Pedagogiek
Pedagogiek..................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1: Doet opvoeding ertoe?..........................................................................................................7
Stelling 1: De mens is vanaf zijn geboorte volledig bepaald Nature........................................................7
Stelling 2: De opvoeding maakt de mens tot mens Nature......................................................................7
Stelling 3: De mens bepaalt zichzelf Existentialistische opvatting............................................................7
Een genuanceerde, synthetische visie.....................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Het bio-ecologisch model van Bronfenbrenner......................................................................8
Het microsysteem....................................................................................................................................9
Het mesosysteem....................................................................................................................................9
Het exosysteem.....................................................................................................................................10
Het macrosysteem.................................................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Balansmodel van Bakker......................................................................................................10
Hoofdstuk 4: Pedagogisch schema van hellinckx.......................................................................................11
Opvoeden als circulair en complementair proces..................................................................................11
Componenten van opvoedingssituaties.................................................................................................12
Pedagogische vraag...........................................................................................................................12
Affectieve ontwikkelingsaspect......................................................................................................12
Cognitieve ontwikkelingsaspect.....................................................................................................13
Conatieve ontwikkelingsaspect......................................................................................................13
Het pedagogisch aanbod...................................................................................................................13
Het opvoeden van andere kinderen..............................................................................................14
Opvoedingsverantwoordelijkheid..................................................................................................14
De opvoedingsbetrokkenheid........................................................................................................14
Visie op opvoeden.........................................................................................................................14
Beleving van opvoeding.................................................................................................................14
Inzicht in de ontwikkeling..............................................................................................................14
Plaats van de opvoeding naast andere functies.............................................................................14
Problematische opvoedingssituatie/leefsituatie...................................................................................14
Opvoedingsdomein................................................................................................................................15
Drie invalshoeken..................................................................................................................................15
1
, De situatiehantering..........................................................................................................................15
Het klimaat........................................................................................................................................15
Pedagogische middelen.....................................................................................................................16
Aandacht geven.............................................................................................................................16
Hulp bieden....................................................................................................................................16
Grenzen stellen..............................................................................................................................16
Sanctioneren..................................................................................................................................16
Belonen..............................................................................................................................................17
Straffen..............................................................................................................................................17
Negeren.............................................................................................................................................17
Belangrijke opmerking in verband met sanctioneren............................................................................17
Hoofdstuk 5: Positief opvoeden.................................................................................................................18
Creëren van een veilige en uitdagende omgeving.................................................................................18
Zorgen voor een positieve leeromgeving...............................................................................................18
Hanteren van een adequate discipline..................................................................................................18
Realistische verwachtingen hebben......................................................................................................19
Voorzichzelf zorgen als ouder of opvoeder...........................................................................................19
Hoofdstuk 6: Het gezin als systeem...........................................................................................................19
De persoonskenmerken van de verschillende gezinsleden....................................................................19
De gezondheid/fysieke gesteldheid...................................................................................................19
De persoon en persoonlijkheid van de ouders...................................................................................19
De opvoedingstechnieken van de gezinsleden..................................................................................20
De subsysteemkenmerken.................................................................................................................20
De echtelijke relatie...........................................................................................................................20
De siblinggroep..................................................................................................................................20
De algemene gezinskenmerken.............................................................................................................20
De gezinsorganisatie..........................................................................................................................20
De gezinscultuur................................................................................................................................21
De gezinsdynamiek............................................................................................................................21
De gezinscontext....................................................................................................................................21
Hoofdstuk 7: Opvoedingsstijlen.................................................................................................................21
Autoritaire opvoedingsstijl.....................................................................................................................21
Autoritatieve if democratische opvoedingsstijl.....................................................................................22
1
, Toegeeflijke of permissieve opvoedingsstijl..........................................................................................22
Verwaarlozende opvoedingsstijl............................................................................................................23
Hoofdstuk 8: Opvoeden in een snel veranderende maatschappij.............................................................23
Democratisering....................................................................................................................................23
Individualisering.....................................................................................................................................24
Diverse samenleving..............................................................................................................................24
Fragmentarisering..................................................................................................................................24
Conumentisme en ‘graascultuur’...........................................................................................................24
De grotere welvaart en verwenning......................................................................................................24
Flexibilisering van de levensloop...........................................................................................................25
Postadolescentie....................................................................................................................................25
Digitale context......................................................................................................................................25
Onze samenleving nu.........................................................................................................................25
Digitale kloof......................................................................................................................................25
Wat is mediawijsheid?.......................................................................................................................26
Hoe word je mediawijs?.....................................................................................................................26
(on)Veilig internetgebruik..................................................................................................................26
Tip 1: De ouder zorgt dat die op de hoogte is van de favoriete TV programma’s e, websites van
het kind..........................................................................................................................................27
Tip 2: De ouder laat het kind vertellen over de media-avonturen.................................................27
Tip 3: De ouder geeft het goede voorbeeld...................................................................................27
Tip 4: De ouder stelt regels in........................................................................................................27
Top tip: De ouder houdt de lijnen open.........................................................................................27
Hoofdstuk 9: Preventieve gezinsondersteuning in het microsysteem.......................................................27
