Hogeschool NTI
Ontwikkeling van de mens
Beroepsopdracht: tentamenopdracht
Datum:
Cursistnummer:
Cursusnaam: Toegepaste Psychologie
Cursusnummer: 8512
Leervaknummer: Beroepsopdracht Ontwikkeling van de mens 6778
Naam:
Adres:
Postcode:
Woonplaats:
E-mailadres:
,Inhoudsopgave
1. Inleiding........................................................................................................................................... 3
2. Verantwoording van de presentatie ................................................................................................. 4
2.1 Theorieën ................................................................................................................................... 4
2.2 Verantwoording theorieën ......................................................................................................... 4
3. Reflectie op de presentatie............................................................................................................... 6
4. SMART leerdoel mondeling presenteren ........................................................................................ 7
5. Literatuurlijst ................................................................................................................................... 8
2
, 1. Inleiding
De beroepsopdracht van de module ‘Ontwikkeling van de mens’ betreft het presenteren van
een theorie uit de ontwikkelingspsychologie of persoonlijkheidsleer. Het thema van deze
opdracht betreft ‘de ontwikkeling van het kind’. Voor deze opdracht is gekozen voor de
cognitieve ontwikkeling van Piaget, temperament, de gehechtheidstheorie van Bowlby en
Ainsworth en de identiteitsvorming van Erikson uit de ontwikkelingspsychologie. In deze
presentatie komen de volgende onderwerpen aan bod:
o De cognitieve ontwikkeling in vier stadia
o Temperamentverschillen en temperamentpatronen
o Gehechtheidsrelatie en hechtingsgedrag
o De ontwikkeling van gehechtheid
o De vreemde-situatie test
o De drie gehechtheidsklassen
o De kwaliteit van gehechtheid en de gevolgen van gehechtheidskwaliteit
o Hechting en opvoedergedrag
o Identiteitsontwikkeling en identiteitsvorming in vijf fases
Deze theorieën sluiten mooi op elkaar aan en geven een goed beeld van de ontwikkeling van
een kind met daarbij de verschillende ontwikkelingsstadia en fases die een kind doorloopt.
Erfelijkheids- en omgevingsfactoren spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van een
kind.
De presentatie is gehouden op 21 mei 2014 voor Havo en VWO leerlingen op het Monsigneur
Frencken College te Oosterhout.
In hoofdstuk 2 is de verantwoording van de presentatie, waaronder de theorieën en bronnen
die zijn gebruikt, weergegeven. In hoofdstuk 3 is een reflectieverslag en de feedback van het
publiek op de presentatie weergegeven en in hoofdstuk 4 is de SMART-leerdoel voor
mondeling presenteren weergegeven. In hoofdstuk 5 is de literatuurlijst te vinden met daarin
de gebruikte bronnen vermeld.
3
, 2. Verantwoording van de presentatie
2.1 Theorieën
Cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget
Temperamentkenmerken en temperamentverschillen
Gehechtheidstheorie van John Bowlby en Mary Ainsworth
Identiteitsvorming van Erik Erikson
2.2 Verantwoording theorieën
Voor deze presentatie is gebruik gemaakt van literatuur uit de modules
‘Ontwikkelingspsychologie’, ‘Psychologische gespreksvoering’, ‘Persoonlijkheidsleer’ en
‘Inleiding in de psychologie’ en drie artikelen uit de NTI bibliotheek ‘Cengage’.
Uit het boek ‘Ontwikkelingspsychologie’ (van Beemen, 2010) is gebruik gemaakt van
paragraaf 2.3 (bladzijden 41-44) ‘Het cognitieve ontwikkelingsmodel van Jean Piaget (1896-
1980) en hoofdstuk 6 ‘Het denken’. In hoofdstuk 6 komen Piagets visie op ontwikkeling en de
vier stadia van cognitieve ontwikkeling van Piaget aan bod. Ook is gebruik gemaakt van
hoofdstuk 7 ‘Temperament’. In dit hoofdstuk wordt het begrip ‘temperament’ uitgelegd en
worden de temperamentverschillen, de temperamentkenmerken en de temperamentpatronen
omschreven. Daarnaast is gebruik gemaakt van hoofdstuk 8 ‘Gehechtheid’. In hoofdstuk 8
wordt de gehechtheidstheorie van Bowlby uitgelegd, de evolutionaire achtergrond van de
theorie, de ontwikkeling van gehechtheid, de vreemde-situatietest van Ainsworth, de
gehechtheidsklassen, de kwaliteit van gehechtheid, sensitiviteit en de gevolgen van de
gehechtheidskwaliteit. In hoofdstuk 9 ‘Zelfconcept en identiteit’ wordt de identiteitsvorming
van Erikson uitgelegd, waaronder de vier voorwaarden waaraan moet worden voldaan om een
‘eigen’ identiteit te kunnen vormen en de vijf ontwikkelingsfasen van identiteitsvorming.
