Leren & Ontwikkelen 2
Deel 1: Leerlingenbegeleiding
1. Leerlingenbegeleiding: visie
lol
= Leerlingenbegeleiding heeft als doel aan alle jongeren optimale ontwikkelingskansen te
bieden en aandacht te besteden aan het welbevinden van jongeren tijdens hun
schoolloopbaan.
− Vlaamse regering stelt nieuw decreet leerlingenbegeleiding op (1 september 2018)
− De totale persoonlijkheid van jongeren staan centraal → vier begeleidingsdomeinen:
1. Onderwijsloopbaan
2. Leren en studeren
3. Psychisch en sociaal functioneren
4. Preventieve gezondheidszorg
− Om jongeren, zowel individueel als in groepsverband optimaal te laten participeren aan en
in het onderwijsaanbod
⟹ Proactieve, Preventieve en Curatieve acties
− De kracht van leerlingenbegeleiding ligt in proactieve aanpak, maar preventieve en curatieve
zullen altijd hun plaats blijven innemen in het beleid dat wordt gevoerd.
= Dynamisch laten samengaan!
Proactief
lol
= Organiseren van positief schoolklimaat waarbij leerlingen, leerkrachten en ouders
betrokken zijn bij schoolgebeuren.
⟶ Niet vertrokken vanuit probleem, maar vanuit positieve aspecten om individueel en
collectief welzijn te bevorderen.
𝑙𝑜𝑙
Vb. ontmoetingsdagen, onthaaldagen eerstejaars, activiteiten tijdens pauzes of na lesuren…
Preventief
lol
= Focust op het voorkomen van problemen.
⟶ Belemmerende invloedsfactoren wegnemen of verminderen
⟶ Stimulerende invloedsfactoren te versterken.
lol
Vb. duidelijke regels en afspraken maken
leerkrachten vertrouwd maken met positieve communicatietechnieken en conflicthantering
maatregelen die rechtstreeks bedoeld zijn om specifieke problemen te voorkomen
→ antiracisme- en pestbeleid, sensibiliseren van leerlingen rond thema’s zoals drugsgebruik
Curatief
lol
= Voorziet extra begeleiding van individuele jongeren met problemen
lol
Vb. opstellen gedragscontract, time-out voor leerlingen met gedragsproblemen
Pagina | 1
, 2. Begeleidingsdomeinen van leerlingenbegeleiding
lol
→ Staan in relatie met elkaar, versterken en overlappen
Onderwijsloopbaan
= Zorgt ervoor dat kinderen zich goed voelen op school.
− Zorgt ervoor dat kinderen zo snel mogelijk op de juiste plaats terecht komen ⇒ Talenten uiten
− Geeft inzicht in de structuur en mogelijkheden van het onderwijs en de arbeidsmarkt.
Psychisch en sociaal functioneren
− Doel: welbevinden van leerlingen versterken waardoor leerling zich kan ontwikkelen.
− Veerkracht: Het vermogen dat iemand heeft om zich aan te passen aan stress en tegenslagen.
→ Vlaams Instituut Gezond Leven
→ Hoge veerkracht, laten zich minder snel uit hun lood slaan
→ Is iets dat mensen kunnen leren!
⇒ Een krachtige leeromgeving creëren binnen een veilig, warm, uitdagend schoolklimaat
− Kan bedreigd worden door emotionele problemen
→ faalangst, suïcide, angst, depressie …
− Kan bedreigd worden door:
→ sociale vaardigheden, psychiatrische problemen, verwerkingsproblemen, verslaving,
mishandeling, verwaarlozing …
⇒ Deze oorzaken kunnen leiden tot gedragsproblemen, spijbelen … .
Leren en studeren
− Doel: het leren van de leerlingen optimaliseren + het leerproces bevorderen.
→ Leer- en studievaardigheden ontwikkelen en ondersteunen
→ Vb. huiswerkbegeleiding, planningsagenda, leervaardigheden …
Preventieve gezondheidszorg
− Inzetten op het bevorderen en beschermen van de gezondheid, groei en ontwikkeling
− Risicofactoren, signalen en symptomen worden gedetecteerd
− Ingevuld via het organiseren van systematische contacten en vaccinaties
Ook projecten zoals ‘de gezonde school’
3. Actoren van leerlingenbegeleiding
− Leraar, personeelslid = begeleider + realiseren van leerlingenbegeleiding
⇒ Leerlingenbegeleiding is dus geen aparte discipline door enkel specialisten!
