Psychopathologie
Hoofdstuk 1: introductie + classificatie, diagnostiek en eposemiologie
HB p. 25-55
Doelen:
• Kennis van de begrippen, dit kunnen verwoorden en toepassen:
ontwikkelingspsychopathologie, categoriale en dimensionale classificatie, diagnostiek,
stigmatisering, soortenanamnese, betrouwbaarheid en validiteit, comorbiditeit,
soorten prevalentie, incidentie
• Kritische bedenkingen kunnen formuleren en beargumenteren over normaliteit en
pathologie.
• Voor- en nadelen van classificatiesystemen zoals DSM-5 kunnen toelichten. De
reportage van Allen Frances hebben bekeken en de vragen kunnen beantwoorden.
• Statements/ Stellingen kunnen beargumenteren.
, 1. Introductie
Casus Tim:
“De 8-jarige Tim werd doorverwezen door een kinderarts die een spoedconsult vroeg in verband met
ernstig gewichtsverlies in het afgelopen jaar waarvoor hij geen somatische oorzaak kon vinden. Tim
maakt zich buitensporig veel zorgen over zijn gewicht en weegt zichzelf elke dag. Hij klaagt erover dat
hij te dik is en niet afvalt als hij minder gaat eten. Hij is het laatste jaar vierenhalve kilo afgevallen en
denkt nog steeds dat hij te dik is, hoewel het duidelijk is dat hij ondergewicht heeft. Uit wanhoop
hebben zijn ouders alle weegschalen in huis weggedaan; als reactie daarop houdt Tim een lijst bij van
alle calorieën die hij dagelijks inneemt. Hij besteedt hier erg veel tijd aan, door steeds opnieuw te
controleren of hij het goed gedaan heeft. Daarnaast wordt door de kinderarts beschreven dat Tim
geobsedeerd is door hygiëne en netheid. Op dit moment heeft hij geen vrienden omdat hij geen zin
heeft hen thuis op te zoeken, omdat hij denkt dat hun huizen ‘vuil’ zijn; hij raakt van streek als een
ander kind hem aanraakt. Hij controleert altijd of hij de dingen wel op de ‘goede’ manier heeft gedaan.
Hij wordt daar zeer opgewonden en angstig van. Hij moet elke dag ten minste twee uur voor hij naar
school gaat opstaan om op tijd klaar te zijn. Laatst stond hij een keer om halftwee ’s nachts op om zich
klaar te maken voor school. “
Casus ontleend aan Jakop Rigter
Reflectievraag:
Welke vragen stel je als hulpverlener bij het lezen van dit verhaal van Tim?
- Wat is er aan de hand? Welke ongewoonheden en problemen ervaart Tim
- Hoe is dit zo gekomen?
- Wat kunnen we eraan doen?
- Hoe zal het met hem of haar verder gaan? (prognose)
Deze 4 vragen stellen we ons elke keer bij een kind/jongere met psychische
problemen.
Ontwikkelingspsychopathologie:
Het is de wetenschap waarin psychische stoornissen worden bestudeerd.
Patho (pathos): lijden
Logie (logos) : het denken over
Men noemt dit ontwikkelingspsychopathologie omdat men uitgaat van de
veronderstelling dat gedrags(mogelijkeheden) in de loop van iemand leven
veranderen, complexer worden. Bij het veranderen en complexer worden van allerlei
mogelijkheden spelen zowel vroegere ervaringen (de geschiedenis van het kind) als
de kernemerken en eisen van de huidige situatie een rol.
Een 17-jarige jongere is tot veel meer in staat dan een 4-jarig kind.
Men creërt steeds een wisselwerking tussen ervaringen uit het verleden en
ervaringen van nu. De vroegere ervaringen beïnvloeden hoe iemand de huidige
ervaringen interpreteert en waardeert. En de ervaringen uit het heden beïnvloeden
op zijn beurt hoe iemand terugkijkt op zijn verleden.
Om ‘later’ een psychische stoornis zo min mogelijk te houden, spreekt men van
ontwikkelingsopgave. Er zijn doorheen de ontwikkeling van het kind enkele bepaalde
opgaven dat moet worden volbracht.
Veilige hechting met ouders, omgaan met leeftijdsgenoten, …
Als er geen of weinig aandacht wordt besteed aan deze ontwikkelingsopgave, wordt
de kans op latere problemen groter.
