventie hebben in de
maanden april en mei 2020 plaatsgevonden en tot op heden wordt hier door het begeleidingsteam
uitvoering aangegeven.
Ik werk en leer bij de zorgorganisatie C.. Ik loop stage als persoonlijk begeleider (pb’er) in de BW, een
Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) afdeling. Binnen deze locatie wordt er hulp geboden aan mensen
met een verstandelijke en/of psychische beperking.
Het is de missie van C. om deze hulpbehoevende mensen middels het bieden van gepaste
open- en betrokkenheid weer de noodzakelijke grip te laten krijgen op hun leven (C., 2018). De
genoemde waarden dienen als basis gedurende een vorm van begeleiding die past bij de cliënt
zijn/haar eigen vaardigheden (kracht) en mogelijkheden (empowerment). Door gebruik te maken van
verschillende methodieken en methodes wordt er samengewerkt om in reële stappen
wensen/doelen te behalen richting de gewenste participatie binnen de samenleving.
Dit verslag was niet mogelijk door de medewerking van enkele ouderen binnen de BW.
Het begeleidingsteam heeft mij gedurende deze opdracht begeleid en voorzien van feedback over de
uitkomsten bij analyses en de gebruikte theorieën met onderbouwing. Bij deze wil ik mijn
leerwerkbegeleider (lwb), Y, MSc. en de rest van het team bedanken. Tenslotte wil ik ook mijn
klasgenoten, broertje J.., MSc. bedanken voor de ondersteuning tijdens het schrijfproces en voor het
controleren van het verslag.
Ik wens u veel leesplezier toe.
X
Woonplaats, 8 juni 2020
2
,Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Inleiding..................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Terugblik op uitgevoerde analyse.....................................................................................5
1.1 Algemeen...................................................................................................................5
1.2 Samenvatting uitgevoerde analyse.............................................................................5
a) Uitkomsten sociaalecologisch verklaringsmodel Bronfenbrenner..............................................5
b) Uitkomsten Dynamisch Stress Kwetsbaarheidsmodel................................................................6
c) Conclusies...................................................................................................................................6
d) Oplossingsrichting......................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: Ontwikkeling preventieve interventie...............................................................................8
2.1 Algemeen...................................................................................................................8
2.2 Ontwerp....................................................................................................................9
Hoofdstuk 3: Uitvoering preventieve interventie.................................................................................18
3.1 Algemeen.................................................................................................................18
3.2 Uitvoering................................................................................................................18
Hoofdstuk 4: Verantwoording preventieve interventie........................................................................20
4.1 Algemeen.................................................................................................................20
4.2 Conclusies................................................................................................................20
4.2 Aanbevelingen.........................................................................................................22
Bijlagen .........................................................................................................................25
Bijlage A: Presentatie eerste bijeenkomst; Eenzaamheid en sociale isolatie in beeld..................25
Bijlage B: Hyperlink opnames eerste bijeenkomst; Eenzaamheid en sociale isolatie in beeld......31
Bijlage C: Feedbackformulier leerwerkbegeleider........................................................................32
3
, Inleiding
In het boek Preventie in het Sociale Domein van van Roos en van Dinther (2019) wordt preventie als
volgt omschreven: “Door middel van doelgerichte en georganiseerde activiteiten voorkomen van
ernstige gevaren of problemen of een verergering daarvan” (p.22). Preventief werken draagt bij aan
verschillende maatschappelijke (macroniveau), gemeenschappelijke (mesoniveau) en individuele
(microniveau) belangen. Door een adequate samenwerkende gezondheidszorg zal er vroegtijdig
signalering moeten plaatsvinden door individuen en/of netwerken. Waarna er vervolgens passende
ondersteuning door een juiste zorginstantie plaatsvindt. Dit kan complexere, intensievere en
duurdere onnodige zorg voorkomen. Een ‘win-win’ stituatie voor zowel de maatschappij,
samenleving, als de individu met het (dreigende) probleem.
Door de transitie van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving worden de
verantwoordelijkheden om deze eerder genoemde belangen te behartigen verdeeld. Een
participatiesamenleving is een samenleving gericht op een hechte sociale gemeenschap met
onderlinge betrokkenheid, waarin zelfredzaamheid en het nemen van eigen initiatief belangrijke
waarden zijn (Rijksoverheid, 2013). ‘Minder zorgen voor …, maar meer zorgen dat …’, waarbij er een
groot beroep wordt gedaan op de zelfstandige individu en zijn/haar netwerk. Uit evaluatieonderzoek
over deze hervorming blijkt echter dat bij vooral de kwetsbare doelgroepen, zijnde ouderen,
chronisch zieken, etc., het nog regelmatig ontbreekt aan de juiste aandacht en ondersteuning om aan
deze maatschappelijke verwachtingen te voldoen. Dit is volgens het onderzoek te verklaren door
overvraging van de samenleving in een hectische individualistische maatschappij (Movisie, 2017).
Marijke Vos, voorzitter van brancheorganisatie Sociaal Werk Nederland, benoemt in een manifest dat
deze hervorming vooral voor deze mensen niet gaat zonder de hulp van sociaal werkers (Sociaal
Werk Nederland, 2013). Een belangrijke kerntaak van een sociaal werker is onder andere het gedrag
beïnvloeden. Voor een groot deel gebeurt dit middels preventie. Het voorkomen dat een situatie uit
de hand dreigt te lopen (Ewijk van, Sprierings, Spierts, & Sprinkhuizen, 2016). Hierbij zijn de artikelen
‘Signalering en ondersteuning’ en ‘Burger/cliëntgerichte (keten)samenwerking’ volgens de
beroepscode voor de sociaal werker (Sociaal Werk Versterkt, 2018) richtinggevend en helpend
geweest voor het uitvoeren van mijn onderzoek en het uitvoeren van de interventie.
Artikel 27: Signalering en ondersteuning
“De sociaal werker signaleert ontwikkelingen in de samenleving en vestigt de aandacht op
beleid en uitvoeringsregels die de kernwaarden van het beroep raken” (p.23).
Artikel 17: Burger/cliëntgerichte (keten)samenwerking
“De sociaal werker werkt verantwoord samen met andere professionele en informele hulp- en
dienstverleners wanneer dit in het belang is van de burger/cliënt” (p.19).
Met dit verslag hoop ik inzicht te verschaffen in mijn doorlopen analyse en ontwerpproces van een
uitgevoerde interventie. Deze preventieve reactie op een relevante belemmering van het sociaal
functioneren bij een relatieve grote doelgroep binnen de zorginstelling waar ik werkzaam ben. Ik zal
eerst terugblikken naar EVL 3.1, het analyseproces. Daarna zal ik de ontwerpfase toelichten, waarna
ik vervolgens de uitvoering omschrijf. Tenslotte zal ik afronden met de verantwoording en evaluatie
over de uitgevoerde inventie. Hierbij zullen de bijgevoegde bijlages extra verdieping in bepaalde
onderwerpen geven.
4