− Leerlingenbegeleiding wordt gedragen door verschillende actoren!
→ Leerlingen, ouders, school, CLB en (PBD) pedagogische begeleidingsdienst
− Het decreet leerlingenbegeleiding zorgt voor een duidelijkere rolverdeling en samenwerking
tussen deze actoren!
Pagina | 2
, Leerlingen en ouders
− De leerling staat centraal en wordt gezien als een volwaardige partner!
→ Afspraken over en MET de leerling
→ Open participatie met sfeer van vertrouwen en verbondenheid
− Ouders zijn ook centrale actor!
→ Weten welke zorgvisie de school uitdraagt
→ Staan achter het zorgbeleid van de school
De school
− Geeft invulling aan de interne leerlingenbegeleiding via zorgvisie!
→ Aandacht voor vier begeleidingsdomeinen
− De zorgvisie van school is steeds ingebed in het pedagogisch project en het schoolwerkplan!
→ Info over schoolinterne leerlingenbegeleiding opgenomen in schoolreglement.
⇒ Erkenningsvoorwaarde voor scholen!
lol
ROK = Referentiekader voor Onderwijskwaliteit (Door inspectie gecontroleerd)
− Inspectie let op:
1. Onderwijskansen
2. Begeleidingsdomeinen
3. Samenwerking met alle partners
4. Gedragen visie
− Doorlichting omtrent kwaliteit van het beleid! ⇒ participatief tot stand gekomen?
− Is de uitwerking van de zorgvisie afgestemd op populatie?
− Professionalisering
− Leerkrachten dienen de zorgvisie te integreren in hun pedagogische aanpak tijdens het lesgeven!
Dienen de nodige ondersteuning te krijgen van school om deze taak te realiseren.
⇒ Interne leerlingenbegeleiding of zorgcoördinator
− Scholen kiezen zelf welke opdracht deze persoon opneemt rekening houdend met schoolteam en
noden van de leerlingen!
− Uitvoering ⟶ ondersteuning door schoolexterne instanties!
Verplicht samenwerken met CLB
− Samenwerkingsafspraken:
1. Wie doet wat?
2. Uitwisseling relevante info
3. Organisatie infomomenten voor leerlingen
4. Evaluatie en bijsturing tussen samenwerking van beide partijen
Pagina | 3
Deel 1: Leerlingenbegeleiding
1. Leerlingenbegeleiding: visie
lol
= Leerlingenbegeleiding heeft als doel aan alle jongeren optimale ontwikkelingskansen te
bieden en aandacht te besteden aan het welbevinden van jongeren tijdens hun
schoolloopbaan.
− Vlaamse regering stelt nieuw decreet leerlingenbegeleiding op (1 september 2018)
− De totale persoonlijkheid van jongeren staan centraal → vier begeleidingsdomeinen:
1. Onderwijsloopbaan
2. Leren en studeren
3. Psychisch en sociaal functioneren
4. Preventieve gezondheidszorg
− Om jongeren, zowel individueel als in groepsverband optimaal te laten participeren aan en
in het onderwijsaanbod
⟹ Proactieve, Preventieve en Curatieve acties
− De kracht van leerlingenbegeleiding ligt in proactieve aanpak, maar preventieve en curatieve
zullen altijd hun plaats blijven innemen in het beleid dat wordt gevoerd.
= Dynamisch laten samengaan!
Proactief
lol
= Organiseren van positief schoolklimaat waarbij leerlingen, leerkrachten en ouders
betrokken zijn bij schoolgebeuren.
⟶ Niet vertrokken vanuit probleem, maar vanuit positieve aspecten om individueel en
collectief welzijn te bevorderen.
𝑙𝑜𝑙
Vb. ontmoetingsdagen, onthaaldagen eerstejaars, activiteiten tijdens pauzes of na lesuren…
Preventief
lol
= Focust op het voorkomen van problemen.
⟶ Belemmerende invloedsfactoren wegnemen of verminderen
⟶ Stimulerende invloedsfactoren te versterken.
lol
Vb. duidelijke regels en afspraken maken
leerkrachten vertrouwd maken met positieve communicatietechnieken en conflicthantering
maatregelen die rechtstreeks bedoeld zijn om specifieke problemen te voorkomen
→ antiracisme- en pestbeleid, sensibiliseren van leerlingen rond thema’s zoals drugsgebruik
Curatief
lol
= Voorziet extra begeleiding van individuele jongeren met problemen
lol
Vb. opstellen gedragscontract, time-out voor leerlingen met gedragsproblemen
Pagina | 1
, 2. Begeleidingsdomeinen van leerlingenbegeleiding
lol
→ Staan in relatie met elkaar, versterken en overlappen
Onderwijsloopbaan
= Zorgt ervoor dat kinderen zich goed voelen op school.