Uit het boek ‘Psychologie van de persoonlijkheid’ (Asendorpf, 2011) is paragraaf 2.3.1
(bladzijden 23-24) ‘Hechtingstheorie’ gebruikt. In deze paragraaf komen de grondleggers van
de hechtingstheorie ter sprake. Ook komen de vreemde-situatietest en de verschillende
hechtingsstijlen weer terug.
Ook is paragraaf 5.2.3 (bladzijden 126-127) ‘Gehechtheid’ gebruikt. In deze paragraaf komt
wederom de vreemde-situatietest aan bod. In paragraaf 2.4.1 (bladzijden 28-29)
‘Temperament’ wordt het begrip ‘temperament’ uitgelegd en worden de
temperamentverschillen omschreven.
Uit het boek ‘Psychologie een inleiding’ (Zimbardo, Johnson & McCann, 2009) is paragraaf
5.4.2 (bladzijden 220) gebruikt. In deze paragraaf wordt ingegaan op cognitieve theorieën
over intelligentie. Ook is paragraaf 6.1.3 (bladzijden 255-256) gebruikt. In deze paragraaf is
informatie te vinden over hechting en de verschillende hechtingsstijlen. In paragraaf 6.2.2
(bladzijde 263) wordt ingegaan op de cognitieve ontwikkeling en Piagets theorie. Ook in
paragraaf 6.3.4 (bladzijde 283) komt de cognitieve ontwikkeling aan bod. Paragraaf 10.2.1 en
10.2.2 (bladzijden 469-470) zijn gebruikt om informatie op te zoeken over persoonlijkheid,
temperament en persoonlijkheidstrekken.
Het boek ‘Professionele gespreksvoering’ (Reekers & Spijkerman, 2010) en het boek
‘Professionele gesprekken’ (van Zaalen & Vermeulen, 2011) zijn gebruikt voor de juiste
gespreksvaardigheden bij het houden van de presentatie.
4
, Via de digitatie bibliotheek van het NTI, Cengage heb ik drie Engelstalige wetenschappelijke
artikelen over het thema geselecteerd, gelezen en verwerkt in de presentatie.
Artikel 1: Stuart-Hamilton, I. (2011), ‘Attachment theory: re-evaluating Bowlby: the issue of
whether or not children suffer if they are not brought up by a 'full-time' mother or mother-
substitute is rarely out of the news. Ian Stuart-Hamilton explores the most influential of all
psychological theories’, Psychology Review. 16.3 Feb. p22. From General OneFile.
Dit artikel is gebruikt bij de uitleg van de gehechtheidstheorie van Bowlby.
Artikel 2: Humphreys, P.(2009), ‘Piaget: an evaluation: after Freud, Piaget is the most cited
of all psychologists. How well has history judged his work?’ Psychology Review. 14.4 Apr.
p25. From General OneFile.
Dit artikel is gebruikt bij de uitleg van de verschillende cognitieve ontwikkelingsstadia van
Piaget.
Artikel 3: Goldberg, W. (2010), ‘Fathers and attachment: fathering has not been at the
forefront of attachment research. Wendy Goldberg considers what is known about this
relatively neglected topic and discusses a variety of influences that can impact upon child-
father attachments’ Psychology Review. 16.1 Sept. p16. From General OneFile
Dit artikel is gebruikt bij de uitleg van de gehechtheidstheorie van John Bowlby en Mary
Ainsworth. Het artikel gaat over de rol van de vader bij de gehechtheidrelatie van de kinderen
en wat voor invloed de vader heeft bij de ontwikkeling van een kind.
