(deel gegeven door Sandy DB)
In deze les gaat het voornamelijk over vocht in een woning. Hoe ontstaat het, wat zijn de oorzaken,
wat zijn de relaties tussen verschillende factoren? Ook bekijken we hoe we dit kunnen berekenen en
wat we hieraan kunnen doen om het te vermijden.
- Jaarlijks energieverbruik: (uren * dagen * vermogen)/1000 = kWh
1. Oorzaken vocht
Dampdichte folies hebben strengere voorwaarden dan waterdichte folies (omdat de molecule kleiner is van
damp en deze sneller door folie dringt). Alle dampdichte folies zijn automatisch ook waterdicht, maar niet
alle waterdichte folies zijn dampdicht. (denk maar aan een vochtige regenjas).
Vocht wordt veroorzaakt door transport van damp of water, 50% van de bouwproblemen is een
vochtprobleem:
- Opstijgend vocht of capillaire werking: vocht verplaatst van beneden naar boven bij geen of verkeerd
gebruik van een waterkeringslaag.
- Regen: opname of doorslag van hoeveelheid regen
- Externe waterdruk: tegen keldermuren bijvoorbeeld,
Het freatisch vlak is de bovenkant van de
bepalen van freatisch oppervlak is belangrijk! grondwaterspiegel. Het is de grens waaronder alle
- Het bouwproces: als de elementen zoals chape, mortel, holten en poriën van de grond gevuld zijn met
beton, niet genoeg zijn opgedroogd kan dit tijdens het water. Als we in de grond een put graven kan er na
een tijdje, bijvoorbeeld na een uur, grondwater
wonen vrijkomen en kunnen er vochtproblemen ontstaan. zichtbaar zijn. Doen we dat op meer plaatsen in de
- Hygroscopiciteit: wanneer een te hoge RV ervoor zorgt dat buurt van die eerste put dan is het freatisch vlak het
je materiaal te vochtig wordt denkbeeldige vlak dat die grondwaterspiegels
verenigt. Als het water onder dit freatisch vlak heet
- Condensatie: inwendig en oppervlakkig grondwater.
- Waterlekken: leidingen, ventilatie, verwarming, ongedichte
voegen…
2. Condensatie en dampdruk
Condensatie is een voedingsbodem voor schimmelvorming, het ontstaat door een plots te koud
temperatuurverschil of plots te hoge dampdruk. Oppervlaktecondensatie is zichtbaar en als dit veelvuldig
voorkomt kan er schimmel ontstaan. Inwendige condensatie is een lange tijd onzichtbaar, wanneer het
zichtbaar wordt is het vaak al te laat.
- Lucht = droge lucht + waterdamp
De hoeveelheid waterdamp in de lucht noemen we de aanwezige dampdruk (p)
De hoeveelheid waterdamp die de lucht maximaal kan opnemen noemen we de
verzadigingspanning of de maximale dampdruk (p’) . Deze is afhankelijk van de temperatuur!
↥ T = ↥ vochtopname
- RV = P/P’ *100 (de verhouding tussen de aanwezige dampdruk en hoeveel vocht de lucht maximaal
kan opnemen (bij een bepaalde temp))
Indien de RV boven de 100% is, dan ontstaat er condensatie
, GC
- Isobaar (constante druk)
De temperatuur is hier veranderlijk en de dampdruk is constant. Mist is bijvoorbeeld een fenomeen waarbij
lucht verzadigd wordt op een isobare manier: de vochtigheid is hetzelfde maar door een plotse daling van
de temperatuur overstijgt de RV zijn 100% → condensatie (in dit geval mist).
Het moment waar de mist ontstaat en de condensatie (RV boven 100%) is bereikt noemt men het
dauwpuntstemperatuur Td. Hier daalt de temperatuur waardoor de druk evenwijdig verschuift tot de
verzadigingscurve.
- Isotherm (constante temperatuur)
De dampdruk of vochtigheid is hier veranderlijk. Bijvoorbeeld wanneer je doucht in de badkamer, en er
enorm veel condensatie verschijnt. Of wanneer je in een kleine kamer met veel personen sport en vocht
verdampt van je lichaam. Hierdoor stijgt de relatieve vochtigheid tot op een punt waar het boven 100%
uitkomt. Eens boven de 100% ontstaat condensatie.
- Wanneer condensatie in werkelijkheid optreedt is het een gevolg van zowel een isobare als
isotherme manier. Het is een ogenblikkelijk verschijnsel, zeer lokaal en tijdelijk.
3. Oppervlaktecondensatie Toi: factoren, risico, remedies
Schimmelvorming is meestal het gevolg van lucht dat circuleert in een koud oppervlakte, waar condensatie
ontstaat. Oppervlakte condensatie Toi ontstaat wanneer bij een bepaalde dampdruk de opp. temperatuur
lager ligt dan het dauwpunt van de omgevende binnenlucht.
Oppervlakte condensatie is een gevolg van:
Woonvocht als gevolg van menselijke activiteiten
Verschil T binnen en buiten
Bouwfysische eigenschappen van de constructie-elementen van de woning (lambda en U
waarde)
Risico van opp condensatie berekenen:
1. Pi? → Pi = P’(bij temp binnen)* RVi
2. U? → U=1/R en R= Rse + d/ λ + Rsi
3. Toi? → Toi = Ti – (U/hi) * (Ti-Te) (hi gegeven)
➔ Je komt een graden uit, je kijkt welke p’ er te vinden is bij deze graden (tabel). Bij deze dampdruk van
p’ treedt er een oppervlakte condensatie op in de ruimte.
