Hoofdstuk 10: Bacteriën die vooral seksueel worden overgedragen
Treponema Pallidum
Morfologie en taxonomie
- Spirochaetales
o Beweeglijke schroefvormig gewonden bact
o Diameter 0,1 – 0,3 µm, lengte 5 – 120 µm
o Zowel pathogenen en saprofyten
o Pathogene behoren tot 3 genen
▪ Treponema en Borrelia => micro-aerofiel metabo
• Treponema => pathogene species
o T. Pallidum => 3 subspecies
▪ T. Pallidum sensu stricto = venerische syfilis
▪ T. endemicum = bejel of endemische syphilis
• Afrika / W-Azië
• Besmet eetgerei, inoculatie i mondslijmvlies
▪ T. Pertenue => framboesia
o T. Carateum => chronische huidziekte (pinta), huidzweren,
papulo-squameuze gedepigmenteerde letsels
▪ Endemisch in Z- en C-Amerika
o T. Vincenti
▪ Fusobacterium sp. => microscopisch diagnostisch
teken necrotiserende ulceratieve gingivitis (angina v
Plaut-Vincent)
▪ Leptospira => aeroob metabolisme
Vindplaats en epidemiologie
- Strikt menselijke parasiet
o Kan nt overleven buiten menselijk lichaam
- Transmissie mens-mens door seks, aanraking letsels, prikaccidenten, bloedtransfusie,
transplantair
o Inoculum 57 micro-organismen => 50 % gevallen voldoende v infectie
Virulentiefactoren
- Nog nt volledig gekend
o Moeilijke kweek
- Lipoproteïnen i/h buitenste membraan bact
o Immuunreactie => weefselschade +symptomen syfilis
o Immuun onderdrukkend effect
o Onderhevig antigene variatie
o Expressie varieert naargelang omstandigheden
- Trage metabolisme => chronische aanwezigheid
- Dringt door in weinig immuunactieve weefsels = CZS, oog => chronisch aanwezigheid
- Inoculatie via kleine letsels in mucosae of doorheen huid
o Verspreiding via lymfebanen n regionale lymfeklieren
▪ 2e fase : hematogene verspreiding
o = vanaf begin dus gegeneraliseerde infectie
Bacteriologie 2021-2022 1
, Pathogenese en ziektebeelden
Vroege gelokaliseerde fase of primaire syfilis
- Enkel pt vroege ziektestadium besmettelijk
- Via kleine huidletsels en intacte mucosa => vermenigvuldigt zich op plek inoculatie
- Na 10 – 90 d (3 w gemiddeld) => papel
o W snel erosief => w meestal pijnloos ulcus met induratie v bodem (ulcus durum /
harde sjanker)
▪ Regionale lymfadenopathie
▪ Ulcus geneest spontaan na 1-2 maand
- KO : ulcus dikwijls op uitwendige genitaliën, ulcus op andere plekken vaak onopgemerkt
(cervix, perianaal, mondholte)
- Tss primaire en secundaire s => kortdurende symptoomloze periode
Vroege veralgemeende fase of secundaire syfilis
- 25% onbehandelde pt en vanaf 8 w => symptomen tgv veralgemeende sys infectie
o Huid en slijmvliezen vooral!
- Spirocheten in groot # aanwezig
- Polymorf exantheem (malculeus, papuleus of pustuleus)
- Op genitaliën en perianal => huidletsels en wratachtige letsels (condylomata lata) => ZEER
besmettelijk!
- Zwaktegevoel, hoofdpijn en koorts
- 10% => ontsteking lever, nieren en neurologische problemen
- Onbehandeld : na wisselende periodes => spontane genezing
o soms nieuwe episodes maar na 1 j niet meer
- vervolgens latente periode
o 1/3 na 5-12 j => opnieuw symptomen (tertiair stadium)
Vroege latente syfilis
- 1e j na besmetting gn zichtbare symptomen
- Wel serologische evidentie
- Besmettelijk! => transplantair ook!
