Begrippenlijst Geschiedenis van de Psychologie
H1
Whig Bij deze vorm van geschiedschrijving ziet men de hedendaagse
geschiedschrijving wetenschap als noodzakelijk correct of ten minste superieur ten opzichte
van het verleden. De geschiedschrijving wordt beperkt tot een verhaal
over hoe briljante wetenschappers de waarheid ontdekten die we nu nog
steeds kennen.
Dit leidt tot een vorm van triomfalisme.
Ideeën en theorieën uit verleden die niet conform zijn met huidige visie
worden buiten beschouwing gelaten.
Presentisme Nunc pro tunc (het nu voor het toen nemen). Hedendaagse ideeën en
perspectieven worden op een anachronistische wijze gebruikt in de
voorstelling en interpretatie van het verleden.
Great men view De opvatting dat geschiedkundige feiten voornamelijk het resultaat zijn
van de inspanningen van opeenvolgende grote persoonlijkheden.
Simplificatie Het verleden wordt te vereenvoudigd voorgesteld.
Internalisme Volgens deze visie is het niet nodig om te kijken naar externe factoren bij
de wetenschapsgeschiedenis. Wetenschap evolueert los van sociale
invloeden en pure wetenschap kan bedreven worden in elke maatschappij
en in elke tijd gegeven voldoende intellectuele capaciteiten.
Wetenschapsgeschiedenis wordt beperkt tot een beschrijving van de
onderzoeksontwikkelingen, de theorieën en de ontdekkingen van een
discipline.
Externalisme De geschiedenis van een wetenschap wordt gezien als het gevolg van de
sociale context. Het sociaal-politieke klimaat en de economische
mogelijkheden bepalen de wetenschappelijke vooruitgang.
H2 Het ontstaan van de Moderne wetenschappen
Kwaliteitenfysica Ieder ding heeft zijn natuurlijke plaats, afhankelijk van zijn vorm en
(Aristoteles) materie.
Traagheidswet De snelheid die een object heeft, zal het behouden zolang de externe
(Galilei) oorzaken voor versnelling of vertraging afwezig zijn.
Het experiment De methode waarbij het erom gaat de voorwaarden waaronder het te
onderzoeken verschijnsel optreedt onder controle te krijgen.
The renaissance A gradual shift toward the individual among the societal elites. A self-
conscious view of man pictured individual as less dependent on
tradition and the church.
H3 Achtergronden vanuit de filosofie
Methodisch Enkel een methodisch, volgens bepaalde regels bereikt uitgangspunt kan
dogmatisme als vast en onwrikbaar beschouwd worden.
A priori Ze komen uit het verstand voort en niet zijn door zintuiglijke ervaring
verkregen.
Res cogitans De zuiver denkende substantie, de ziel.
Res extensa De ruimtelijk-tijdelijke substantie, het eigen lichaam.
Animale geesten Een vluchtige zenuwstof die in de holle zenuwbuisjes zitten en die zorgen
(esprit animaux) voor beweging van lichaamsdelen. Ze worden uit het bloed gewonnen en
H1
Whig Bij deze vorm van geschiedschrijving ziet men de hedendaagse
geschiedschrijving wetenschap als noodzakelijk correct of ten minste superieur ten opzichte
van het verleden. De geschiedschrijving wordt beperkt tot een verhaal
over hoe briljante wetenschappers de waarheid ontdekten die we nu nog
steeds kennen.
Dit leidt tot een vorm van triomfalisme.
Ideeën en theorieën uit verleden die niet conform zijn met huidige visie
worden buiten beschouwing gelaten.
Presentisme Nunc pro tunc (het nu voor het toen nemen). Hedendaagse ideeën en
perspectieven worden op een anachronistische wijze gebruikt in de
voorstelling en interpretatie van het verleden.
Great men view De opvatting dat geschiedkundige feiten voornamelijk het resultaat zijn
van de inspanningen van opeenvolgende grote persoonlijkheden.
Simplificatie Het verleden wordt te vereenvoudigd voorgesteld.
Internalisme Volgens deze visie is het niet nodig om te kijken naar externe factoren bij
de wetenschapsgeschiedenis. Wetenschap evolueert los van sociale
invloeden en pure wetenschap kan bedreven worden in elke maatschappij
en in elke tijd gegeven voldoende intellectuele capaciteiten.
Wetenschapsgeschiedenis wordt beperkt tot een beschrijving van de
onderzoeksontwikkelingen, de theorieën en de ontdekkingen van een
discipline.
Externalisme De geschiedenis van een wetenschap wordt gezien als het gevolg van de
sociale context. Het sociaal-politieke klimaat en de economische
mogelijkheden bepalen de wetenschappelijke vooruitgang.
H2 Het ontstaan van de Moderne wetenschappen
Kwaliteitenfysica Ieder ding heeft zijn natuurlijke plaats, afhankelijk van zijn vorm en
(Aristoteles) materie.
Traagheidswet De snelheid die een object heeft, zal het behouden zolang de externe
(Galilei) oorzaken voor versnelling of vertraging afwezig zijn.
Het experiment De methode waarbij het erom gaat de voorwaarden waaronder het te
onderzoeken verschijnsel optreedt onder controle te krijgen.
The renaissance A gradual shift toward the individual among the societal elites. A self-
conscious view of man pictured individual as less dependent on
tradition and the church.
H3 Achtergronden vanuit de filosofie
Methodisch Enkel een methodisch, volgens bepaalde regels bereikt uitgangspunt kan
dogmatisme als vast en onwrikbaar beschouwd worden.
A priori Ze komen uit het verstand voort en niet zijn door zintuiglijke ervaring
verkregen.
Res cogitans De zuiver denkende substantie, de ziel.
Res extensa De ruimtelijk-tijdelijke substantie, het eigen lichaam.
Animale geesten Een vluchtige zenuwstof die in de holle zenuwbuisjes zitten en die zorgen
(esprit animaux) voor beweging van lichaamsdelen. Ze worden uit het bloed gewonnen en
