INLEIDING CARDIALE REVALIDATIE EN ALGEMENE ASPECTEN
DEFINITIE
Cardiale revalidatie:
* De som van activiteiten die nodig zijn om de onderliggende oorzaak van de ziekte gunstig te
beïnvloeden, evenals om de patiënt de best mogelijke fysieke, mentale en sociale omstandigheden te
bieden, zodat ze, door hun eigen inspanningen, kunnen behouden of hervatten wanneer ze verloren
zijn, zoals een zo normaal mogelijke plaats in het leven van de gemeenschap
* Het gecombineerde en gecoördineerde gebruik van medische, psychosociale, educatieve,
beroepsmatige en fysieke maatregelen om de terugkeer naar een actieve en bevredigende levensstijl
te vergemakkelijken
Klasse 1: patiënten moeten cardiale revalidatie krijgen
→ positieve gevolgen > risico’s voor gemiddelde patiënt
Level A: Heel veel evidentie die komt van goed opgezette
RCT voor het feit dat cardiale revalidatie effectief is
ALGEMENE DOELEN VAN DE CARDIALE REVALIDATIE
FYSIEKE DOELEN
* Leren kennen van eigen fysieke grenzen
- Patiënt leren wat zijn fysieke belastbaarheid is door hem te confronteren met zijn objectieve
grenzen
* Leren omgaan met fysieke beperkingen
- Patiënt confronteren met zijn fysieke beperkingen en hem leren hiermee om te gaan in
verschillende bewegingssituaties en bij diverse vormen van belasting
* Overwinnen van angst voor inspanning → subjectieve grenzen
* Optimaliseren van inspanningsvermogen
- Verbeteren van belastbaarheid om ervoor te zorgen dat hij/zij weer kan functioneren of het
gewenste of haalbare niveau van ADL, werk en/of hobby
* Ontwikkelen van actieve levensstijl
- Belangrijk om de patiënt hiermee te helpen: trainingsprogramma + opvolging
- Eerst heel intens; daarna levenslang onderhoud
- Educatie!! Kiné heeft meeste contact met de P dus belangrijke rol hierin
1
,MENTALE DOELEN
* Herwinnen van emotioneel evenwicht
* Op een functionele manier omgaan met hartziekte
- = leren omgaan met een hartaandoening zonder zichzelf onnodig te beperken.
- Overbezorgdheid en overschatting van de gevolgen van de hartziekte leiden tot onnodige
beperkingen in functioneren en sociale participatie, met als gevolg een lagere kwaliteit van
leven
- Ontkenning van de hartziekte en onderschatting van de gevolgen verslechtert de therapietrouw
aan fysieke, sociale en leefstijldoelen met een slechtere cardiovasculaire prognose tot gevolg.
