Klinisch redeneren LW3WG5
VBO1 decubitus (doorligplekken)
- Het is een veelal te voorkomen complicatie, waarbij de rol van de verpleegkundige
essentieel is.
- Huidletsel is een verzamelnaam voor diverse vormen van huidbeschadiging, zoals
decubitus (doorligwonden), letsel door incontinentie, smetten en skin tears.
- Veel verschillende huidproblemen, oorzaak verschillend en interventie ook
verschillend. Preventie en behandeling is van belang voor verpleegkundige.
- Ouderen zijn kwetsbaarder voor huidproblemen door de veranderende huid als
gevolg van fysiologische veroudering. Zie tabel 14.4
- Huidletsel en huidaandoeningen zijn verstoringen in ons grootste orgaansysteem: de
huid. Bij normale veroudering van de huid wordt de elasticiteit minder. De huid
wordt slap en er ontstaan rimpels. Een ander kenmerk van de verouderde huid is het
verminderen van de bloedtoevoer, waardoor het herstelvermogen van de huid
afneemt en een grotere kwetsbaarheid ontstaat. Hierdoor hebben ouderen een
verhoogd risico op decubitus. Ook wordt het ontstaan van eczeem geassocieerd met
temperatuurwisselingen en droge huid (craquelé-eczeem).
- Huid is eerste beschermingsmechanismen. Bij decubitus in de categorie nog geen
huiddefect, daarna wel.
- Zie tabel 14.5
- Soms ontstekingsreactie -> pathogenen komen lichaam binnen. Witte bloedcellen
naar die plek en die gaan dit tegen.
- Door druk-, schuif- of wrijfkrachten worden de kleine bloedvaten van de huid en de
daaronder gelegen weefsels samengedrukt. Als de druk te lang duurt of als de
conditie van de huid slecht is, ontstaat decubitus.
- Decubitus lijkt op incontinentieletsel -> een huidafwijking die het gevolg is van de
inwerking van urine en/of feces op de huid. Doordat de huid langdurig wordt
blootgesteld aan urine en/of feces, kan verweking van de huid ontstaan door
urinevocht en ontstaat letsel. Verschillen zie tabel 14.6
- Smetten komen vooral voor in de huidplooien. Ze ontstaan door huid-op-huidcontact
en wrijving. In tegenstelling tot bij decubitus spelen druk- en schuifkrachten hierbij
geen rol. Er ontstaan alleen oppervlakkige huidbeschadigingen, geen wonden.
- Er zijn drie verschijningsvormen van smetten:
o Smetten (rode intacte huid);
o Smetten met een nattende huid;
o Smetten met een geïnfecteerde huid
- Skin tears -> Hierbij is een lapje van de epidermis losgetrokken en is een wond
ontstaan. Ontstaan door trauma, stoten, vallen etc. Droge huid is belangrijke
risicofactor.
- Herpes zoster (gordelroos) wordt veroorzaakt door een virus. Vaak aan 1 kant
lichaam, betreffende zenuw. De besmetting vindt plaats door contact met het vocht
uit blaasjes.
- Eczeem
- Circulatie en microcirculatie -> Bij ouderen is de bloedtoevoer in de huid verminderd
door een vermindering van het aantal bloedvaatjes in die huid. Gevolgen niet echt
duidelijk in tekst.
, - Het ulcus cruris venosum (UCV) (ook wel open been) is een defect in de huid in
pathologisch veranderd weefsel aan het onderbeen op basis van chronische veneuze
insufficiëntie (CVI). CVI is het optreden van langdurige falende veneuze afvloed in
venen, wat leidt tot decompensatie van het veneuze systeem.
- Er zijn drie oorzaken voor het ontstaan van veneuze insufficiëntie:
o Kapotte klepjes (het bloed stroomt niet meer terug en blijft als het ware
staan; hierdoor worden de vaten opgerekt en sluiten de klepjes niet meer);
o Verminderde activiteit van de kuitspierpompfunctie (bijvoorbeeld bij
verminderde mobiliteit);
o Diepe veneuze trombose (er is een obstructie, waardoor het bloed niet meer
terug kan vloeien).
- Binnen het neurologisch systeem zijn er twee klinische aandachtspunten die bij huid-
problematiek nader bekeken worden: (1) zintuiglijke input & motorische output.
- (1) Sensitiviteit wordt minder; verminderde pijnwaarneming of niet aangeven van
pijn.