5
Ontwikkeling van de mens
Beroepsopdracht: tentamenopdracht
Datum:
Cursistnummer:
Cursusnaam: Toegepaste Psychologie
Cursusnummer: 8512
Leervaknummer: Beroepsopdracht Ontwikkeling van de mens 6778
Naam:
Adres:
Postcode:
Woonplaats:
E-mailadres:
,Inhoudsopgave
1. Inleiding........................................................................................................................................... 3
2. Verantwoording van de presentatie ................................................................................................. 4
2.1 Theorieën ................................................................................................................................... 4
2.2 Verantwoording theorieën ......................................................................................................... 4
3. Reflectie op de presentatie............................................................................................................... 6
4. SMART leerdoel mondeling presenteren ........................................................................................ 7
5. Literatuurlijst ................................................................................................................................... 8
2
, 1. Inleiding
De beroepsopdracht van de module ‘Ontwikkeling van de mens’ betreft het presenteren van
een theorie uit de ontwikkelingspsychologie of persoonlijkheidsleer. Het thema van deze
opdracht betreft ‘de ontwikkeling van het kind’. Voor deze opdracht is gekozen voor de
cognitieve ontwikkeling van Piaget, temperament, de gehechtheidstheorie van Bowlby en
Ainsworth en de identiteitsvorming van Erikson uit de ontwikkelingspsychologie. In deze
presentatie komen de volgende onderwerpen aan bod:
o De cognitieve ontwikkeling in vier stadia
o Temperamentverschillen en temperamentpatronen
o Gehechtheidsrelatie en hechtingsgedrag
o De ontwikkeling van gehechtheid
o De vreemde-situatie test
o De drie gehechtheidsklassen
o De kwaliteit van gehechtheid en de gevolgen van gehechtheidskwaliteit
o Hechting en opvoedergedrag
o Identiteitsontwikkeling en identiteitsvorming in vijf fases
Deze theorieën sluiten mooi op elkaar aan en geven een goed beeld van de ontwikkeling van
een kind met daarbij de verschillende ontwikkelingsstadia en fases die een kind doorloopt.
Erfelijkheids- en omgevingsfactoren spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van een
kind.
De presentatie is gehouden op 21 mei 2014 voor Havo en VWO leerlingen op het Monsigneur
Frencken College te Oosterhout.
In hoofdstuk 2 is de verantwoording van de presentatie, waaronder de theorieën en bronnen
die zijn gebruikt, weergegeven. In hoofdstuk 3 is een reflectieverslag en de feedback van het
publiek op de presentatie weergegeven en in hoofdstuk 4 is de SMART-leerdoel voor
mondeling presenteren weergegeven. In hoofdstuk 5 is de literatuurlijst te vinden met daarin
de gebruikte bronnen vermeld.
3
, 2. Verantwoording van de presentatie
2.1 Theorieën
Cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget
Temperamentkenmerken en temperamentverschillen
Gehechtheidstheorie van John Bowlby en Mary Ainsworth
Identiteitsvorming van Erik Erikson
2.2 Verantwoording theorieën
Voor deze presentatie is gebruik gemaakt van literatuur uit de modules
‘Ontwikkelingspsychologie’, ‘Psychologische gespreksvoering’, ‘Persoonlijkheidsleer’ en
‘Inleiding in de psychologie’ en drie artikelen uit de NTI bibliotheek ‘Cengage’.
Uit het boek ‘Ontwikkelingspsychologie’ (van Beemen, 2010) is gebruik gemaakt van
paragraaf 2.3 (bladzijden 41-44) ‘Het cognitieve ontwikkelingsmodel van Jean Piaget (1896-
1980) en hoofdstuk 6 ‘Het denken’. In hoofdstuk 6 komen Piagets visie op ontwikkeling en de
vier stadia van cognitieve ontwikkeling van Piaget aan bod. Ook is gebruik gemaakt van
hoofdstuk 7 ‘Temperament’. In dit hoofdstuk wordt het begrip ‘temperament’ uitgelegd en
worden de temperamentverschillen, de temperamentkenmerken en de temperamentpatronen
omschreven. Daarnaast is gebruik gemaakt van hoofdstuk 8 ‘Gehechtheid’. In hoofdstuk 8
wordt de gehechtheidstheorie van Bowlby uitgelegd, de evolutionaire achtergrond van de
theorie, de ontwikkeling van gehechtheid, de vreemde-situatietest van Ainsworth, de
gehechtheidsklassen, de kwaliteit van gehechtheid, sensitiviteit en de gevolgen van de
gehechtheidskwaliteit. In hoofdstuk 9 ‘Zelfconcept en identiteit’ wordt de identiteitsvorming
van Erikson uitgelegd, waaronder de vier voorwaarden waaraan moet worden voldaan om een
‘eigen’ identiteit te kunnen vormen en de vijf ontwikkelingsfasen van identiteitsvorming.
