Samenvatting/stappenplannen Volkenrecht
Rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit Amsterdam
Week 1 - Bronnen en verdragen
Rechtsbronnen:
Lotus Case (1927, PCIJ)
ICJ Reservations to Genocide Convention (1951)
Weens Verdragenverdrag (1969) (VCLT)
HRC Rawle Kennedy v. Trinidad & Tobago (1999)
Bronnen van internationaal recht zijn te vinden in (art. 38 Statuut ICJ / IGH):
- primaire bronnen:
- verdragen
- gewoonterecht: recht die bestaat uit statenpraktijk & opinio juris (wat staten altijd hebben
gedaan in de overtuiging dat dat recht was)
- vaak ongeschreven recht
- bindend voor alle staten, ongeacht of zij hun handtekening onder hebben gezet (er zijn
namelijk geen documenten/het is
- Algemene beginselen/General principles
- subsidiaire bronnen:
- judicial decisions & academic writing (bv. Klabbers)
Verdragen: voorbehouden
ICJ Reservations to Genocide Convention (1951)
Weens Verdragenverdrag (1969) (VCLT): Een verdrag over verdragen, gebaseerd op het
gewoonterecht, komt voort uit ICJ, Reparations to the Genocide Convention
Voorbehouden: ze maken een kanttekening bij het verdrag
Of een voorbehoud toegelaten is, staan in principe in het verdrag zelf of het staat in het Weens
Verdragenverdrag
Twee typen voorbehouden:
1. alledaagse
2. voorbehouden die tegen het voorwerp en doel van het verdrag gaan:
- het voorbehoud druist in tegen de essentie van het verdrag
- de verdragspartijen mogen bepalen of zij bezwaar mogen maken tegen het voorbehoud
en welke gevolgen zij daaraan mogen verbinden
A wil partij worden bij het verdrag
,In het Weens Verdragenverdrag (1969) (VCLT) zijn drie mogelijkheden opgesomd:
1. Accepteren verdragsrelatie + voorbehoud:
B accepteert de verdragsrelatie en accepteert het voorbehoud. Het voorbehoud is wederkerig.
2. Accepteren verdragsrelatie, bezwaar voorbehoud:
C maakt bezwaar bij het voorbehoud, maar accepteert wel de verdragsrelatie. A en C hebben
een verdragsrelatie en het voorbehoud geldt binnen die verdragsrelatie tussen A en C.
Juridisch heeft het bezwaar dan geen gevolgen. (C heeft een politiek statement gemaakt)
3. Bezwaar voorbehoud, niet accepteren verdragsrelatie
D maakt bezwaar bij het voorbehoud van A, en accepteert de verdragsrelatie niet. Geen
verdragsrelatie tussen A en D.
In de zaak HRC Rawle Kennedy v. Trinidad & Tobago (1999) gebeurde iets heel anders dan in het
Weens Verdragenverdrag.
- niet meer dat Staten zelf mogen beslissen over de toelaatbaarheid van een voorbehoud, maar
de Comite (HRC) zelf.
- Het principe ‘severability’: als een voorbehoud in strijd is met het voorwerp en doel van een
verdrag, dan wordt het voorbehoud opzij geschoven en geldt deze niet. De verdragsrelatie(s)
blijft/blijven bestaan.
Wat het HRC besluit, is alleen geldig voor het IVBPR! Maar het besluit van de HRC is niet bindend, dus
de verdragspartijen kunnen alsnog niet luisteren naar het besluit van de HRC.
, Week 2 - Rechtssubjecten (zelfbeschikkingsrecht)
Rechtsbronnen:
- (ICJ, 1949) Reparations for Injuries
- Secession of Quebec (1996)
- IGH in Kosovo Advisory Opinion (2010)
Rechtssubjecten:
- Staten
- Kenmerken van een staat (betekent niet meteen dat het ook een staat is):
1. bevolking
2. grondgebied
3. effectief gezag over grondgebied
4. heeft de capaciteit om externe betrekkingen aan te gaan
- Erkenning (niet verplicht voor andere staten)
- declaratoire theorie: erkenning is alleen maar een benoeming van een feitelijk te
observeren observatie. Erkenning heeft geen producerend effect
- constitutieve theorie: erkenning leidt tot het ontstaan van een werkelijke ‘staat’. Voor
staten is het onmogelijk internationale betrekkingen aan te gaan als het niet erkend
wordt door andere staten
- Internationale organisaties
bijv. Verenigde Naties (VN)
(ICJ, 1949) Reparations for Injuries: internationale organisaties zijn rechtssubjecten
Hoe wordt je een staat? - Totstandkoming van staten
Er moet herziening van huidige grenzen plaatsvinden. Dit kan op 4 manieren:
1. ontbinding (joegoslavië)
2. samenvoeging (oost/west-duitsland)
3. afscheiding (sudan, zuid-sudan na referendum en burgeroorlog werd onafhankelijk van sudan)
4. dekolonisatie (indonesië, gaat verder als onafhankelijke staat)
Waarom wil je als onafhankelijke staat door het leven? → het recht op zelfbeschikking
Het recht op zelfbeschikking is vastgelegd in de UN Declaration on the granting of independence (1960), tijd
van dekolonisatie, ter ondersteuning van deze resolutie
- 2: het recht van een volk om haar eigen politieke lot te bepalen, zelf keuzes te maken over haar
economie, maatschappij, culturele ontwikkelingen
- 6: het recht op territoriale integriteit (staat haaks op recht op zelfbeschikking)
Secession of Quebec (1996): toepassing van internationale recht op zelfbeschikking
in geval van de vraag of quebec zich zou mogen afscheiden van canada
Rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit Amsterdam
Week 1 - Bronnen en verdragen
Rechtsbronnen:
Lotus Case (1927, PCIJ)
ICJ Reservations to Genocide Convention (1951)
Weens Verdragenverdrag (1969) (VCLT)
HRC Rawle Kennedy v. Trinidad & Tobago (1999)
Bronnen van internationaal recht zijn te vinden in (art. 38 Statuut ICJ / IGH):
- primaire bronnen:
- verdragen
- gewoonterecht: recht die bestaat uit statenpraktijk & opinio juris (wat staten altijd hebben
gedaan in de overtuiging dat dat recht was)
- vaak ongeschreven recht
- bindend voor alle staten, ongeacht of zij hun handtekening onder hebben gezet (er zijn
namelijk geen documenten/het is
- Algemene beginselen/General principles
- subsidiaire bronnen:
- judicial decisions & academic writing (bv. Klabbers)
Verdragen: voorbehouden
ICJ Reservations to Genocide Convention (1951)
Weens Verdragenverdrag (1969) (VCLT): Een verdrag over verdragen, gebaseerd op het
gewoonterecht, komt voort uit ICJ, Reparations to the Genocide Convention
Voorbehouden: ze maken een kanttekening bij het verdrag
Of een voorbehoud toegelaten is, staan in principe in het verdrag zelf of het staat in het Weens
Verdragenverdrag
Twee typen voorbehouden:
1. alledaagse
2. voorbehouden die tegen het voorwerp en doel van het verdrag gaan:
- het voorbehoud druist in tegen de essentie van het verdrag
- de verdragspartijen mogen bepalen of zij bezwaar mogen maken tegen het voorbehoud
en welke gevolgen zij daaraan mogen verbinden
A wil partij worden bij het verdrag
,In het Weens Verdragenverdrag (1969) (VCLT) zijn drie mogelijkheden opgesomd:
1. Accepteren verdragsrelatie + voorbehoud:
B accepteert de verdragsrelatie en accepteert het voorbehoud. Het voorbehoud is wederkerig.
2. Accepteren verdragsrelatie, bezwaar voorbehoud:
C maakt bezwaar bij het voorbehoud, maar accepteert wel de verdragsrelatie. A en C hebben
een verdragsrelatie en het voorbehoud geldt binnen die verdragsrelatie tussen A en C.
Juridisch heeft het bezwaar dan geen gevolgen. (C heeft een politiek statement gemaakt)
3. Bezwaar voorbehoud, niet accepteren verdragsrelatie
D maakt bezwaar bij het voorbehoud van A, en accepteert de verdragsrelatie niet. Geen
verdragsrelatie tussen A en D.
In de zaak HRC Rawle Kennedy v. Trinidad & Tobago (1999) gebeurde iets heel anders dan in het
Weens Verdragenverdrag.
- niet meer dat Staten zelf mogen beslissen over de toelaatbaarheid van een voorbehoud, maar
de Comite (HRC) zelf.
- Het principe ‘severability’: als een voorbehoud in strijd is met het voorwerp en doel van een
verdrag, dan wordt het voorbehoud opzij geschoven en geldt deze niet. De verdragsrelatie(s)
blijft/blijven bestaan.
Wat het HRC besluit, is alleen geldig voor het IVBPR! Maar het besluit van de HRC is niet bindend, dus
de verdragspartijen kunnen alsnog niet luisteren naar het besluit van de HRC.
, Week 2 - Rechtssubjecten (zelfbeschikkingsrecht)
Rechtsbronnen:
- (ICJ, 1949) Reparations for Injuries
- Secession of Quebec (1996)
- IGH in Kosovo Advisory Opinion (2010)
Rechtssubjecten:
- Staten
- Kenmerken van een staat (betekent niet meteen dat het ook een staat is):
1. bevolking
2. grondgebied
3. effectief gezag over grondgebied
4. heeft de capaciteit om externe betrekkingen aan te gaan
- Erkenning (niet verplicht voor andere staten)
- declaratoire theorie: erkenning is alleen maar een benoeming van een feitelijk te
observeren observatie. Erkenning heeft geen producerend effect
- constitutieve theorie: erkenning leidt tot het ontstaan van een werkelijke ‘staat’. Voor
staten is het onmogelijk internationale betrekkingen aan te gaan als het niet erkend
wordt door andere staten
- Internationale organisaties
bijv. Verenigde Naties (VN)
(ICJ, 1949) Reparations for Injuries: internationale organisaties zijn rechtssubjecten
Hoe wordt je een staat? - Totstandkoming van staten
Er moet herziening van huidige grenzen plaatsvinden. Dit kan op 4 manieren:
1. ontbinding (joegoslavië)
2. samenvoeging (oost/west-duitsland)
3. afscheiding (sudan, zuid-sudan na referendum en burgeroorlog werd onafhankelijk van sudan)
4. dekolonisatie (indonesië, gaat verder als onafhankelijke staat)
Waarom wil je als onafhankelijke staat door het leven? → het recht op zelfbeschikking
Het recht op zelfbeschikking is vastgelegd in de UN Declaration on the granting of independence (1960), tijd
van dekolonisatie, ter ondersteuning van deze resolutie
- 2: het recht van een volk om haar eigen politieke lot te bepalen, zelf keuzes te maken over haar
economie, maatschappij, culturele ontwikkelingen
- 6: het recht op territoriale integriteit (staat haaks op recht op zelfbeschikking)
Secession of Quebec (1996): toepassing van internationale recht op zelfbeschikking
in geval van de vraag of quebec zich zou mogen afscheiden van canada
