Afasie
Afasie kan je tegenkomen in:
Ziekenhuis
Verpleeghuis
Revalidatiecentrum
Logopedie eerste lijn.
Wat is afasie?
Afasie is een verworven taalstoornis door focaal hersenletsel
Meestal linkszijdig aan je brein.
Als je afasie hebt, kan je problemen hebben met de taalproductie en taalbegrip
Ook moeite met gesproken en geschreven taal.
Zowel woorden als zinnen
Verworven taalstoornis —> Niet aangeboren hersenletsel. Je verwerft het nadat je
taalontwikkeling is afgerond.
Focaal hersenletsel —> Focaal betekent plaatselijk. Niet over hele brein maar specifieke
plek.
Hersenletsel:
Aandoening als gevolg van iets wat er in je brein, meestal links, mis gaat.
Linkerkant van het brein (van de grote hersenen):
4 hersenkwabben en iedere kwab heeft verschillende functies:
Frontaalkwab:
Motoriek; inclusief articulatie
Taal; vooral grammaticale vermogens
Temporaalkwab:
Gehoor; auditieve analyse en herkenning van klanken en woorden
Taal; woordbeelden
Pariëtaalkwab:
Gevoel en geheugen voor tijd en ruimte
Praxis —> Het handelen
Sensoriek
Occipitaalkwab:
De visus; zicht
,Taalmodaliteiten
Hoe uiten we ons en verwerken we taal?
Belangrijk dat we begrijpen wat we horen en wat we lezen.
Er zijn in totaal 4 taalmodaliteiten:
Luisteren
Als er een woord tegen je wordt gezegd zijn er meerdere processen die plaatsvinden
waardoor je iets begrijpt.
Voorbeeld: Iemand zegt hond tegen je:
1. Je gaat de klanken analyseren van het woord die je hoort
2. Vervolgens woord herkennen als een woord dat bestaat
3. Centrale gedeelte —> Semantische systeem. Betekenissen. Dan ga je concept
begrijpen. Je begrijpt dat het woord hond 4 poten heeft, blaft, kwispelt, huisdier etc.
Lezen
Je leest het woord hond:
1. Je ziet het woord
2. Je herkent de geschreven letters
3. Herkent het hele woord als een woord die bestaat en eerder hebt gelezen.
4. Betekenis geven aan het woord door de semantische kenmerken te activeren die bij
het woord horen.
Spreken
Als je iets wilt vertellen over hond, ga je eerst alle kenmerken in je hoofd verkennen. Dus
blaffen, kwispelen etc. Je roept het woord op vanuit het semantische systeem.
Soms zeg je: ‘Dinges hoe heet het nou, puntje van mijn tong’. Dat is als je niet de woordvorm
te pakken weet te krijgen.
Als je de woordvorm toch eenmaal te pakken hebt:
1. Klanken op de juiste plek gezet worden zodat je woord goed kan uitspreken
2. Vervolgens begint de mond te bewegen en spreek je hond uit.
Schrijven
Schrijven gebeurt hetzelfde, maar dan geschreven letters.
1. Je activeert het woord in je semantische systeem
2. Je zoekt de onderliggende, geschreven woordvorm
3. Gevonden? Dan alle letters/grafemen, op de juiste plek worden gezet (abstract)
4. Dan hand bewegen en over tot motorisch schrijven.
Elke persoon met afasie weer anders. Want waar is nou precies het probleem?
Alle routes kunnen onafhankelijk van elkaar gestoord zijn.
, - Patiënt die bijvoorbeeld goed kan begrijpen, maar niet in staat om geschreven
woorden te lezen.
- Patiënten die niet kunnen schrijven, maar wel kunnen lezen.
- Patiënten die wel kunnen spreken, maar niet kunnen schrijven. Etc.
- Alle combinaties zijn mogelijk.
Problemen met taalbegrip. Hierdoor moeite met wat je hoort of leest. Ook spreken en
schriftelijk moeilijk.
Alle routes onafhankelijk van elkaar aangedaan.
Nazeggen Luisteren en spreken. Eventueel taalbegrip maar hoeft niet.
Foneemgelijkenissen Taalbegrip en luisteren.