2
In deze les gaat het voornamelijk over vocht in een woning. Hoe ontstaat het, wat zijn de oorzaken,
wat zijn de relaties tussen verschillende factoren? Ook bekijken we hoe we dit kunnen berekenen en
wat we hieraan kunnen doen om het te vermijden.
- Jaarlijks energieverbruik: (uren * dagen * vermogen)/1000 = kWh
1. Oorzaken vocht
Dampdichte folies hebben strengere voorwaarden dan waterdichte folies (omdat de molecule kleiner is van
damp en deze sneller door folie dringt). Alle dampdichte folies zijn automatisch ook waterdicht, maar niet
alle waterdichte folies zijn dampdicht. (denk maar aan een vochtige regenjas).
Vocht wordt veroorzaakt door transport van damp of water, 50% van de bouwproblemen is een
vochtprobleem:
- Opstijgend vocht of capillaire werking: vocht verplaatst van beneden naar boven bij geen of verkeerd
gebruik van een waterkeringslaag.
- Regen: opname of doorslag van hoeveelheid regen
- Externe waterdruk: tegen keldermuren bijvoorbeeld,
Het freatisch vlak is de bovenkant van de
bepalen van freatisch oppervlak is belangrijk! grondwaterspiegel. Het is de grens waaronder alle
- Het bouwproces: als de elementen zoals chape, mortel, holten en poriën van de grond gevuld zijn met
beton, niet genoeg zijn opgedroogd kan dit tijdens het water. Als we in de grond een put graven kan er na
een tijdje, bijvoorbeeld na een uur, grondwater
wonen vrijkomen en kunnen er vochtproblemen ontstaan. zichtbaar zijn. Doen we dat op meer plaatsen in de
- Hygroscopiciteit: wanneer een te hoge RV ervoor zorgt dat buurt van die eerste put dan is het freatisch vlak het
je materiaal te vochtig wordt denkbeeldige vlak dat die grondwaterspiegels
verenigt. Als het water onder dit freatisch vlak heet
- Condensatie: inwendig en oppervlakkig grondwater.
- Waterlekken: leidingen, ventilatie, verwarming, ongedichte
voegen…
2. Condensatie en dampdruk
Condensatie is een voedingsbodem voor schimmelvorming, het ontstaat door een plots te koud
temperatuurverschil of plots te hoge dampdruk. Oppervlaktecondensatie is zichtbaar en als dit veelvuldig
voorkomt kan er schimmel ontstaan. Inwendige condensatie is een lange tijd onzichtbaar, wanneer het
zichtbaar wordt is het vaak al te laat.
- Lucht = droge lucht + waterdamp
De hoeveelheid waterdamp in de lucht noemen we de aanwezige dampdruk (p)
De hoeveelheid waterdamp die de lucht maximaal kan opnemen noemen we de
verzadigingspanning of de maximale dampdruk (p’) . Deze is afhankelijk van de temperatuur!
↥ T = ↥ vochtopname
- RV = P/P’ *100 (de verhouding tussen de aanwezige dampdruk en hoeveel vocht de lucht maximaal
kan opnemen (bij een bepaalde temp))
Indien de RV boven de 100% is, dan ontstaat er condensatie
, GC
- Isobaar (constante druk)
De temperatuur is hier veranderlijk en de dampdruk is constant. Mist is bijvoorbeeld een fenomeen waarbij
lucht verzadigd wordt op een isobare manier: de vochtigheid is hetzelfde maar door een plotse daling van
de temperatuur overstijgt de RV zijn 100% → condensatie (in dit geval mist).
Het moment waar de mist ontstaat en de condensatie (RV boven 100%) is bereikt noemt men het
dauwpuntstemperatuur Td. Hier daalt de temperatuur waardoor de druk evenwijdig verschuift tot de
verzadigingscurve.
- Isotherm (constante temperatuur)
De dampdruk of vochtigheid is hier veranderlijk. Bijvoorbeeld wanneer je doucht in de badkamer, en er
enorm veel condensatie verschijnt. Of wanneer je in een kleine kamer met veel personen sport en vocht
verdampt van je lichaam. Hierdoor stijgt de relatieve vochtigheid tot op een punt waar het boven 100%
uitkomt. Eens boven de 100% ontstaat condensatie.
- Wanneer condensatie in werkelijkheid optreedt is het een gevolg van zowel een isobare als
isotherme manier. Het is een ogenblikkelijk verschijnsel, zeer lokaal en tijdelijk.
3. Oppervlaktecondensatie Toi: factoren, risico, remedies
Schimmelvorming is meestal het gevolg van lucht dat circuleert in een koud oppervlakte, waar condensatie
ontstaat. Oppervlakte condensatie Toi ontstaat wanneer bij een bepaalde dampdruk de opp. temperatuur
lager ligt dan het dauwpunt van de omgevende binnenlucht.
Oppervlakte condensatie is een gevolg van:
Woonvocht als gevolg van menselijke activiteiten
Verschil T binnen en buiten
Bouwfysische eigenschappen van de constructie-elementen van de woning (lambda en U
waarde)
Risico van opp condensatie berekenen:
1. Pi? → Pi = P’(bij temp binnen)* RVi
2. U? → U=1/R en R= Rse + d/ λ + Rsi
3. Toi? → Toi = Ti – (U/hi) * (Ti-Te) (hi gegeven)
➔ Je komt een graden uit, je kijkt welke p’ er te vinden is bij deze graden (tabel). Bij deze dampdruk van
p’ treedt er een oppervlakte condensatie op in de ruimte.
2
