Week 2:
Niet-retroactiviteitsbeginsel
• Beperking van de fiscale autonomie van de wetgever
• Art. 2 BW : wetten kunnen enkel voor de toekomst beschikken
o Verplichting voor wetgever of decreetgever ?
§ Oorspronkelijk: niet van toepassing op normen van
openbare orde
§ Hof van Cassatie
• Algemeen rechtsbeginsel met wettelijke waarde
• Wetgever of decreetgever kan afwijken
§ Grondwettelijk Hof
• Gelijkheidsbeginsel → rechtszekerheidsbeginsel →
niet-retroactiviteitsbeginsel
• Algemeen rechtsbeginsel met grondwettelijke
waarde
à dit beginsel betekent dat je geen belastingen met terugwerkende kracht kan invoeren (beperking
autonomie wetgever – zie art 1 BW). Oorspronkelijk nvt op normen OO (belastingen zijn van OO).
HvC kwam hierop terug en zei dat het een ARB met wettelijke waarde is (WG of decreetgever kan
dus afwijken). GwH zei dat het een toepassing van het rechtszekerheidsbeginsel is, dat eig een
toepassing van het gelijkheidsbeginsel is. Via het gelijkheidsbeginsel kunnen we dus eig die niet-
retroactiviteit gaan toetsen. Er is echter pas een probleem als de retro-activiteit zou leiden tot
rechtsonzekerheid. Deze kan nl ook leiden tot rechtszekerheid. Vb. in juli 2016 heeft men een wet
afgeschaft, door de OESO, die de beslatbare grondslag voor innoverende vennootschappen
verminderde. In 2017 voerde men een nieuwe wet hierover in ,die wel voldeed aan de OESO, maar
de wet is al van toepassing vanaf juli 2016 want leidt tot rechtzekerheid. Als we een belasting
invoeren die zou leiden tot rechtsonzekerheid, dan moet men deze toetsen via het
gelijkheidsbeginsel. Een aantasting van het rechtszekerheidsbeginsel kan verantwoord zijn (algemeen
belang) in bepaalde gevallen:
• Onontbeerlijk voor doelstelling van algemeen belang
• Dwingende motieven van algemeen belang indien impact gerechtelijke procedures
•
Niet-retroactiviteitsbeginsel
• Grondwettelijk Hof
o Algemeen rechtsbeginsel met grondwettelijke waarde
o Toepassing van het rechtszekerheidsbeginsel
- Retroactiviteit leidt tot rechtsonzekerheid
- Retroactiviteit komt rechtszekerheid ten goede (geen probleem) à mag dan
o Toetsen via gelijkheidsbeginsel
- Aantasting rechtszekerheid verantwoord wanneer :
z Onontbeerlijk voor doelstelling van algemeen belang
z Dwingende motieven van algemeen belang indien impact
gerechtelijke procedures
* Onontbeerlijk voor doelstelling algemeen belangà vb. je dient personenbelasting te betalen op je
inkomen en aanvullend ook nog een aanvullende gemeentebelasting (tenzij Koksijde, De Panne,
Knokke, ..) . De personenbelasting is op inkomen gans jaar (op 1 jan 2022 kunnen we pas belasting
2021 berekenen). Dit betekent de gemeente pas in 2022 weet op welk bedrag die aanvullende GMB
berekend wordt. Het was aanvaard dat de gemeente ruim de tijd krijgt in 2022 om het % te bepalen
zin zn reglement. HvC vond dat de gemeenten te laat die % berekenden, dus zei de ** wetgever dat
de reglementen v(an het verleden) waarin die % bepaald werden, bekrachtigd zouden worden door
de wet. GwH zag daarin geen probleem aangezien het * is (anders had de gemeente geen inkomsten
meer).
, voor het verleden is deze **
wet er gekomen
voor de toekomst maakt
men gebruik van art 468, 4de
lid WIB. WG kan dus afwijken
van art 1 BW (alg belang).