* Overwinnen van angst voor inspanning
SOCIALE DOELEN
* Herwinnen van emotioneel evenwicht binnen relatie, gezin en/of sociale omgeving en werk
* Optimale hervatting van de rol binnen relatie, gezin, sociale omgeving en werk zorgt voor verbetering
van kwaliteit van leven
* Optimale hervatting van vrijetijdsbesteding → kan gevoel van zelfcontrole vergroten
DOELEN GERICHT OP VERBETERING VAN RISICOGEDRAG EN LEEFSTIJL
* Risicofactoren voor hart- en vaatziekten
Beïnvloedbare Niet-beïnvloedbare
* Hypercholesterolemie en hyperlipidemie * Leeftijd
* Hypertensie * Mannelijk geslacht
* Diabetes type II * Familiale voorgeschiedenis/genen
* Overgewicht /obesitas * Etniciteit
* Roken
* Fysieke inactiviteit
* Alcoholmisbruik
* Ongezond voedingspatroon
* Gebrek aan sociale steun
* Psychologische factoren (angst, depressie, stress)
* Therapietrouw aan medicatie
* Bekendheid met de aard van de ziekte en de risicofactoren
- In kaart brengen van de risicofactoren van de individuele patiënt en de inschatting van zijn risico
op grond daarvan
- Vervolgens samen met patiënt bepalen welke acties haalbaar zijn om het risico (eventueel in
stappen) te
* Verminderen en welke ondersteuning daarbij nodig is
* Stoppen met roken
* Ontwikkele / onderhouden van een gezond voedingspatroon
* Ontwikkelen en onderhouden van een fysiek actieve leefstijl
* Managen van stress
* Ontwikkelen van therapietrouw en medicatie
2
,KERN COMPONENTEN VAN CARDIALE REVALIDATIE
* Altijd op maat van de patiënt
* Multidisciplinair team nodig om te
realiseren
VERSCHILLENDE FASEN VAN DE CARDIALE REVALIDATIE
• Pre-operatieve fase
Fase 0
• Revalidatie tijdens hospitalisatie (klinische fase)
Fase 1a • Enkele dagen – max +/-14d
acute fase
• Revalidatie onmiddellijk na ontslag uit het ziekenhuis
Fase 1b • Enkele dagen tot 4 weken
• Ambulante revalidatie: outpatient clinic – revalidatiefase - poliklinisch
Fase 2
reconditionering
• 8 weken tot 6 maanden na event (45 sessies)
• Postrevalidatiefase - Onderhoudsfase
Fase 3 • Zo lang mogelijk
maintenance
CARDIALE REVALISATIE VOOR WIE?
Stabiele patiënten met:
* Acuut coronair syndroom (eg ST elevation MI, non-ST elevation MI)
* Chronisch stabile hartfalen met verminderde functie (HFref)
* Post-chirurgie:
- PCI (percutane coronaire interventie)
- CABG (kransslagaderchirurgie)
- Klepchirurgie
- Harttransplantatie
- Correctie voor congenitale hartaandoeningen
- Ventricular assist device implantatie
- Defibrillator, Pacemaker
3
, Contra-indicaties (voor beweegaspect):
* Patiënten met onstabiele angina
* Patiënten met acute CHF
* Patiënten met ongecontrollerde dysritmiën
* Patiënten met SBP > 200 mmHg
* Patiënten met acute pericarditis
* Patiënten met recente embool of clots
* Patiënten met ernstige obstructieve cardiomyopathieën
* Ernstige of symptomatische aortastenose
* Patiënten met ongecontroleerde diabetes
FASE 1A: KLINISCHE ASPECTEN VAN DE CARDIALE REVALIDATIE TIJDENS HOSPITALISATIE
SPECIFIEK DOEL
START: stabiele patient (meestal na 24-48 uur)
* Educatie | informeren | geruststellen van patiënt en familie
- Aard van hartaandoening / operatie, revalidatietraject
- Risicofactoren
- Belang van een gezonde leefstijl
* Beperken | voorkomen | herstellen van de gevolgen van inactiviteit tgv
- Operatie
- Langdurige bedrust
Gevolg van bedrust Mechanismen
Spierinactiviteit * ¯ spiermassa
* ¯ spierkracht
* ¯ Spieruithouding
* ¯ gewrichtsmobilteit
* insulin resistentie
Aërobe deconditionering * Rusthartslag en HR tijdens activiteiten