Inleiding.................................................................................................................................................27
Preventieve gezinsondersteuning..........................................................................................................27
Uitgangspunten.................................................................................................................................27
Huis van het kind...............................................................................................................................27
Doelgroep..........................................................................................................................................28
Doel...................................................................................................................................................28
Functies..............................................................................................................................................28
Preventieve gezinsondersteuning binnen de Integrale Jeugdhulp........................................................29
Rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH)..............................................................................................29
1
, Brede instap...................................................................................................................................29
Probleemgebonden hulp...............................................................................................................29
Hoofdstuk 10: Echtscheiding.....................................................................................................................29
Cijfers.....................................................................................................................................................29
Algemeen verloop van de echtscheiding...........................................................................................30
Een crisisfase......................................................................................................................................30
Een overgangsfase.............................................................................................................................30
Een fase van hernieuwde stabiliteit...................................................................................................30
Vanuit het perspectief van de ouders....................................................................................................30
Uiteengaan of samenblijven voor de kinderen?................................................................................30
Beleving.............................................................................................................................................30
Vanuit het perspectief van de kinderen.................................................................................................31
Inventaris van gevoelens...................................................................................................................31
Gevolgen van echtscheiding voor kinderen.......................................................................................32
Tussen 2 vuren – loyaliteit.............................................................................................................32
Ouderverstoting.............................................................................................................................32
Positieve gevolgen.........................................................................................................................32
Beschermende en risicofactoren bij kinderen en ouders..................................................................33
Ondesteuningsvragen van kinderen en ouders.....................................................................................33
Ten slotte...............................................................................................................................................33
Hoofdstuk 11: Gezagsco-ouderschap........................................................................................................34
Inleiding.................................................................................................................................................34
Vanuit het perspectief van de ouders....................................................................................................34
Vanuit het perspectief van de kinderen.................................................................................................34
Hoofdstuk 12: Eenoudergezin....................................................................................................................35
Inleiding.................................................................................................................................................35
Vanuit het perspectief van de ouders....................................................................................................35
Vanuit het perspectief van de kinderen.................................................................................................36
Hoofdstuk 13: Nieuw gezin........................................................................................................................36
Inleiding.................................................................................................................................................36
Kerngezin...............................................................................................................................................36
Nieuw gezin...........................................................................................................................................36
Belang van de erkenning van het verschil tussen een kerngezin en een nieuw gezin...........................36
1
Pedagogiek..................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1: Doet opvoeding ertoe?..........................................................................................................7
Stelling 1: De mens is vanaf zijn geboorte volledig bepaald Nature........................................................7
Stelling 2: De opvoeding maakt de mens tot mens Nature......................................................................7
Stelling 3: De mens bepaalt zichzelf Existentialistische opvatting............................................................7
Een genuanceerde, synthetische visie.....................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Het bio-ecologisch model van Bronfenbrenner......................................................................8
Het microsysteem....................................................................................................................................9
Het mesosysteem....................................................................................................................................9
Het exosysteem.....................................................................................................................................10
Het macrosysteem.................................................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Balansmodel van Bakker......................................................................................................10
Hoofdstuk 4: Pedagogisch schema van hellinckx.......................................................................................11
Opvoeden als circulair en complementair proces..................................................................................11
Componenten van opvoedingssituaties.................................................................................................12
Pedagogische vraag...........................................................................................................................12
Affectieve ontwikkelingsaspect......................................................................................................12
Cognitieve ontwikkelingsaspect.....................................................................................................13
Conatieve ontwikkelingsaspect......................................................................................................13
Het pedagogisch aanbod...................................................................................................................13
Het opvoeden van andere kinderen..............................................................................................14
Opvoedingsverantwoordelijkheid..................................................................................................14
De opvoedingsbetrokkenheid........................................................................................................14
Visie op opvoeden.........................................................................................................................14
Beleving van opvoeding.................................................................................................................14
Inzicht in de ontwikkeling..............................................................................................................14
Plaats van de opvoeding naast andere functies.............................................................................14
Problematische opvoedingssituatie/leefsituatie...................................................................................14
Opvoedingsdomein................................................................................................................................15
Drie invalshoeken..................................................................................................................................15
1
, De situatiehantering..........................................................................................................................15
Het klimaat........................................................................................................................................15
Pedagogische middelen.....................................................................................................................16
Aandacht geven.............................................................................................................................16
Hulp bieden....................................................................................................................................16
Grenzen stellen..............................................................................................................................16
Sanctioneren..................................................................................................................................16
Belonen..............................................................................................................................................17
Straffen..............................................................................................................................................17
Negeren.............................................................................................................................................17
Belangrijke opmerking in verband met sanctioneren............................................................................17
Hoofdstuk 5: Positief opvoeden.................................................................................................................18
Creëren van een veilige en uitdagende omgeving.................................................................................18
Zorgen voor een positieve leeromgeving...............................................................................................18
