ALGEMEEN DEEL
Internationale bevoegdheid & Erkenning en uitvoerbaarverklaring
1. Internationale bevoegdheid – Welke rechter is bevoegd ( = Bevoegdheidsconflict)
2. Toepasselijk recht – Welk recht is van toepassing (= Conflictenrecht & materieel recht)
3. Erkenning en uitvoerbaarheid – Effect/uitwerking akte of rechterlijke beslissing in BE
4. Administratieve/gerechtelijke samenwerking
Dan opletten voor rechtsbronnen op verschillende niveaus:
− Internationale verdragen: Soms primeert het I verdrag en soms complementair
− Europese regels: Deze hebben voorrang in de voorrang tussen lidstaten. Zie bv. BrIBis
− Nationale wetgeving
Regels over internationale bevoegdheid en erkenning en tenuitvoerlegging = Brussel Ibis, IIbis
Regels over toepasselijk recht = Rome I, II, III
Methode voor het vinden van de juiste bron
Let niet alleen op hiërarchie van rechtsbronnen, maar ook op het toepassingsgebied van de verschillende
bronnen
− Stap 1: Kwalificeer de rechtsvraag (Waarover gaat de vraag? Welk rechtsdomein?)
− Stap 2: Ga na of er EU-wetgeving is (valt de rechtsvraag onder het toepassingsgebied van een
− verordening?)
− Stap 3: Ga na of er een internationaal verdrag bestaat (valt de vraag onder het toepassingsgebied van
een verdrag?) Analyseer steeds de verhouding tussen Europese verordening en verdrag
− Stap 4: Als er geen Europese of verdragsrechtelijke regel van toepassing is, dan pas terugvallen op
WIPR of op specifieke nationale wetgeving.
Toepassingsgebied EU-verordeningen en internationale verdragen
− Geografisch/ruimtelijk – in welke landen het instrument toepassing vindt
− Materieel – de materies die het instrument behandelt
− Personeel – op welke personen of partijen het instrument van toepassing is
− Temporeel – vanaf wanneer het instrument van toepassing is
Het overzicht van EU-verordeningen en internationale verdragen:
− EU-verordeningen:
o Brussel Ibis-Vo
o Brussel IIbis-Vo
o Insolventie-Vo
o Onderhoud-Vo
o Erfrecht-Vo
o Huwelijksvermogen-Vo en Partnerschapsvermogen-Vo
− Verdragen:
o Verdrag van Lugano
o Haags Kinderbeschermingsverdrag
o Forumbedingenverdrag
1
,Brussel Ibis- verordening
− Geografisch toepassingsgebied: Alle EU-lidstaten, Denemarken niet MAAR wel bepaalde regels volgens de Overeenkomst van 19 oktober 2005 tussen
de EG en het Koninkrijk Denemarken
− Materieel toepassingsgebied: Burgerlijke en handelszaken = contractuele verbintenissen, verbintenissen uit onrechtmatige daad, zakelijke rechten,
rechtspersonen, in strafzaken vallen de vorderingen in kader van burgerlijke partijstelling hieronder,... (verordeningsautonome interpretatie door
HvJ) staat en bekwaamheid EXPLICIET UITGESLOTEN
− Personeel toepassingsgebied: Brussel Ibis is van toepassing wanneer de verweerder zijn woonplaats heeft in een lidstaat van de EU die gebonden is
door de Brussel Ibis-Vo
− Temporeel toepassingsgebied: Vorderingen ingesteld op of na 10 januari 2015 (art. 66)
BEVOEGDHEIDSLADDER
1. Exclusieve bevoegdheidsgronden (VOORRANG OP ALLE ANDERE BEVOEGDHEIDSGRONDEN)
a. Art. 24 Brussel Ibis: “Ongeacht de woonplaats van partijen zijn bij uitsluiting bevoegd”