- (2) Mobiliteit & activiteit; doorbloeding van de huid; huid-/decubitusstatus.
- Somatische functiekenmerken: De functie van de cellen, het immuunsysteem en de
perifere circulatie staan onder invloed van de tijd. Met het ouder worden nemen
deze functies af, waardoor de kwetsbaarheid van de huid toeneemt.
- Cognitieve kenmerken: De relatie tussen cognitieve achteruitgang bij ouderen en
huidletsel wordt gevonden in een verminderd vermogen om pijn aan te geven.
- Belevingsfunctiekenmerken: Het hebben van huidproblemen brengt ongemak met
zich mee.
- Sociale functiekenmerken: De sociale omgeving van een oudere kan bijdragen aan
het vóórkomen en ontstaan van huidletsel en huidaandoeningen.
- Schaal van Braden aan als meetinstrument voor het inventariseren van het risico op
het ontstaan van decubitus. Zie tabel 14.8
- Assessment en diagnostiek: observeren is vooral van belang, zie tekst evt. nog per
puntje ook de risicogevallen.
- Preventieve interventies bij huidletsel zijn vooral gericht op het tijdig signaleren van
risicofactoren en de observatie van de huid (secundaire preventie. Een belangrijke
algemene maatregel is het schoon en vet houden van de huid. Een droge huid is
immers kwetsbaarder voor huidletsel. Zie tabel 14.9 voor preventieve maatregelen
gekoppeld met veelvoorkomende risicofactoren.
- De NANDA omschrijft het risico op huidbeschadiging als een verhoogde kans op
laesie van de lederhuid of opperhuid. Zie tabel 14.10
- Zie voor preventie per aandoening de tekst eventueel. Maar de preventie is redelijk
voor de hand liggend.
- Curatieve interventies -> Bij alle letsels en aandoeningen wordt aangeraden ook altijd
de preventieve maatregelen voort te zetten bij het daadwerkelijk ontstaan van
problemen.
- Zie voor behandeling per aandoening tekst.
- Geef de definitie van decubitus en benoem de verschillende categorieën.
Lokale schade aan de huid en/of onderliggend weefsel door druk en/of schuifkrachten.
Verschillende categorieën: graad I t/m IV.
Categorie I: niet-wegdrukbare roodheid.
VBO1 decubitus (doorligplekken)
- Het is een veelal te voorkomen complicatie, waarbij de rol van de verpleegkundige
essentieel is.
- Huidletsel is een verzamelnaam voor diverse vormen van huidbeschadiging, zoals
decubitus (doorligwonden), letsel door incontinentie, smetten en skin tears.
- Veel verschillende huidproblemen, oorzaak verschillend en interventie ook
verschillend. Preventie en behandeling is van belang voor verpleegkundige.
- Ouderen zijn kwetsbaarder voor huidproblemen door de veranderende huid als
gevolg van fysiologische veroudering. Zie tabel 14.4
- Huidletsel en huidaandoeningen zijn verstoringen in ons grootste orgaansysteem: de
huid. Bij normale veroudering van de huid wordt de elasticiteit minder. De huid
wordt slap en er ontstaan rimpels. Een ander kenmerk van de verouderde huid is het
verminderen van de bloedtoevoer, waardoor het herstelvermogen van de huid
afneemt en een grotere kwetsbaarheid ontstaat. Hierdoor hebben ouderen een
verhoogd risico op decubitus. Ook wordt het ontstaan van eczeem geassocieerd met
temperatuurwisselingen en droge huid (craquelé-eczeem).
- Huid is eerste beschermingsmechanismen. Bij decubitus in de categorie nog geen
huiddefect, daarna wel.
- Zie tabel 14.5
- Soms ontstekingsreactie -> pathogenen komen lichaam binnen. Witte bloedcellen
naar die plek en die gaan dit tegen.
- Door druk-, schuif- of wrijfkrachten worden de kleine bloedvaten van de huid en de
daaronder gelegen weefsels samengedrukt. Als de druk te lang duurt of als de
conditie van de huid slecht is, ontstaat decubitus.
- Decubitus lijkt op incontinentieletsel -> een huidafwijking die het gevolg is van de
inwerking van urine en/of feces op de huid. Doordat de huid langdurig wordt
blootgesteld aan urine en/of feces, kan verweking van de huid ontstaan door
urinevocht en ontstaat letsel. Verschillen zie tabel 14.6
- Smetten komen vooral voor in de huidplooien. Ze ontstaan door huid-op-huidcontact
en wrijving. In tegenstelling tot bij decubitus spelen druk- en schuifkrachten hierbij
geen rol. Er ontstaan alleen oppervlakkige huidbeschadigingen, geen wonden.