Hanteren van een adequate discipline..................................................................................................18
Realistische verwachtingen hebben......................................................................................................19
Voorzichzelf zorgen als ouder of opvoeder...........................................................................................19
Hoofdstuk 6: Het gezin als systeem...........................................................................................................19
De persoonskenmerken van de verschillende gezinsleden....................................................................19
De gezondheid/fysieke gesteldheid...................................................................................................19
De persoon en persoonlijkheid van de ouders...................................................................................19
De opvoedingstechnieken van de gezinsleden..................................................................................20
De subsysteemkenmerken.................................................................................................................20
De echtelijke relatie...........................................................................................................................20
De siblinggroep..................................................................................................................................20
De algemene gezinskenmerken.............................................................................................................20
De gezinsorganisatie..........................................................................................................................20
De gezinscultuur................................................................................................................................21
De gezinsdynamiek............................................................................................................................21
De gezinscontext....................................................................................................................................21
Hoofdstuk 7: Opvoedingsstijlen.................................................................................................................21
Autoritaire opvoedingsstijl.....................................................................................................................21
Autoritatieve if democratische opvoedingsstijl.....................................................................................22
1
, Toegeeflijke of permissieve opvoedingsstijl..........................................................................................22
Verwaarlozende opvoedingsstijl............................................................................................................23
Hoofdstuk 8: Opvoeden in een snel veranderende maatschappij.............................................................23
Democratisering....................................................................................................................................23
Individualisering.....................................................................................................................................24
Diverse samenleving..............................................................................................................................24
Fragmentarisering..................................................................................................................................24
Conumentisme en ‘graascultuur’...........................................................................................................24
De grotere welvaart en verwenning......................................................................................................24
Flexibilisering van de levensloop...........................................................................................................25
Postadolescentie....................................................................................................................................25
Digitale context......................................................................................................................................25
Onze samenleving nu.........................................................................................................................25
Digitale kloof......................................................................................................................................25
Wat is mediawijsheid?.......................................................................................................................26
Hoe word je mediawijs?.....................................................................................................................26
(on)Veilig internetgebruik..................................................................................................................26
Tip 1: De ouder zorgt dat die op de hoogte is van de favoriete TV programma’s e, websites van
het kind..........................................................................................................................................27
Tip 2: De ouder laat het kind vertellen over de media-avonturen.................................................27
Tip 3: De ouder geeft het goede voorbeeld...................................................................................27
Tip 4: De ouder stelt regels in........................................................................................................27
Top tip: De ouder houdt de lijnen open.........................................................................................27
Hoofdstuk 9: Preventieve gezinsondersteuning in het microsysteem.......................................................27
Inleiding.................................................................................................................................................27
Preventieve gezinsondersteuning..........................................................................................................27
Uitgangspunten.................................................................................................................................27
Huis van het kind...............................................................................................................................27
Doelgroep..........................................................................................................................................28
Doel...................................................................................................................................................28
Functies..............................................................................................................................................28
Preventieve gezinsondersteuning binnen de Integrale Jeugdhulp........................................................29
Rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH)..............................................................................................29
1
, Brede instap...................................................................................................................................29
Probleemgebonden hulp...............................................................................................................29
Hoofdstuk 10: Echtscheiding.....................................................................................................................29
Cijfers.....................................................................................................................................................29
Algemeen verloop van de echtscheiding...........................................................................................30
Een crisisfase......................................................................................................................................30
Een overgangsfase.............................................................................................................................30
Een fase van hernieuwde stabiliteit...................................................................................................30
Vanuit het perspectief van de ouders....................................................................................................30
Uiteengaan of samenblijven voor de kinderen?................................................................................30
Beleving.............................................................................................................................................30
Vanuit het perspectief van de kinderen.................................................................................................31
Inventaris van gevoelens...................................................................................................................31
Gevolgen van echtscheiding voor kinderen.......................................................................................32
Tussen 2 vuren – loyaliteit.............................................................................................................32
Ouderverstoting.............................................................................................................................32
Positieve gevolgen.........................................................................................................................32
Beschermende en risicofactoren bij kinderen en ouders..................................................................33
Ondesteuningsvragen van kinderen en ouders.....................................................................................33
Ten slotte...............................................................................................................................................33
Hoofdstuk 11: Gezagsco-ouderschap........................................................................................................34
Inleiding.................................................................................................................................................34
Vanuit het perspectief van de ouders....................................................................................................34
Vanuit het perspectief van de kinderen.................................................................................................34
Hoofdstuk 12: Eenoudergezin....................................................................................................................35
Inleiding.................................................................................................................................................35
Vanuit het perspectief van de ouders....................................................................................................35
Vanuit het perspectief van de kinderen.................................................................................................36
Hoofdstuk 13: Nieuw gezin........................................................................................................................36
Inleiding.................................................................................................................................................36
Kerngezin...............................................................................................................................................36
Nieuw gezin...........................................................................................................................................36
Belang van de erkenning van het verschil tussen een kerngezin en een nieuw gezin...........................36
1