i. Zakelijk recht OG = Gerecht van de lidstaat waar het goed gelegen is heeft exclusieve bevoegdheid (Time sharing NIET beïndigen ME
WEL) (24.1)
ii. Rechtspersonen = Exclusieve bevoegdheid van de plaats van vestiging (art. 24, 2)
iii. Geldigheid inschrijving registers = Plaats waar registers gehouden (art.24,3)
iv. Geldigheid IE = de plaats van registratie (art. 24, 4) Auteursrechten NIET
v. Tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen: plaats van tenuitvoerlegging/ de gerechten plaats van uitvoering, bijvoorbeeld omdat
daar een bankrekening of andere goederen gelegen zijn
2. Stilzwijgende aanvaarding/vrijwillige verschijning van de verweerder
a. Art. 26 Brussel Ibis – Vrijwillige verschijning voor gerecht, dat gerecht bevoegd
i. Informatieplicht indien zwakkere partij (art. 26.2)
3. Beschermde partij
a. Verzekerde partijen (art. 10-16)
b. Consumenten (art. 17-19)
c. Werknemers (art. 20-23)
4. Forumbeding
a. Partijen deden forumkeuze in contractueel beding
i. Exclusief = afwijking niet mogelijk
ii. Afwijking wel mogelijk = stilzwijgend verschijning verweerder
iii. OPGELET ZWAKKERE PARTIJ! Rechter nagaan beding afbreuk aan die partij zijn bescherming (Zie Ryanairarrest)
iv. Autonoom: onderliggend overeenkomst ongeldig tast FB niet aan
2
, 5. Algemene en bijzondere bevoegdheidsgronden
a. Algemene bevoegdheidsgrond art. 4: Woonplaats van de verweerder (forum rei)
b. Bijzondere bevoegdheidsgronden: woonplaats in lidstaat gerechten in andere lidstaat worden opgeroepen worden. Alternatieve fora:
i. Plaats van uitvoering van een verbintenis uit overeenkomst (art. 7.1)
ii. Plaats van de onrechtmatige daad (art. 7.2)
iii. Woonplaats van één van de verweerders (art. 8.1)
GEEN subsidiaire bevoegdheidsgrond of forum necessitatis.
ERKENNING & UITVOERBAARHEID
Erkenning
− Zonder gerechtelijke procedure (art. 36.1)
− Weigeringsgronden (art. 45)
Uitvoerbaarverklaring
− Exit exequatur (art. 39)
− Veiligheidsmechanisme: verzoek tot weigering van tenuitvoerlegging (art. 46)
A. Weigeringsgronden art. 45:
− Kennelijke strijdigheid met openbare orde (zie verder)
− Schending recht van verdediging - verstek verweerder
− Beslissing is onverenigbaar met Belgische beslissing
− Beslissing is onverenigbaar met een vroegere in BE erkenbare beslissing ander land
− Schending beschermende bevoegdheidsbepalingen verzekerden/consumenten/ werknemers
− Exclusieve bevoegdheid is geschonden
! Geen toetsing van de bevoegdheid (art. 45.3), TENZIJ beschermde partijen of exclusieve bevoegdheid! + ! Geen controle van de inhoudelijke juistheid (art.
52)
B. OO
− Kennelijke schending vormt van een rechtsregel die van essentieel belang wordt geacht in de rechtsorde van de Unie
o Rechten van verdediging = OO
o Carrosserieonderdelen strijdig met IE ≠ OO
− Rechter van de aangezochte staat NIET de juistheid nagaan van de beoordeling rechtens of feitelijk door de rechter van de staat van herkomst (43)
− Onjuiste toepassing niet kan rechtvaardigen dat deze beslissing niet wordt erkend in de aangezochte staat (52)
3
, C. Stappen bij grensoverschrijdende tenuitvoerlegging
− Degene die wil tenuitvoerleggen geeft aan de voor tenuitvoerlegging bevoegde autoriteit (in BE: gerechtsdeurwaarder) een aantal stukken af (art.