Latente fase of tertiaire syfilis
- 25 – 40% onbehandelde pt => 1 of meerdere j na besmetting
- Meestal/ nt altijd voorafgegaan door vroege syfilis met erna latente periode
- Ziekte kan in ieder orgaan gelokaliseerd zijn, nt in BB => nt besmettelijk
o Huid : vorming subcutane nodi => ulcereren met destructie bot, KB (gummata) &
interne organen
o BV : vooral thoracale aorta (aorta-insufficiëntie en aneurysmavorming)
Late latente syfilis
- Sommige pt meerdere j na besmetting => serologische evidentie maar gn symptomen
- Nt besmettelijk
Neurosyfilis
- Symptomen kunnen in
o Vroege
▪ Ontstekingen hersenvliezen of oogstructuren
o late fase
▪ Dementia paralytica en tabes dorsalis
Bacteriologie 2021-2022 2
Treponema Pallidum
Morfologie en taxonomie
- Spirochaetales
o Beweeglijke schroefvormig gewonden bact
o Diameter 0,1 – 0,3 µm, lengte 5 – 120 µm
o Zowel pathogenen en saprofyten
o Pathogene behoren tot 3 genen
▪ Treponema en Borrelia => micro-aerofiel metabo
• Treponema => pathogene species
o T. Pallidum => 3 subspecies
▪ T. Pallidum sensu stricto = venerische syfilis
▪ T. endemicum = bejel of endemische syphilis
• Afrika / W-Azië
• Besmet eetgerei, inoculatie i mondslijmvlies
▪ T. Pertenue => framboesia
o T. Carateum => chronische huidziekte (pinta), huidzweren,
papulo-squameuze gedepigmenteerde letsels
▪ Endemisch in Z- en C-Amerika
o T. Vincenti
▪ Fusobacterium sp. => microscopisch diagnostisch
teken necrotiserende ulceratieve gingivitis (angina v
Plaut-Vincent)
▪ Leptospira => aeroob metabolisme
Vindplaats en epidemiologie
- Strikt menselijke parasiet
o Kan nt overleven buiten menselijk lichaam
- Transmissie mens-mens door seks, aanraking letsels, prikaccidenten, bloedtransfusie,
transplantair
o Inoculum 57 micro-organismen => 50 % gevallen voldoende v infectie
Virulentiefactoren
- Nog nt volledig gekend
o Moeilijke kweek
- Lipoproteïnen i/h buitenste membraan bact
o Immuunreactie => weefselschade +symptomen syfilis
o Immuun onderdrukkend effect
o Onderhevig antigene variatie
o Expressie varieert naargelang omstandigheden
- Trage metabolisme => chronische aanwezigheid
- Dringt door in weinig immuunactieve weefsels = CZS, oog => chronisch aanwezigheid
- Inoculatie via kleine letsels in mucosae of doorheen huid
o Verspreiding via lymfebanen n regionale lymfeklieren
▪ 2e fase : hematogene verspreiding
o = vanaf begin dus gegeneraliseerde infectie
Bacteriologie 2021-2022 1
, Pathogenese en ziektebeelden
Vroege gelokaliseerde fase of primaire syfilis
- Enkel pt vroege ziektestadium besmettelijk
- Via kleine huidletsels en intacte mucosa => vermenigvuldigt zich op plek inoculatie
- Na 10 – 90 d (3 w gemiddeld) => papel
o W snel erosief => w meestal pijnloos ulcus met induratie v bodem (ulcus durum /
harde sjanker)
▪ Regionale lymfadenopathie
▪ Ulcus geneest spontaan na 1-2 maand
- KO : ulcus dikwijls op uitwendige genitaliën, ulcus op andere plekken vaak onopgemerkt
(cervix, perianaal, mondholte)
- Tss primaire en secundaire s => kortdurende symptoomloze periode
Vroege veralgemeende fase of secundaire syfilis
- 25% onbehandelde pt en vanaf 8 w => symptomen tgv veralgemeende sys infectie
o Huid en slijmvliezen vooral!
- Spirocheten in groot # aanwezig
- Polymorf exantheem (malculeus, papuleus of pustuleus)
- Op genitaliën en perianal => huidletsels en wratachtige letsels (condylomata lata) => ZEER
besmettelijk!
- Zwaktegevoel, hoofdpijn en koorts
- 10% => ontsteking lever, nieren en neurologische problemen
- Onbehandeld : na wisselende periodes => spontane genezing
o soms nieuwe episodes maar na 1 j niet meer
- vervolgens latente periode
o 1/3 na 5-12 j => opnieuw symptomen (tertiair stadium)
Vroege latente syfilis
- 1e j na besmetting gn zichtbare symptomen
- Wel serologische evidentie
- Besmettelijk! => transplantair ook!
Latente fase of tertiaire syfilis
- 25 – 40% onbehandelde pt => 1 of meerdere j na besmetting
- Meestal/ nt altijd voorafgegaan door vroege syfilis met erna latente periode
- Ziekte kan in ieder orgaan gelokaliseerd zijn, nt in BB => nt besmettelijk
o Huid : vorming subcutane nodi => ulcereren met destructie bot, KB (gummata) &
interne organen
o BV : vooral thoracale aorta (aorta-insufficiëntie en aneurysmavorming)
Late latente syfilis
- Sommige pt meerdere j na besmetting => serologische evidentie maar gn symptomen
- Nt besmettelijk
Neurosyfilis
- Symptomen kunnen in
o Vroege
▪ Ontstekingen hersenvliezen of oogstructuren
o late fase
▪ Dementia paralytica en tabes dorsalis
Bacteriologie 2021-2022 2