* ¯ Slagvolume in rust
* ¯ Hartdebiet
* Increased risk for venous thrombosis and
thromboembolism
* ¯ Orthostatische tolerantie
* ¯ Vo2peak
Redistributie van het volume * ¯ plasma and blood volume
vocht * Decreased total heart and left ventricular volumes
* hematocriet
* Diuresis
* Venous stasis
Veranderde verdeling van * Hypercalciuria
lichaamsgewicht and druk * Botdemineralisatie
* Lokale huidveranderingen
* Urine stasis –retention
Respiratoire complicaties * Daling longvolumes
* Daling longcapaciteit
* Atelectasis
- Voorafgaande fysiek inactiviteit
4
DEFINITIE
Cardiale revalidatie:
* De som van activiteiten die nodig zijn om de onderliggende oorzaak van de ziekte gunstig te
beïnvloeden, evenals om de patiënt de best mogelijke fysieke, mentale en sociale omstandigheden te
bieden, zodat ze, door hun eigen inspanningen, kunnen behouden of hervatten wanneer ze verloren
zijn, zoals een zo normaal mogelijke plaats in het leven van de gemeenschap
* Het gecombineerde en gecoördineerde gebruik van medische, psychosociale, educatieve,
beroepsmatige en fysieke maatregelen om de terugkeer naar een actieve en bevredigende levensstijl
te vergemakkelijken
Klasse 1: patiënten moeten cardiale revalidatie krijgen
→ positieve gevolgen > risico’s voor gemiddelde patiënt
Level A: Heel veel evidentie die komt van goed opgezette
RCT voor het feit dat cardiale revalidatie effectief is
ALGEMENE DOELEN VAN DE CARDIALE REVALIDATIE
FYSIEKE DOELEN
* Leren kennen van eigen fysieke grenzen
- Patiënt leren wat zijn fysieke belastbaarheid is door hem te confronteren met zijn objectieve
grenzen
* Leren omgaan met fysieke beperkingen
- Patiënt confronteren met zijn fysieke beperkingen en hem leren hiermee om te gaan in
verschillende bewegingssituaties en bij diverse vormen van belasting
* Overwinnen van angst voor inspanning → subjectieve grenzen
* Optimaliseren van inspanningsvermogen
- Verbeteren van belastbaarheid om ervoor te zorgen dat hij/zij weer kan functioneren of het
gewenste of haalbare niveau van ADL, werk en/of hobby
* Ontwikkelen van actieve levensstijl
- Belangrijk om de patiënt hiermee te helpen: trainingsprogramma + opvolging
- Eerst heel intens; daarna levenslang onderhoud
- Educatie!! Kiné heeft meeste contact met de P dus belangrijke rol hierin
1
,MENTALE DOELEN
* Herwinnen van emotioneel evenwicht
* Op een functionele manier omgaan met hartziekte
- = leren omgaan met een hartaandoening zonder zichzelf onnodig te beperken.
- Overbezorgdheid en overschatting van de gevolgen van de hartziekte leiden tot onnodige
beperkingen in functioneren en sociale participatie, met als gevolg een lagere kwaliteit van
leven
- Ontkenning van de hartziekte en onderschatting van de gevolgen verslechtert de therapietrouw
aan fysieke, sociale en leefstijldoelen met een slechtere cardiovasculaire prognose tot gevolg.
* Overwinnen van angst voor inspanning
SOCIALE DOELEN
* Herwinnen van emotioneel evenwicht binnen relatie, gezin en/of sociale omgeving en werk
* Optimale hervatting van de rol binnen relatie, gezin, sociale omgeving en werk zorgt voor verbetering
van kwaliteit van leven
* Optimale hervatting van vrijetijdsbesteding → kan gevoel van zelfcontrole vergroten
DOELEN GERICHT OP VERBETERING VAN RISICOGEDRAG EN LEEFSTIJL
* Risicofactoren voor hart- en vaatziekten
Beïnvloedbare Niet-beïnvloedbare
* Hypercholesterolemie en hyperlipidemie * Leeftijd
* Hypertensie * Mannelijk geslacht
