Sociologie
Wat is sociologie
Penisdiefstal: voorbeeld (waarom niet geloven, waarom onredelijk MAAR er zijn wel
nog gevallen)
Andere voorbeelden
Hikikomori: andere landen vaak voorkomen (in Japan)
Mensen die niet meer uit hun slaapkamer komen
In een bepaalde vorm van samenleving (bedrijf)
Dhat: in India
Weinig energie en oorzaak kennen (sperma is daar energie)
Geloven dat sperma wegvloeit in hun urine waardoor ze energie
verliezen
Schizofrenie: in Westerse cultuur
Zoeken naar de oorzaak (psychische ziekte, problemen in hun
hersenen)
Anorexia
Aids
Sociologie = onderzoek van de samenleving
Gaat ook over samenleven op kleinschalige niveaus
Sociologisch perspectief = algemene in bijzondere zien
Sociologie helpt ons om in het gedrag van bepaalde mensen patronen te zien
Hanteren van sociologisch perspectief: positieve aspecten
- Inzicht in barrières en mogelijkheden die zich in het leven voordoen
- Positieve invloed op onze loopbaanontwikkelingen
- Geeft richting aan beleid van overheidsinstanties
Sociologische verbeelding: individuele linken aan sociale context
Wat is het effect van jullie ouders hun opleiding
Studenten uit middenklasse hebben het gemakkelijker dan de studenten uit de
arbeidsklasse
Invloed van de maatschappij is niet altijd duidelijk: zelf bepalen wat we doen en
denken (we zijn er vrij in)
Sociale context heeft er vaak een invloed op
Omgeving met normen en waarden overnemen
Suïcide hangt af van verschillende sociologische factoren, ook hoeveel kinderen we
gaan hebben hangt hier ook van af
Mannen eerder zelfdoding dan vrouwen, omdat mannen meer vrijheid hebben dan
vrouwen
Katholieken en joden zijn meer verbonden met tradities dan protestanten
Rijkere mensen hebben meer vrijheid dan arme mensen
Gehuwden kunnen eerder hun hart luchten bij hun partner dan ongehuwde mensen
1
,Langere zelfdodingscijfer bij vrouwen weerspiegelt hun geringere sociale
keuzemogelijkheden
Vrije keuze versus sociale invloed
Hoe groter marginaliteit van een individu, hoe beter hij of zij vaak in staat is om het
sociologisch perspectief te hanteren
Mondiaal perspectief
Mondiaal perspectief = het bestuderen van de wereld in het geheel en de plaats die
onze samenleving daarin inneemt
Hoge inkomstlanden: landen met de hoogste algemene levensstandaard
Leveren de meeste goederen en diensten
Middeninkomstlanden: landen met een levensstandaard, die we als we in de wereld
in zijn geheel bekijken, gemiddeld kunnen noemen
Grote sociale ongelijkheid
Lage-inkomstlanden: landen met een lage levensstandaard, waarvan de meeste
inwoners arm zijn
Vergelijken situaties in rijke westerse landen met die in andere landen
1. Leven dat we leiden wordt gevormd door het land waarin we leven
2. De contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt,
zijn elders veel ernstiger
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
Sociale problemen die wij kennen zijn elders vaak ernstiger
Globaal perspectief helpt onze eigen maatschappij beter begrijpen
=> Hoe beïnvloedt onze plaats in de wereld ons
Praktisch belang sociologie
Hanteren van sociologisch perspectief
- Sociologie is een belangrijke rol in het tot stand komen van de wetten en
overheidsmaatregelen die ons leven beïnvloeden
- Individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke
groei en bewustwording
Invloed op het beleid
Positieve invloed van sociologie
2
, 1. Aan de hand van het sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel
en niet klopt aan het alledaagse denken
2. Sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en
de hindernissen die we in ons dagelijks leven tegenkomen
3. Sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen
in de samenleving waarvan we deel uitmaken
4. Sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door
diversiteit
Persoonlijke groei
Kritische houding tegenover wat algemeen aanvaard is
Beter zicht op mogelijkheden en hindernissen in het leven
Actievere rol in de samenleving
In vraag stellen van de eigen manier van leven
Ontstaan sociologie
Ontstaan in 18e – 19e eeuw
Wanneer men daar nood aan had (maatschappelijke veranderingen)
Maatschappelijke veranderingen
Industrialisering (stoommachine): andere manier van produceren
Demografische wijzigingen: verstedelijking
Politiek: meer eigenbelang (minder focus op God en koning)
Toenemend belang wetenschap
Sociologie: van theologische fase naar metafysische fase en uiteindelijk naar de
wetenschappelijke fase
Compte: inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
Sociologische theorieën en methoden
Sociologische theorieën
Sociologie: 3 analyseniveaus
Micro: vrienden en familie
Meso: kantoor, universiteit
Macro: overheid, land