Uit het boek ‘Psychologie van de persoonlijkheid’ (Asendorpf, 2011) is paragraaf 2.3.1
(bladzijden 23-24) ‘Hechtingstheorie’ gebruikt. In deze paragraaf komen de grondleggers van
de hechtingstheorie ter sprake. Ook komen de vreemde-situatietest en de verschillende
hechtingsstijlen weer terug.
Ook is paragraaf 5.2.3 (bladzijden 126-127) ‘Gehechtheid’ gebruikt. In deze paragraaf komt
wederom de vreemde-situatietest aan bod. In paragraaf 2.4.1 (bladzijden 28-29)
‘Temperament’ wordt het begrip ‘temperament’ uitgelegd en worden de
temperamentverschillen omschreven.
Uit het boek ‘Psychologie een inleiding’ (Zimbardo, Johnson & McCann, 2009) is paragraaf
5.4.2 (bladzijden 220) gebruikt. In deze paragraaf wordt ingegaan op cognitieve theorieën
over intelligentie. Ook is paragraaf 6.1.3 (bladzijden 255-256) gebruikt. In deze paragraaf is
informatie te vinden over hechting en de verschillende hechtingsstijlen. In paragraaf 6.2.2
(bladzijde 263) wordt ingegaan op de cognitieve ontwikkeling en Piagets theorie. Ook in
paragraaf 6.3.4 (bladzijde 283) komt de cognitieve ontwikkeling aan bod. Paragraaf 10.2.1 en
10.2.2 (bladzijden 469-470) zijn gebruikt om informatie op te zoeken over persoonlijkheid,
temperament en persoonlijkheidstrekken.
Het boek ‘Professionele gespreksvoering’ (Reekers & Spijkerman, 2010) en het boek
‘Professionele gesprekken’ (van Zaalen & Vermeulen, 2011) zijn gebruikt voor de juiste
gespreksvaardigheden bij het houden van de presentatie.
4
, Via de digitatie bibliotheek van het NTI, Cengage heb ik drie Engelstalige wetenschappelijke
artikelen over het thema geselecteerd, gelezen en verwerkt in de presentatie.
Artikel 1: Stuart-Hamilton, I. (2011), ‘Attachment theory: re-evaluating Bowlby: the issue of
whether or not children suffer if they are not brought up by a 'full-time' mother or mother-
substitute is rarely out of the news. Ian Stuart-Hamilton explores the most influential of all
psychological theories’, Psychology Review. 16.3 Feb. p22. From General OneFile.
Dit artikel is gebruikt bij de uitleg van de gehechtheidstheorie van Bowlby.
Artikel 2: Humphreys, P.(2009), ‘Piaget: an evaluation: after Freud, Piaget is the most cited
of all psychologists. How well has history judged his work?’ Psychology Review. 14.4 Apr.
p25. From General OneFile.
Dit artikel is gebruikt bij de uitleg van de verschillende cognitieve ontwikkelingsstadia van
Piaget.
Artikel 3: Goldberg, W. (2010), ‘Fathers and attachment: fathering has not been at the
forefront of attachment research. Wendy Goldberg considers what is known about this
relatively neglected topic and discusses a variety of influences that can impact upon child-
father attachments’ Psychology Review. 16.1 Sept. p16. From General OneFile
Dit artikel is gebruikt bij de uitleg van de gehechtheidstheorie van John Bowlby en Mary
Ainsworth. Het artikel gaat over de rol van de vader bij de gehechtheidrelatie van de kinderen
en wat voor invloed de vader heeft bij de ontwikkeling van een kind.
5
