Samenvatting Sociaal Methodisch Werken: Social Casework

Exploreren in het social casework

4.1 Inleiding
Exploreren is een proces tussen de verschillende EDDA-actoren.
Er zijn verschillende stappen/fasen: proloog, onthaal, aanmelding en intake.

Exploratiestappen komen niet altijd afzonderlijk voor
 Soms valt onthaal samen met aanmelding
 Soms sluit de intake aan bij de aanmelding

Wie systematisch exploreert maakt gebruik van een of meerdere hulpmiddelen of
werkinstrumenten (intakedocument/checklist)
 Exploreren vereist specifieke vaardigheden (taal)
 Exploratie plaatst de verschillende EDDA-actoren voor specifieke uitdagingen

4.2 Wat is exploreren?
Exploreren is het verkennen van de situatie, het zich laten informeren, zich bevragen, het
verzamelen van gegevens over de hulpvrager, de situatie en omgeving.
 Wat is de hulpvraag?
 Wat zijn de mogelijkheden, sterktes, competenties van de hulpvrager?

Exploreren is geen eenmalig gebeuren, bij elke nieuw probleemaspect, opnieuw exploreren.
Exploreren is een wederzijds communicatieproces tussen hulpverlener en hulpvrager.
 = hulpverlener informeert de hulpvrager over de organisatie
 = hulpvrager en zijn omgeving informeert de hulpverlener over de probleemsituatie
 = eventuele derden betrokken
 Doel  weten, kennis opdoen, ordenen en samen leggen

4.3 Exploratie als proces
1. EDDA-actoren in het exploratieproces= kennisclips
 Hulpverlener/social caseworker
 Welke ruimte (letterlijk en mentaal)
 Tijd voor exploratie
 Op welke hulpvraag wel of niet ingaan?
 Welke betekenis geeft hulpverlener aan exploratie?
 Vertrouwen in eigen deskundigheid
 Met welke problemen, doelgroepen of cliëntsystemen kan hij goed of minder goed
mee overweg vanuit het verleden (binnenste drempel= hulpverlener)

 Hulpverlenende organisatie
 Taal van brochures en website in de hoop een correcte perceptie teweeg te brengen
 Tot welke hulpvragers en hulpvragen richt de organisatie zich?
 Veel communicatie aan de samenleving via (on)zichtbare tekens zoals: projecten,
pers, inplanting in gemeente, huisvesting, mondelinge taal, huisstijl, kledij, etc.


 Hulpvrager en diens omgeving

,  Wie is de hulpvrager?
 Hoe ziet zijn omgeving eruit?
 Wat is zijn levensgeschiedenis/rugzak?
 Hoe is zijn beeld over zijn werkelijkheid?
 Individuele hulpvraag of cliëntsysteem is hulpvrager?
 Een essentiële kwestie in de proloog houdt verband met de vrijwilligheid of
onvrijwilligheid van de hulpvrager?
 Alertheid voor zorgmijders en zorgmissers omwille van vroegere ervaringen – wat is
de impact van vroegere hulpverleningservaringen?
 Karakter van de hulpvrager (veelprater, chaotische verteller, gestructureerde
verteller, etc.)
 Relatie tussen hulpvrager en zijn omgeving verdient aandacht – is de omgeving
hiervan op de hoogte – welke reacties of steun verwacht hij
 Wat is hun kennis over de organisatie?

 Verwijzer
 Hoe is de relatie tussen de social caseworker en de verwijzer?
 Vertrouwdheid met elkaars werkwijze/methodiek/visie
 Persoonsgebonden informatie over de verwijzer mee in overweging nemen bij de
exploratie
 Welk beeld heeft de cliënt over de verwijzer
 De vrijheid van de hulpvrager om al dan niet in te gaan op de voorgestelde verwijzing
is een essentieel punt in de proloog. Daartoe is het nuttig om te exploreren of de
verwijzer bij het voorstellen van een nieuwe organisatie het absolute of relatieve
zelfbeschikkingsrecht van de hulpvrager uitlegde. Wat zijn mogelijke consequenties
voor cliëntsysteem wanneer de verwijzing niet geaccepteerd wordt.

 Maatschappelijke context
 De maatschappelijke context beïnvloedt altijd het exploratieproces.
 Aan welke problemen of doelgroepen wordt er wel, nauwelijks of geen aandacht aan
besteed en hulpverleningsmiddelen toegekend?
 Voorbeeld: Een hulpverlener vanuit het OCMW wordt geacht eerst de formele,
administratieve situatie te bevragen, formulieren in te vullen en deze gegevens eerst
te checken vooraleer het verdere exploratieproces zich effectief kan verder zetten.

Maatschappelijke context 2022
 Stijgende energieprijzen: energiearmoede
 Verminderde toegankelijkheid van vele organisaties (mutualiteit, vakbonden, VDAB,
etc.) door de corona extra drempels
 Sociale huisvesting

2. Fasen in het exploratieproces
De verschillende fasen in het exploratieproces zijn de proloog, het onthaal, de aanmelding
en de intake.
Het doel is afsluiten van een hulpverleningscontract.

, Exploratie kan diverse vormen aannemen in duurtijd en proces. Dit is uniek in elke
organisatie.
Elke organisatie legt hierin zijn eigen accenten
 Iedereen verzorgt mee het onthaal en aanmelding of enkel professionele
hulpverleners
 Of
 Centrale intakers, intakecel, onhaalteam, permanentieteam, etc. (zich enkel en alleen
focussen op het exploratieproces)
o Eenmalige hulpverleningsgesprekken – informatieve of adviesgesprekken
o OF
o Interne of externe verwijzing (geen procesmatige hulpverlening)

Nieuwe ontwikkelingen= blended hulpverlening
Blended hulpverlening is een combinatie van face-to-face contacten en online
hulpverleningsmomenten
 Strikte interpretatie: volgen elkaar op
 Ruimere invulling: toepassing van onlinehulptoepassingen tijdens face-to-facecontact
 Verschil met online hulp:
o Anonimiteit wordt doorbroken
o (éénmalig chatgesprek of volledig online behandeling) is dat er ook face-to-
facecontacten zijn
o www.online-hulpverlening.be
o Awel, CLBchat, teleonthaal, zelfmoordlijn, 1712 hulplijn,

3. Exploreren in de proloog
Wat is de proloog?
 Alles wat voorafgaat aan onthaal, aanmelding en intake
 Hetgeen de start en het verdere hulpverleningsproces kleurt
 Voorgeschiedenis van de cliënt, zijn omgeving, social caseworker en diens
organisatie.