* Diabetes type II * Familiale voorgeschiedenis/genen
* Overgewicht /obesitas * Etniciteit
* Roken
* Fysieke inactiviteit
* Alcoholmisbruik
* Ongezond voedingspatroon
* Gebrek aan sociale steun
* Psychologische factoren (angst, depressie, stress)
* Therapietrouw aan medicatie
* Bekendheid met de aard van de ziekte en de risicofactoren
- In kaart brengen van de risicofactoren van de individuele patiënt en de inschatting van zijn risico
op grond daarvan
- Vervolgens samen met patiënt bepalen welke acties haalbaar zijn om het risico (eventueel in
stappen) te
* Verminderen en welke ondersteuning daarbij nodig is
* Stoppen met roken
* Ontwikkele / onderhouden van een gezond voedingspatroon
* Ontwikkelen en onderhouden van een fysiek actieve leefstijl
* Managen van stress
* Ontwikkelen van therapietrouw en medicatie
2
,KERN COMPONENTEN VAN CARDIALE REVALIDATIE
* Altijd op maat van de patiënt
* Multidisciplinair team nodig om te
realiseren
VERSCHILLENDE FASEN VAN DE CARDIALE REVALIDATIE
• Pre-operatieve fase
Fase 0
• Revalidatie tijdens hospitalisatie (klinische fase)
Fase 1a • Enkele dagen – max +/-14d
acute fase
• Revalidatie onmiddellijk na ontslag uit het ziekenhuis
Fase 1b • Enkele dagen tot 4 weken
• Ambulante revalidatie: outpatient clinic – revalidatiefase - poliklinisch
Fase 2
reconditionering
• 8 weken tot 6 maanden na event (45 sessies)
• Postrevalidatiefase - Onderhoudsfase
Fase 3 • Zo lang mogelijk
maintenance
CARDIALE REVALISATIE VOOR WIE?
Stabiele patiënten met:
* Acuut coronair syndroom (eg ST elevation MI, non-ST elevation MI)
* Chronisch stabile hartfalen met verminderde functie (HFref)
* Post-chirurgie:
- PCI (percutane coronaire interventie)
- CABG (kransslagaderchirurgie)
- Klepchirurgie
- Harttransplantatie
- Correctie voor congenitale hartaandoeningen
- Ventricular assist device implantatie
- Defibrillator, Pacemaker
3
, Contra-indicaties (voor beweegaspect):
* Patiënten met onstabiele angina
* Patiënten met acute CHF
* Patiënten met ongecontrollerde dysritmiën
* Patiënten met SBP > 200 mmHg
* Patiënten met acute pericarditis
* Patiënten met recente embool of clots
* Patiënten met ernstige obstructieve cardiomyopathieën
* Ernstige of symptomatische aortastenose
* Patiënten met ongecontroleerde diabetes
FASE 1A: KLINISCHE ASPECTEN VAN DE CARDIALE REVALIDATIE TIJDENS HOSPITALISATIE
SPECIFIEK DOEL
START: stabiele patient (meestal na 24-48 uur)
* Educatie | informeren | geruststellen van patiënt en familie
- Aard van hartaandoening / operatie, revalidatietraject
- Risicofactoren
- Belang van een gezonde leefstijl
* Beperken | voorkomen | herstellen van de gevolgen van inactiviteit tgv
- Operatie
- Langdurige bedrust
Gevolg van bedrust Mechanismen
Spierinactiviteit * ¯ spiermassa
* ¯ spierkracht
* ¯ Spieruithouding
* ¯ gewrichtsmobilteit
* insulin resistentie
Aërobe deconditionering * Rusthartslag en HR tijdens activiteiten
* ¯ Slagvolume in rust
* ¯ Hartdebiet
* Increased risk for venous thrombosis and
thromboembolism
* ¯ Orthostatische tolerantie
* ¯ Vo2peak
Redistributie van het volume * ¯ plasma and blood volume
vocht * Decreased total heart and left ventricular volumes
* hematocriet
* Diuresis
* Venous stasis
Veranderde verdeling van * Hypercalciuria
lichaamsgewicht and druk * Botdemineralisatie
* Lokale huidveranderingen
* Urine stasis –retention
Respiratoire complicaties * Daling longvolumes
* Daling longcapaciteit
* Atelectasis
- Voorafgaande fysiek inactiviteit
4
