Veilig orthopedagogisch werken: deel 2, psychosociaal welzijn.
INHOUD
1 OMGAAN MET AGRESSIE............................................................................................................................3
1.1 Wat is agressie?...................................................................................................................................................3
1.2 Hoe ziet agressie eruit?........................................................................................................................................3
Verbale agressie...............................................................................................................................................................................3
Fysieke agressie................................................................................................................................................................................3
Psychische agressie..........................................................................................................................................................................3
seksuele agressie..............................................................................................................................................................................3
1.3 Oorzaken van agressie.........................................................................................................................................4
1.4 Lichamelijke reacties............................................................................................................................................4
1.5 Hoe verloopt een agressie-incident?....................................................................................................................4
1.6 Hoe “omgaan met agressie”?...............................................................................................................................6
Grenzen............................................................................................................................................................................................6
Strategieën om met agressie om te gaan........................................................................................................................................6
Impact en nazorg.............................................................................................................................................................................7
1.6.1 Herstel.....................................................................................................................................................................................7
Agressiebeleid..................................................................................................................................................................................8
1.6.2 Vrijheidsbeperkende maatregelen.........................................................................................................................................8
1.7 Nieuwe autoriteit en Geweldloos verzet..............................................................................................................9
doel 9
Aanpak...........................................................................................................................................................................................10
3. Het doorbreken van geheimhouding......................................................................................................................................................10
4. De telefoonronde................................................................................................................................................................................... 11
5. Volgen.................................................................................................................................................................................................... 11
6. De staking............................................................................................................................................................................................... 11
7. Bevelen weigeren................................................................................................................................................................................... 11
8. Verzoeningsgebaren............................................................................................................................................................................... 12
Conclusie........................................................................................................................................................................................12
1.8 Agressie als kracht..............................................................................................................................................12
2 PSYCHOSOCIAAL WELZIJN IN DE HYGIËNISCHE VERZORGING....................................................................13
2.1 De vertrouwensrelatie als startpunt & De basishouding van presentie..............................................................13
2.2 Werken aan zelfregie & De participatieve basishouding....................................................................................13
2.3 Een krachtgerichte kijk & De coachende basishouding.......................................................................................14
/2
, 1 OMGAAN MET AGRESSIE
1.1 WAT IS AGRESSIE?
Agressie is het gedrag waarbij een persoon grenzen, regels of waarden overschrijdt, of daarmee dreigt. Hiermee berokkent
die persoon anderen of zichzelf materiële, lichamelijke of psychische schade. De persoon is zich niet per se bewust van de
gevolgen en de effecten van zijn gedrag.
geweld = agressie die intentioneel is, dus doordacht om een doel te bereiken.
1.2 HOE ZIET AGRESSIE ERUIT?
Agressie kan zich uiten op verschillende manieren: verbaal, fysiek, psychisch en seksueel.
expliciet zijn = erg zichtbaar een grens wordt overschreden: vechten na conflict.
Impliciet= minder zichtbaar: Kinderen die urenlang alleen worden gelaten. Lelijke foto doorsturen.
VERBALE AGRESSIE
De grens met psychische agressie is heel dun. BV sms’jes met ik haat je. Hier kunnen heel subtiel grenzen worden
overschreden.
FYSIEKE AGRESSIE
Slaan, schoppen, duwen, aan de haren trekken, wurgen, met een wapen doden… Het wordt vaak berokkend door
gekende personen (familie, vrienden, leerkrachten, opvoeders/begeleiders…) zelfverminking/automutilatie is ook een
vorm van fysieke agressie.
Automutilatie = Schade aan zichzelf berokken.
Bij controle verlies gaan ze hun woede naar zichzelf richten (intra persoonlijk). Ze gaan hierbij op zoek naar een fysieke
pijnprikkel om de interne woede, chaos en pijn te kanaliseren. het heeft een impact op omgeving, begeleiders, kans
op psychische en emotionele schade te ervaren.