Theorie = stelsel van uitspraken die met elkaar samenhangen
Hoe verschijnselen met elkaar samenhangen en op basis hiervan:
voorspelbare toepassingen
Theoretische benadering = fundamenteel beeld van de samenleving dat als
richtsnoer dient voor theorie en onderzoek
Ontstaan verschillende theorieën uit
3
, Structureel functionalisme
Samenleving is een complex systeem, maar er is onderlinge samenwerking tussen
de verschillende delen dat solidariteit en stabiliteit verhoogt
Samenleving = afhankelijke delen die stabiel gebaseerd zijn op gedeelde consensus
over wat moreel wenselijk is
Elk onderdeel: functie voor werking van samenleving als geheel
Functioneel geheel:
Kernbegrippen: sociale structuur, sociale functies en instituten
Sociale structuur: bijvoorbeeld HoGent, jeugdbeweging, … en die
hebben manifeste functies
Sociale structuur: richt zich op relatief stabiele sociale gedragspatronen
Geven leven gestalte
Sociale functies: gevolgen van een sociaal patroon voor functioneren van totale
samenleving
Alle patronen zorgen dat samenleving in huidige vorm kan functioneren
Beïnvloed door Compte: noodzaak dat samenleving haar eenheid bewaart
Durkheim: theorie op dit baseren
Beïnvloed door Spencer: maatschappij met lichaam vergelijken (samenwerking
structuren heeft als doel in stand houden maatschappij)
Merton: manifeste, latente functies en disfuncties
Manifeste functies = onderkende en beoogde gevolgen van een sociaal
patroon
Latente functies = niet-onderkende en niet-bedoelde gevolgen van een
sociaal patroon
Disfuncties = sociaal patroon dat het functioneren van de samenleving
kan verstoren
Kritiek: weinig aandacht voor conflict, verandering en ontwikkeling in de maatschappij
Bestendigt de status quo
De conflictsociologie
Conflictsociologie = een denkkader waarin de samenleving wordt opgevat als een
arena van ongelijkheid, die conflicten en veranderingen veroorzaakt
Samenleving bestaat uit verschillende groepen die ongelijke toegang hebben tot
middelen als geld, status, opleiding, …
Richt zich op wijze waarop een sociaal patroon voor sommige mensen positieve
effecten heeft en voor andere negatieve
Privileges willen behouden versus verandering
2 tegenstrijdige krachten (mensen die het goed hebben versus mensen die het
minder hebben, maar is niet altijd zo)
4
Wat is sociologie
Penisdiefstal: voorbeeld (waarom niet geloven, waarom onredelijk MAAR er zijn wel
nog gevallen)
Andere voorbeelden
Hikikomori: andere landen vaak voorkomen (in Japan)
Mensen die niet meer uit hun slaapkamer komen
In een bepaalde vorm van samenleving (bedrijf)
Dhat: in India
Weinig energie en oorzaak kennen (sperma is daar energie)
Geloven dat sperma wegvloeit in hun urine waardoor ze energie
verliezen
Schizofrenie: in Westerse cultuur
Zoeken naar de oorzaak (psychische ziekte, problemen in hun
hersenen)
Anorexia
Aids
Sociologie = onderzoek van de samenleving
Gaat ook over samenleven op kleinschalige niveaus
Sociologisch perspectief = algemene in bijzondere zien
Sociologie helpt ons om in het gedrag van bepaalde mensen patronen te zien
Hanteren van sociologisch perspectief: positieve aspecten
- Inzicht in barrières en mogelijkheden die zich in het leven voordoen
- Positieve invloed op onze loopbaanontwikkelingen
- Geeft richting aan beleid van overheidsinstanties
Sociologische verbeelding: individuele linken aan sociale context
Wat is het effect van jullie ouders hun opleiding
Studenten uit middenklasse hebben het gemakkelijker dan de studenten uit de
arbeidsklasse
Invloed van de maatschappij is niet altijd duidelijk: zelf bepalen wat we doen en
denken (we zijn er vrij in)
Sociale context heeft er vaak een invloed op
Omgeving met normen en waarden overnemen
Suïcide hangt af van verschillende sociologische factoren, ook hoeveel kinderen we
gaan hebben hangt hier ook van af
Mannen eerder zelfdoding dan vrouwen, omdat mannen meer vrijheid hebben dan
vrouwen
Katholieken en joden zijn meer verbonden met tradities dan protestanten
Rijkere mensen hebben meer vrijheid dan arme mensen
Gehuwden kunnen eerder hun hart luchten bij hun partner dan ongehuwde mensen
1
,Langere zelfdodingscijfer bij vrouwen weerspiegelt hun geringere sociale
keuzemogelijkheden
Vrije keuze versus sociale invloed
Hoe groter marginaliteit van een individu, hoe beter hij of zij vaak in staat is om het
sociologisch perspectief te hanteren
Mondiaal perspectief
Mondiaal perspectief = het bestuderen van de wereld in het geheel en de plaats die
onze samenleving daarin inneemt
Hoge inkomstlanden: landen met de hoogste algemene levensstandaard
Leveren de meeste goederen en diensten
Middeninkomstlanden: landen met een levensstandaard, die we als we in de wereld