- Er zijn drie verschijningsvormen van smetten:
o Smetten (rode intacte huid);
o Smetten met een nattende huid;
o Smetten met een geïnfecteerde huid
- Skin tears -> Hierbij is een lapje van de epidermis losgetrokken en is een wond
ontstaan. Ontstaan door trauma, stoten, vallen etc. Droge huid is belangrijke
risicofactor.
- Herpes zoster (gordelroos) wordt veroorzaakt door een virus. Vaak aan 1 kant
lichaam, betreffende zenuw. De besmetting vindt plaats door contact met het vocht
uit blaasjes.
- Eczeem
- Circulatie en microcirculatie -> Bij ouderen is de bloedtoevoer in de huid verminderd
door een vermindering van het aantal bloedvaatjes in die huid. Gevolgen niet echt
duidelijk in tekst.
, - Het ulcus cruris venosum (UCV) (ook wel open been) is een defect in de huid in
pathologisch veranderd weefsel aan het onderbeen op basis van chronische veneuze
insufficiëntie (CVI). CVI is het optreden van langdurige falende veneuze afvloed in
venen, wat leidt tot decompensatie van het veneuze systeem.
- Er zijn drie oorzaken voor het ontstaan van veneuze insufficiëntie:
o Kapotte klepjes (het bloed stroomt niet meer terug en blijft als het ware
staan; hierdoor worden de vaten opgerekt en sluiten de klepjes niet meer);
o Verminderde activiteit van de kuitspierpompfunctie (bijvoorbeeld bij
verminderde mobiliteit);
o Diepe veneuze trombose (er is een obstructie, waardoor het bloed niet meer
terug kan vloeien).
- Binnen het neurologisch systeem zijn er twee klinische aandachtspunten die bij huid-
problematiek nader bekeken worden: (1) zintuiglijke input & motorische output.
- (1) Sensitiviteit wordt minder; verminderde pijnwaarneming of niet aangeven van
pijn.
- (2) Mobiliteit & activiteit; doorbloeding van de huid; huid-/decubitusstatus.
- Somatische functiekenmerken: De functie van de cellen, het immuunsysteem en de
perifere circulatie staan onder invloed van de tijd. Met het ouder worden nemen
deze functies af, waardoor de kwetsbaarheid van de huid toeneemt.
- Cognitieve kenmerken: De relatie tussen cognitieve achteruitgang bij ouderen en
huidletsel wordt gevonden in een verminderd vermogen om pijn aan te geven.
- Belevingsfunctiekenmerken: Het hebben van huidproblemen brengt ongemak met
zich mee.
- Sociale functiekenmerken: De sociale omgeving van een oudere kan bijdragen aan
het vóórkomen en ontstaan van huidletsel en huidaandoeningen.
- Schaal van Braden aan als meetinstrument voor het inventariseren van het risico op
het ontstaan van decubitus. Zie tabel 14.8
- Assessment en diagnostiek: observeren is vooral van belang, zie tekst evt. nog per
puntje ook de risicogevallen.
- Preventieve interventies bij huidletsel zijn vooral gericht op het tijdig signaleren van
risicofactoren en de observatie van de huid (secundaire preventie. Een belangrijke
algemene maatregel is het schoon en vet houden van de huid. Een droge huid is
immers kwetsbaarder voor huidletsel. Zie tabel 14.9 voor preventieve maatregelen
gekoppeld met veelvoorkomende risicofactoren.
- De NANDA omschrijft het risico op huidbeschadiging als een verhoogde kans op
laesie van de lederhuid of opperhuid. Zie tabel 14.10
- Zie voor preventie per aandoening de tekst eventueel. Maar de preventie is redelijk
voor de hand liggend.
- Curatieve interventies -> Bij alle letsels en aandoeningen wordt aangeraden ook altijd
de preventieve maatregelen voort te zetten bij het daadwerkelijk ontstaan van
problemen.
- Zie voor behandeling per aandoening tekst.
- Geef de definitie van decubitus en benoem de verschillende categorieën.
Lokale schade aan de huid en/of onderliggend weefsel door druk en/of schuifkrachten.
Verschillende categorieën: graad I t/m IV.
Categorie I: niet-wegdrukbare roodheid.