PSYCHISCHE AGRESSIE
Vermoedelijk de meest voorkomende vorm van agressie. Zoals pestgedrag via non-verbale psychische handelingen:
kinderen die niet uitgenodigd worden op feestjes, verlof die geweigerd wordt om foute redenen, stalkers,…
SEKSUELE AGRESSIE
Deze uitingsvorm gaat ook om fysieke, verbale of psychologische uitingsvormen van agressie. “tegen iemands wil, ook
pogingen zonder snapt of kan weigeren, bv door ziekte, beperking, intimidatie,…
Soorten zijn verkrachting en aanranding van de eerbaarheid. Andere vormen zijn bv;
Ongewenst zoenen of betasten
Bekijken van kinderpornografie
Seksueel geladen blikken
Dubbelzinnige opmerkingen of insinuaties
Veilig orthopedagogisch werken/ 3
INHOUD
1 OMGAAN MET AGRESSIE............................................................................................................................3
1.1 Wat is agressie?...................................................................................................................................................3
1.2 Hoe ziet agressie eruit?........................................................................................................................................3
Verbale agressie...............................................................................................................................................................................3
Fysieke agressie................................................................................................................................................................................3
Psychische agressie..........................................................................................................................................................................3
seksuele agressie..............................................................................................................................................................................3
1.3 Oorzaken van agressie.........................................................................................................................................4
1.4 Lichamelijke reacties............................................................................................................................................4
1.5 Hoe verloopt een agressie-incident?....................................................................................................................4
1.6 Hoe “omgaan met agressie”?...............................................................................................................................6
Grenzen............................................................................................................................................................................................6
Strategieën om met agressie om te gaan........................................................................................................................................6
Impact en nazorg.............................................................................................................................................................................7
1.6.1 Herstel.....................................................................................................................................................................................7
Agressiebeleid..................................................................................................................................................................................8
1.6.2 Vrijheidsbeperkende maatregelen.........................................................................................................................................8
1.7 Nieuwe autoriteit en Geweldloos verzet..............................................................................................................9
doel 9
Aanpak...........................................................................................................................................................................................10
3. Het doorbreken van geheimhouding......................................................................................................................................................10
4. De telefoonronde................................................................................................................................................................................... 11
5. Volgen.................................................................................................................................................................................................... 11
6. De staking............................................................................................................................................................................................... 11
7. Bevelen weigeren................................................................................................................................................................................... 11
8. Verzoeningsgebaren............................................................................................................................................................................... 12
Conclusie........................................................................................................................................................................................12
1.8 Agressie als kracht..............................................................................................................................................12
2 PSYCHOSOCIAAL WELZIJN IN DE HYGIËNISCHE VERZORGING....................................................................13
2.1 De vertrouwensrelatie als startpunt & De basishouding van presentie..............................................................13
2.2 Werken aan zelfregie & De participatieve basishouding....................................................................................13
2.3 Een krachtgerichte kijk & De coachende basishouding.......................................................................................14
/2
, 1 OMGAAN MET AGRESSIE
1.1 WAT IS AGRESSIE?
Agressie is het gedrag waarbij een persoon grenzen, regels of waarden overschrijdt, of daarmee dreigt. Hiermee berokkent
die persoon anderen of zichzelf materiële, lichamelijke of psychische schade. De persoon is zich niet per se bewust van de
gevolgen en de effecten van zijn gedrag.
geweld = agressie die intentioneel is, dus doordacht om een doel te bereiken.
1.2 HOE ZIET AGRESSIE ERUIT?
Agressie kan zich uiten op verschillende manieren: verbaal, fysiek, psychisch en seksueel.
expliciet zijn = erg zichtbaar een grens wordt overschreden: vechten na conflict.
Impliciet= minder zichtbaar: Kinderen die urenlang alleen worden gelaten. Lelijke foto doorsturen.
VERBALE AGRESSIE
De grens met psychische agressie is heel dun. BV sms’jes met ik haat je. Hier kunnen heel subtiel grenzen worden
overschreden.
FYSIEKE AGRESSIE
Slaan, schoppen, duwen, aan de haren trekken, wurgen, met een wapen doden… Het wordt vaak berokkend door
gekende personen (familie, vrienden, leerkrachten, opvoeders/begeleiders…) zelfverminking/automutilatie is ook een
vorm van fysieke agressie.
Automutilatie = Schade aan zichzelf berokken.
Bij controle verlies gaan ze hun woede naar zichzelf richten (intra persoonlijk). Ze gaan hierbij op zoek naar een fysieke
pijnprikkel om de interne woede, chaos en pijn te kanaliseren. het heeft een impact op omgeving, begeleiders, kans
op psychische en emotionele schade te ervaren.
PSYCHISCHE AGRESSIE
Vermoedelijk de meest voorkomende vorm van agressie. Zoals pestgedrag via non-verbale psychische handelingen:
kinderen die niet uitgenodigd worden op feestjes, verlof die geweigerd wordt om foute redenen, stalkers,…
SEKSUELE AGRESSIE
Deze uitingsvorm gaat ook om fysieke, verbale of psychologische uitingsvormen van agressie. “tegen iemands wil, ook
pogingen zonder snapt of kan weigeren, bv door ziekte, beperking, intimidatie,…
Soorten zijn verkrachting en aanranding van de eerbaarheid. Andere vormen zijn bv;
Ongewenst zoenen of betasten
Bekijken van kinderpornografie
Seksueel geladen blikken
Dubbelzinnige opmerkingen of insinuaties
Veilig orthopedagogisch werken/ 3