in zijn geheel bekijken, gemiddeld kunnen noemen
Grote sociale ongelijkheid
Lage-inkomstlanden: landen met een lage levensstandaard, waarvan de meeste
inwoners arm zijn
Vergelijken situaties in rijke westerse landen met die in andere landen
1. Leven dat we leiden wordt gevormd door het land waarin we leven
2. De contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen
3. Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt,
zijn elders veel ernstiger
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
Sociale problemen die wij kennen zijn elders vaak ernstiger
Globaal perspectief helpt onze eigen maatschappij beter begrijpen
=> Hoe beïnvloedt onze plaats in de wereld ons
Praktisch belang sociologie
Hanteren van sociologisch perspectief
- Sociologie is een belangrijke rol in het tot stand komen van de wetten en
overheidsmaatregelen die ons leven beïnvloeden
- Individueel niveau bevordert het sociologisch perspectief onze persoonlijke
groei en bewustwording
Invloed op het beleid
Positieve invloed van sociologie
2
, 1. Aan de hand van het sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel
en niet klopt aan het alledaagse denken
2. Sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden en
de hindernissen die we in ons dagelijks leven tegenkomen
3. Sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te spelen
in de samenleving waarvan we deel uitmaken
4. Sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door
diversiteit
Persoonlijke groei
Kritische houding tegenover wat algemeen aanvaard is
Beter zicht op mogelijkheden en hindernissen in het leven
Actievere rol in de samenleving
In vraag stellen van de eigen manier van leven
Ontstaan sociologie
Ontstaan in 18e – 19e eeuw
Wanneer men daar nood aan had (maatschappelijke veranderingen)
Maatschappelijke veranderingen
Industrialisering (stoommachine): andere manier van produceren
Demografische wijzigingen: verstedelijking
Politiek: meer eigenbelang (minder focus op God en koning)
Toenemend belang wetenschap
Sociologie: van theologische fase naar metafysische fase en uiteindelijk naar de
wetenschappelijke fase
Compte: inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
Sociologische theorieën en methoden
Sociologische theorieën
Sociologie: 3 analyseniveaus
Micro: vrienden en familie
Meso: kantoor, universiteit
Macro: overheid, land
Theorie = stelsel van uitspraken die met elkaar samenhangen
Hoe verschijnselen met elkaar samenhangen en op basis hiervan:
voorspelbare toepassingen
Theoretische benadering = fundamenteel beeld van de samenleving dat als
richtsnoer dient voor theorie en onderzoek
Ontstaan verschillende theorieën uit
3
, Structureel functionalisme
Samenleving is een complex systeem, maar er is onderlinge samenwerking tussen
de verschillende delen dat solidariteit en stabiliteit verhoogt
Samenleving = afhankelijke delen die stabiel gebaseerd zijn op gedeelde consensus
over wat moreel wenselijk is
Elk onderdeel: functie voor werking van samenleving als geheel
Functioneel geheel:
Kernbegrippen: sociale structuur, sociale functies en instituten
Sociale structuur: bijvoorbeeld HoGent, jeugdbeweging, … en die
hebben manifeste functies
Sociale structuur: richt zich op relatief stabiele sociale gedragspatronen
Geven leven gestalte
Sociale functies: gevolgen van een sociaal patroon voor functioneren van totale
samenleving
Alle patronen zorgen dat samenleving in huidige vorm kan functioneren
Beïnvloed door Compte: noodzaak dat samenleving haar eenheid bewaart
Durkheim: theorie op dit baseren
Beïnvloed door Spencer: maatschappij met lichaam vergelijken (samenwerking
structuren heeft als doel in stand houden maatschappij)
Merton: manifeste, latente functies en disfuncties
Manifeste functies = onderkende en beoogde gevolgen van een sociaal
patroon
Latente functies = niet-onderkende en niet-bedoelde gevolgen van een
sociaal patroon
Disfuncties = sociaal patroon dat het functioneren van de samenleving
kan verstoren
Kritiek: weinig aandacht voor conflict, verandering en ontwikkeling in de maatschappij
Bestendigt de status quo
De conflictsociologie
Conflictsociologie = een denkkader waarin de samenleving wordt opgevat als een
arena van ongelijkheid, die conflicten en veranderingen veroorzaakt
Samenleving bestaat uit verschillende groepen die ongelijke toegang hebben tot
middelen als geld, status, opleiding, …
Richt zich op wijze waarop een sociaal patroon voor sommige mensen positieve
effecten heeft en voor andere negatieve
Privileges willen behouden versus verandering
2 tegenstrijdige krachten (mensen die het goed hebben versus mensen die het
minder hebben, maar is niet altijd zo)
4