− Zorgt ervoor dat kinderen zo snel mogelijk op de juiste plaats terecht komen ⇒ Talenten uiten
− Geeft inzicht in de structuur en mogelijkheden van het onderwijs en de arbeidsmarkt.
Psychisch en sociaal functioneren
− Doel: welbevinden van leerlingen versterken waardoor leerling zich kan ontwikkelen.
− Veerkracht: Het vermogen dat iemand heeft om zich aan te passen aan stress en tegenslagen.
→ Vlaams Instituut Gezond Leven
→ Hoge veerkracht, laten zich minder snel uit hun lood slaan
→ Is iets dat mensen kunnen leren!
⇒ Een krachtige leeromgeving creëren binnen een veilig, warm, uitdagend schoolklimaat
− Kan bedreigd worden door emotionele problemen
→ faalangst, suïcide, angst, depressie …
− Kan bedreigd worden door:
→ sociale vaardigheden, psychiatrische problemen, verwerkingsproblemen, verslaving,
mishandeling, verwaarlozing …
⇒ Deze oorzaken kunnen leiden tot gedragsproblemen, spijbelen … .
Leren en studeren
− Doel: het leren van de leerlingen optimaliseren + het leerproces bevorderen.
→ Leer- en studievaardigheden ontwikkelen en ondersteunen
→ Vb. huiswerkbegeleiding, planningsagenda, leervaardigheden …
Preventieve gezondheidszorg
− Inzetten op het bevorderen en beschermen van de gezondheid, groei en ontwikkeling
− Risicofactoren, signalen en symptomen worden gedetecteerd
− Ingevuld via het organiseren van systematische contacten en vaccinaties
Ook projecten zoals ‘de gezonde school’
3. Actoren van leerlingenbegeleiding
− Leraar, personeelslid = begeleider + realiseren van leerlingenbegeleiding
⇒ Leerlingenbegeleiding is dus geen aparte discipline door enkel specialisten!
− Leerlingenbegeleiding wordt gedragen door verschillende actoren!
→ Leerlingen, ouders, school, CLB en (PBD) pedagogische begeleidingsdienst
− Het decreet leerlingenbegeleiding zorgt voor een duidelijkere rolverdeling en samenwerking
tussen deze actoren!
Pagina | 2
, Leerlingen en ouders
− De leerling staat centraal en wordt gezien als een volwaardige partner!
→ Afspraken over en MET de leerling
→ Open participatie met sfeer van vertrouwen en verbondenheid
− Ouders zijn ook centrale actor!
→ Weten welke zorgvisie de school uitdraagt
→ Staan achter het zorgbeleid van de school
De school
− Geeft invulling aan de interne leerlingenbegeleiding via zorgvisie!
→ Aandacht voor vier begeleidingsdomeinen
− De zorgvisie van school is steeds ingebed in het pedagogisch project en het schoolwerkplan!
→ Info over schoolinterne leerlingenbegeleiding opgenomen in schoolreglement.
⇒ Erkenningsvoorwaarde voor scholen!
lol
ROK = Referentiekader voor Onderwijskwaliteit (Door inspectie gecontroleerd)
− Inspectie let op:
1. Onderwijskansen
2. Begeleidingsdomeinen
3. Samenwerking met alle partners
4. Gedragen visie
− Doorlichting omtrent kwaliteit van het beleid! ⇒ participatief tot stand gekomen?
− Is de uitwerking van de zorgvisie afgestemd op populatie?
− Professionalisering
− Leerkrachten dienen de zorgvisie te integreren in hun pedagogische aanpak tijdens het lesgeven!
Dienen de nodige ondersteuning te krijgen van school om deze taak te realiseren.
⇒ Interne leerlingenbegeleiding of zorgcoördinator
− Scholen kiezen zelf welke opdracht deze persoon opneemt rekening houdend met schoolteam en
noden van de leerlingen!
− Uitvoering ⟶ ondersteuning door schoolexterne instanties!
Verplicht samenwerken met CLB
− Samenwerkingsafspraken:
1. Wie doet wat?
2. Uitwisseling relevante info
3. Organisatie infomomenten voor leerlingen
4. Evaluatie en bijsturing tussen samenwerking van beide partijen
Pagina | 3