42)
o Afschrift van de beslissing – echtheid
o Certificaat art. 53
o Specifieke stukken in geval van voorlopige en bewarende maatregelen
Voorafgaand aan uitvoeringsmaatregelen: betekening van het certificaat, al dan niet samen met de rechterlijke beslissing (art. 43)
4
Internationale bevoegdheid & Erkenning en uitvoerbaarverklaring
1. Internationale bevoegdheid – Welke rechter is bevoegd ( = Bevoegdheidsconflict)
2. Toepasselijk recht – Welk recht is van toepassing (= Conflictenrecht & materieel recht)
3. Erkenning en uitvoerbaarheid – Effect/uitwerking akte of rechterlijke beslissing in BE
4. Administratieve/gerechtelijke samenwerking
Dan opletten voor rechtsbronnen op verschillende niveaus:
− Internationale verdragen: Soms primeert het I verdrag en soms complementair
− Europese regels: Deze hebben voorrang in de voorrang tussen lidstaten. Zie bv. BrIBis
− Nationale wetgeving
Regels over internationale bevoegdheid en erkenning en tenuitvoerlegging = Brussel Ibis, IIbis
Regels over toepasselijk recht = Rome I, II, III
Methode voor het vinden van de juiste bron
Let niet alleen op hiërarchie van rechtsbronnen, maar ook op het toepassingsgebied van de verschillende
bronnen
− Stap 1: Kwalificeer de rechtsvraag (Waarover gaat de vraag? Welk rechtsdomein?)
− Stap 2: Ga na of er EU-wetgeving is (valt de rechtsvraag onder het toepassingsgebied van een
− verordening?)
− Stap 3: Ga na of er een internationaal verdrag bestaat (valt de vraag onder het toepassingsgebied van
een verdrag?) Analyseer steeds de verhouding tussen Europese verordening en verdrag
− Stap 4: Als er geen Europese of verdragsrechtelijke regel van toepassing is, dan pas terugvallen op
WIPR of op specifieke nationale wetgeving.
Toepassingsgebied EU-verordeningen en internationale verdragen
− Geografisch/ruimtelijk – in welke landen het instrument toepassing vindt
− Materieel – de materies die het instrument behandelt
− Personeel – op welke personen of partijen het instrument van toepassing is
− Temporeel – vanaf wanneer het instrument van toepassing is
Het overzicht van EU-verordeningen en internationale verdragen:
− EU-verordeningen:
o Brussel Ibis-Vo
o Brussel IIbis-Vo
o Insolventie-Vo
o Onderhoud-Vo
o Erfrecht-Vo
o Huwelijksvermogen-Vo en Partnerschapsvermogen-Vo
− Verdragen:
o Verdrag van Lugano
o Haags Kinderbeschermingsverdrag
o Forumbedingenverdrag
1
,Brussel Ibis- verordening
− Geografisch toepassingsgebied: Alle EU-lidstaten, Denemarken niet MAAR wel bepaalde regels volgens de Overeenkomst van 19 oktober 2005 tussen
de EG en het Koninkrijk Denemarken
− Materieel toepassingsgebied: Burgerlijke en handelszaken = contractuele verbintenissen, verbintenissen uit onrechtmatige daad, zakelijke rechten,
rechtspersonen, in strafzaken vallen de vorderingen in kader van burgerlijke partijstelling hieronder,... (verordeningsautonome interpretatie door
HvJ) staat en bekwaamheid EXPLICIET UITGESLOTEN
− Personeel toepassingsgebied: Brussel Ibis is van toepassing wanneer de verweerder zijn woonplaats heeft in een lidstaat van de EU die gebonden is
door de Brussel Ibis-Vo
− Temporeel toepassingsgebied: Vorderingen ingesteld op of na 10 januari 2015 (art. 66)
BEVOEGDHEIDSLADDER
1. Exclusieve bevoegdheidsgronden (VOORRANG OP ALLE ANDERE BEVOEGDHEIDSGRONDEN)
a. Art. 24 Brussel Ibis: “Ongeacht de woonplaats van partijen zijn bij uitsluiting bevoegd”
i. Zakelijk recht OG = Gerecht van de lidstaat waar het goed gelegen is heeft exclusieve bevoegdheid (Time sharing NIET beïndigen ME