Hoofdstuk 1: introductie + classificatie, diagnostiek en eposemiologie
HB p. 25-55
Doelen:
• Kennis van de begrippen, dit kunnen verwoorden en toepassen:
ontwikkelingspsychopathologie, categoriale en dimensionale classificatie, diagnostiek,
stigmatisering, soortenanamnese, betrouwbaarheid en validiteit, comorbiditeit,
soorten prevalentie, incidentie
• Kritische bedenkingen kunnen formuleren en beargumenteren over normaliteit en
pathologie.
• Voor- en nadelen van classificatiesystemen zoals DSM-5 kunnen toelichten. De
reportage van Allen Frances hebben bekeken en de vragen kunnen beantwoorden.
• Statements/ Stellingen kunnen beargumenteren.
, 1. Introductie
Casus Tim:
“De 8-jarige Tim werd doorverwezen door een kinderarts die een spoedconsult vroeg in verband met
ernstig gewichtsverlies in het afgelopen jaar waarvoor hij geen somatische oorzaak kon vinden. Tim
maakt zich buitensporig veel zorgen over zijn gewicht en weegt zichzelf elke dag. Hij klaagt erover dat
hij te dik is en niet afvalt als hij minder gaat eten. Hij is het laatste jaar vierenhalve kilo afgevallen en
denkt nog steeds dat hij te dik is, hoewel het duidelijk is dat hij ondergewicht heeft. Uit wanhoop
hebben zijn ouders alle weegschalen in huis weggedaan; als reactie daarop houdt Tim een lijst bij van
alle calorieën die hij dagelijks inneemt. Hij besteedt hier erg veel tijd aan, door steeds opnieuw te
controleren of hij het goed gedaan heeft. Daarnaast wordt door de kinderarts beschreven dat Tim
geobsedeerd is door hygiëne en netheid. Op dit moment heeft hij geen vrienden omdat hij geen zin
heeft hen thuis op te zoeken, omdat hij denkt dat hun huizen ‘vuil’ zijn; hij raakt van streek als een
ander kind hem aanraakt. Hij controleert altijd of hij de dingen wel op de ‘goede’ manier heeft gedaan.
Hij wordt daar zeer opgewonden en angstig van. Hij moet elke dag ten minste twee uur voor hij naar
school gaat opstaan om op tijd klaar te zijn. Laatst stond hij een keer om halftwee ’s nachts op om zich
klaar te maken voor school. “
Casus ontleend aan Jakop Rigter
Reflectievraag:
Welke vragen stel je als hulpverlener bij het lezen van dit verhaal van Tim?
- Wat is er aan de hand? Welke ongewoonheden en problemen ervaart Tim
- Hoe is dit zo gekomen?
- Wat kunnen we eraan doen?
- Hoe zal het met hem of haar verder gaan? (prognose)
Deze 4 vragen stellen we ons elke keer bij een kind/jongere met psychische
problemen.
Ontwikkelingspsychopathologie:
Het is de wetenschap waarin psychische stoornissen worden bestudeerd.
Patho (pathos): lijden
Logie (logos) : het denken over
Men noemt dit ontwikkelingspsychopathologie omdat men uitgaat van de
veronderstelling dat gedrags(mogelijkeheden) in de loop van iemand leven
veranderen, complexer worden. Bij het veranderen en complexer worden van allerlei
mogelijkheden spelen zowel vroegere ervaringen (de geschiedenis van het kind) als
de kernemerken en eisen van de huidige situatie een rol.
Een 17-jarige jongere is tot veel meer in staat dan een 4-jarig kind.
Men creërt steeds een wisselwerking tussen ervaringen uit het verleden en
ervaringen van nu. De vroegere ervaringen beïnvloeden hoe iemand de huidige
ervaringen interpreteert en waardeert. En de ervaringen uit het heden beïnvloeden
op zijn beurt hoe iemand terugkijkt op zijn verleden.
Om ‘later’ een psychische stoornis zo min mogelijk te houden, spreekt men van
ontwikkelingsopgave. Er zijn doorheen de ontwikkeling van het kind enkele bepaalde
opgaven dat moet worden volbracht.
Veilige hechting met ouders, omgaan met leeftijdsgenoten, …
Als er geen of weinig aandacht wordt besteed aan deze ontwikkelingsopgave, wordt
de kans op latere problemen groter.