Art. 468, vierde lid WIB
Het percentage van de aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting
wordt vastgesteld door een belastingreglement dat van toepassing is vanaf een
welbepaald aanslagjaar en dat uiterlijk op 31 januari van het kalenderjaar
waarnaar het aanslagjaar wordt genoemd, in werking treedt. Bij ontstentenis
daarvan, wordt de aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting
gevestigd op grond van het percentage dat van toepassing was voor het vorige
aanslagjaar.
Dwingende motieven van algemeen belang indien impact gerechtelijke procedures àvb je krijgt
een dwangbevel om je belastingen te betalen en gaat naar de RB. Vroeger aanvaardde/dacht men
dat de betekening van een dwangbevel een stuiting gaf van de verjaring. Opeens zegt HvC echter dat
er geen stuiting is daardoor. Uiteindelijk kwam er een wet die meende dat als zo een dwangbevel
getekend w, de verjaring stuit en dat deze wet van toepassing is op het verleden.
Theorie van de onmiddellijke inwerkingtreding
• Juridisch geen retroactiviteit
• Belastbaar feit nog niet voltrokken bij inwerkingtreding nieuwe norm
• Onmiddellijk van toepassing op gevolgen van eerdere feiten, toestanden of handelingen
In sommige gevallen denk je dat je te maken hebt met retro-activiteit, maar is dit eig niet zo. 2
gevallen zijn te onderscheiden:
- Belastbaar feit nog niet voltrokken bij inwerkingtreding nieuwe norm: vb BTW; als je iets verkoopt
op 1 sep 2021 (=ook datum voltrekking), dan dien je te kijken naar tarief op dat ogenblik. Is dit op 1
sept 25%, dan moet je BTW dus 25% zijn.
- Onmiddellijk van toepassing op gevolgen van eerdere feiten, toestanden of handelingen
(belastbaar feit is dus al voltrokken): vb. inkomstenbelasting; eigenaar OG verhuurt iedere maand, je
moet dan de inkomsten optellen en op 31 dec voltrekt het belastbaar feit zich (belasten inkomsten
heel jaar). Je hebt als wetgever dus de kans om tot 31dec nieuwe wetgeving te maken. Als men bv
verhuurt aan een gezin (= belast obv kadastraal inkomen), dan is het mogelijk dat de wetgever op 31
dec nog met een nieuwe wet afkomt die meent dat je dient te belasten obv de werkelijke huurprijs.
Er is hier geen sprake van retro-activiteit, men laat de nieuwe wet gwn onmiddellijk in werking
treden op de gevolgen eerdere handelingen (verhuur) en hetgeen men belast is het huurinkomen
(=gevolg verhuur). Men past het dus toe op de gevolgen van eerdere handelingen.
Niet-retroactiviteitsbeginsel
• Beperking van de fiscale autonomie van de wetgever
• Art. 2 BW : wetten kunnen enkel voor de toekomst beschikken
o Verplichting voor wetgever of decreetgever ?
§ Oorspronkelijk: niet van toepassing op normen van
openbare orde
§ Hof van Cassatie
• Algemeen rechtsbeginsel met wettelijke waarde
• Wetgever of decreetgever kan afwijken
§ Grondwettelijk Hof
• Gelijkheidsbeginsel → rechtszekerheidsbeginsel →
niet-retroactiviteitsbeginsel
• Algemeen rechtsbeginsel met grondwettelijke
waarde
à dit beginsel betekent dat je geen belastingen met terugwerkende kracht kan invoeren (beperking
autonomie wetgever – zie art 1 BW). Oorspronkelijk nvt op normen OO (belastingen zijn van OO).