WEL) (24.1)
ii. Rechtspersonen = Exclusieve bevoegdheid van de plaats van vestiging (art. 24, 2)
iii. Geldigheid inschrijving registers = Plaats waar registers gehouden (art.24,3)
iv. Geldigheid IE = de plaats van registratie (art. 24, 4) Auteursrechten NIET
v. Tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen: plaats van tenuitvoerlegging/ de gerechten plaats van uitvoering, bijvoorbeeld omdat
daar een bankrekening of andere goederen gelegen zijn
2. Stilzwijgende aanvaarding/vrijwillige verschijning van de verweerder
a. Art. 26 Brussel Ibis – Vrijwillige verschijning voor gerecht, dat gerecht bevoegd
i. Informatieplicht indien zwakkere partij (art. 26.2)
3. Beschermde partij
a. Verzekerde partijen (art. 10-16)
b. Consumenten (art. 17-19)
c. Werknemers (art. 20-23)
4. Forumbeding
a. Partijen deden forumkeuze in contractueel beding
i. Exclusief = afwijking niet mogelijk
ii. Afwijking wel mogelijk = stilzwijgend verschijning verweerder
iii. OPGELET ZWAKKERE PARTIJ! Rechter nagaan beding afbreuk aan die partij zijn bescherming (Zie Ryanairarrest)
iv. Autonoom: onderliggend overeenkomst ongeldig tast FB niet aan
2
, 5. Algemene en bijzondere bevoegdheidsgronden
a. Algemene bevoegdheidsgrond art. 4: Woonplaats van de verweerder (forum rei)
b. Bijzondere bevoegdheidsgronden: woonplaats in lidstaat gerechten in andere lidstaat worden opgeroepen worden. Alternatieve fora:
i. Plaats van uitvoering van een verbintenis uit overeenkomst (art. 7.1)
ii. Plaats van de onrechtmatige daad (art. 7.2)
iii. Woonplaats van één van de verweerders (art. 8.1)
GEEN subsidiaire bevoegdheidsgrond of forum necessitatis.
ERKENNING & UITVOERBAARHEID
Erkenning
− Zonder gerechtelijke procedure (art. 36.1)
− Weigeringsgronden (art. 45)
Uitvoerbaarverklaring
− Exit exequatur (art. 39)
− Veiligheidsmechanisme: verzoek tot weigering van tenuitvoerlegging (art. 46)
A. Weigeringsgronden art. 45:
− Kennelijke strijdigheid met openbare orde (zie verder)
− Schending recht van verdediging - verstek verweerder
− Beslissing is onverenigbaar met Belgische beslissing
− Beslissing is onverenigbaar met een vroegere in BE erkenbare beslissing ander land
− Schending beschermende bevoegdheidsbepalingen verzekerden/consumenten/ werknemers
− Exclusieve bevoegdheid is geschonden
! Geen toetsing van de bevoegdheid (art. 45.3), TENZIJ beschermde partijen of exclusieve bevoegdheid! + ! Geen controle van de inhoudelijke juistheid (art.
52)
B. OO
− Kennelijke schending vormt van een rechtsregel die van essentieel belang wordt geacht in de rechtsorde van de Unie
o Rechten van verdediging = OO
o Carrosserieonderdelen strijdig met IE ≠ OO
− Rechter van de aangezochte staat NIET de juistheid nagaan van de beoordeling rechtens of feitelijk door de rechter van de staat van herkomst (43)
− Onjuiste toepassing niet kan rechtvaardigen dat deze beslissing niet wordt erkend in de aangezochte staat (52)
3
, C. Stappen bij grensoverschrijdende tenuitvoerlegging
− Degene die wil tenuitvoerleggen geeft aan de voor tenuitvoerlegging bevoegde autoriteit (in BE: gerechtsdeurwaarder) een aantal stukken af (art.
42)
o Afschrift van de beslissing – echtheid
o Certificaat art. 53
o Specifieke stukken in geval van voorlopige en bewarende maatregelen
Voorafgaand aan uitvoeringsmaatregelen: betekening van het certificaat, al dan niet samen met de rechterlijke beslissing (art. 43)
4