Afasie kan je tegenkomen in:
Ziekenhuis
Verpleeghuis
Revalidatiecentrum
Logopedie eerste lijn.
Wat is afasie?
Afasie is een verworven taalstoornis door focaal hersenletsel
Meestal linkszijdig aan je brein.
Als je afasie hebt, kan je problemen hebben met de taalproductie en taalbegrip
Ook moeite met gesproken en geschreven taal.
Zowel woorden als zinnen
Verworven taalstoornis —> Niet aangeboren hersenletsel. Je verwerft het nadat je
taalontwikkeling is afgerond.
Focaal hersenletsel —> Focaal betekent plaatselijk. Niet over hele brein maar specifieke
plek.
Hersenletsel:
Aandoening als gevolg van iets wat er in je brein, meestal links, mis gaat.
Linkerkant van het brein (van de grote hersenen):
4 hersenkwabben en iedere kwab heeft verschillende functies:
Frontaalkwab:
Motoriek; inclusief articulatie
Taal; vooral grammaticale vermogens
Temporaalkwab:
Gehoor; auditieve analyse en herkenning van klanken en woorden
Taal; woordbeelden
Pariëtaalkwab:
Gevoel en geheugen voor tijd en ruimte
Praxis —> Het handelen
Sensoriek
Occipitaalkwab:
De visus; zicht
,Taalmodaliteiten
Hoe uiten we ons en verwerken we taal?
Belangrijk dat we begrijpen wat we horen en wat we lezen.
Er zijn in totaal 4 taalmodaliteiten:
Luisteren
Als er een woord tegen je wordt gezegd zijn er meerdere processen die plaatsvinden
waardoor je iets begrijpt.
Voorbeeld: Iemand zegt hond tegen je:
1. Je gaat de klanken analyseren van het woord die je hoort
2. Vervolgens woord herkennen als een woord dat bestaat
3. Centrale gedeelte —> Semantische systeem. Betekenissen. Dan ga je concept
begrijpen. Je begrijpt dat het woord hond 4 poten heeft, blaft, kwispelt, huisdier etc.
Lezen
Je leest het woord hond:
1. Je ziet het woord
2. Je herkent de geschreven letters
3. Herkent het hele woord als een woord die bestaat en eerder hebt gelezen.
4. Betekenis geven aan het woord door de semantische kenmerken te activeren die bij
het woord horen.
Spreken
Als je iets wilt vertellen over hond, ga je eerst alle kenmerken in je hoofd verkennen. Dus
blaffen, kwispelen etc. Je roept het woord op vanuit het semantische systeem.
Soms zeg je: ‘Dinges hoe heet het nou, puntje van mijn tong’. Dat is als je niet de woordvorm
te pakken weet te krijgen.
Als je de woordvorm toch eenmaal te pakken hebt:
1. Klanken op de juiste plek gezet worden zodat je woord goed kan uitspreken
2. Vervolgens begint de mond te bewegen en spreek je hond uit.
Schrijven
Schrijven gebeurt hetzelfde, maar dan geschreven letters.
1. Je activeert het woord in je semantische systeem
2. Je zoekt de onderliggende, geschreven woordvorm
3. Gevonden? Dan alle letters/grafemen, op de juiste plek worden gezet (abstract)
4. Dan hand bewegen en over tot motorisch schrijven.
Elke persoon met afasie weer anders. Want waar is nou precies het probleem?
Alle routes kunnen onafhankelijk van elkaar gestoord zijn.
, - Patiënt die bijvoorbeeld goed kan begrijpen, maar niet in staat om geschreven
woorden te lezen.
- Patiënten die niet kunnen schrijven, maar wel kunnen lezen.
- Patiënten die wel kunnen spreken, maar niet kunnen schrijven. Etc.
- Alle combinaties zijn mogelijk.
Problemen met taalbegrip. Hierdoor moeite met wat je hoort of leest. Ook spreken en
schriftelijk moeilijk.
Alle routes onafhankelijk van elkaar aangedaan.
Nazeggen Luisteren en spreken. Eventueel taalbegrip maar hoeft niet.
Foneemgelijkenissen Taalbegrip en luisteren.