HvC kwam hierop terug en zei dat het een ARB met wettelijke waarde is (WG of decreetgever kan
dus afwijken). GwH zei dat het een toepassing van het rechtszekerheidsbeginsel is, dat eig een
toepassing van het gelijkheidsbeginsel is. Via het gelijkheidsbeginsel kunnen we dus eig die niet-
retroactiviteit gaan toetsen. Er is echter pas een probleem als de retro-activiteit zou leiden tot
rechtsonzekerheid. Deze kan nl ook leiden tot rechtszekerheid. Vb. in juli 2016 heeft men een wet
afgeschaft, door de OESO, die de beslatbare grondslag voor innoverende vennootschappen
verminderde. In 2017 voerde men een nieuwe wet hierover in ,die wel voldeed aan de OESO, maar
de wet is al van toepassing vanaf juli 2016 want leidt tot rechtzekerheid. Als we een belasting
invoeren die zou leiden tot rechtsonzekerheid, dan moet men deze toetsen via het
gelijkheidsbeginsel. Een aantasting van het rechtszekerheidsbeginsel kan verantwoord zijn (algemeen
belang) in bepaalde gevallen:
• Onontbeerlijk voor doelstelling van algemeen belang
• Dwingende motieven van algemeen belang indien impact gerechtelijke procedures
•
Niet-retroactiviteitsbeginsel
• Grondwettelijk Hof
o Algemeen rechtsbeginsel met grondwettelijke waarde
o Toepassing van het rechtszekerheidsbeginsel
- Retroactiviteit leidt tot rechtsonzekerheid
- Retroactiviteit komt rechtszekerheid ten goede (geen probleem) à mag dan
o Toetsen via gelijkheidsbeginsel
- Aantasting rechtszekerheid verantwoord wanneer :
z Onontbeerlijk voor doelstelling van algemeen belang
z Dwingende motieven van algemeen belang indien impact
gerechtelijke procedures
* Onontbeerlijk voor doelstelling algemeen belangà vb. je dient personenbelasting te betalen op je
inkomen en aanvullend ook nog een aanvullende gemeentebelasting (tenzij Koksijde, De Panne,
Knokke, ..) . De personenbelasting is op inkomen gans jaar (op 1 jan 2022 kunnen we pas belasting
2021 berekenen). Dit betekent de gemeente pas in 2022 weet op welk bedrag die aanvullende GMB
berekend wordt. Het was aanvaard dat de gemeente ruim de tijd krijgt in 2022 om het % te bepalen
zin zn reglement. HvC vond dat de gemeenten te laat die % berekenden, dus zei de ** wetgever dat
de reglementen v(an het verleden) waarin die % bepaald werden, bekrachtigd zouden worden door
de wet. GwH zag daarin geen probleem aangezien het * is (anders had de gemeente geen inkomsten
meer).
, voor het verleden is deze **
wet er gekomen
voor de toekomst maakt
men gebruik van art 468, 4de
lid WIB. WG kan dus afwijken
van art 1 BW (alg belang).
Art. 468, vierde lid WIB
Het percentage van de aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting
wordt vastgesteld door een belastingreglement dat van toepassing is vanaf een
welbepaald aanslagjaar en dat uiterlijk op 31 januari van het kalenderjaar
waarnaar het aanslagjaar wordt genoemd, in werking treedt. Bij ontstentenis
daarvan, wordt de aanvullende gemeentebelasting op de personenbelasting
gevestigd op grond van het percentage dat van toepassing was voor het vorige
aanslagjaar.
Dwingende motieven van algemeen belang indien impact gerechtelijke procedures àvb je krijgt
een dwangbevel om je belastingen te betalen en gaat naar de RB. Vroeger aanvaardde/dacht men
dat de betekening van een dwangbevel een stuiting gaf van de verjaring. Opeens zegt HvC echter dat
er geen stuiting is daardoor. Uiteindelijk kwam er een wet die meende dat als zo een dwangbevel
getekend w, de verjaring stuit en dat deze wet van toepassing is op het verleden.
Theorie van de onmiddellijke inwerkingtreding
• Juridisch geen retroactiviteit
• Belastbaar feit nog niet voltrokken bij inwerkingtreding nieuwe norm
• Onmiddellijk van toepassing op gevolgen van eerdere feiten, toestanden of handelingen
In sommige gevallen denk je dat je te maken hebt met retro-activiteit, maar is dit eig niet zo. 2
gevallen zijn te onderscheiden:
- Belastbaar feit nog niet voltrokken bij inwerkingtreding nieuwe norm: vb BTW; als je iets verkoopt
op 1 sep 2021 (=ook datum voltrekking), dan dien je te kijken naar tarief op dat ogenblik. Is dit op 1
sept 25%, dan moet je BTW dus 25% zijn.
- Onmiddellijk van toepassing op gevolgen van eerdere feiten, toestanden of handelingen
(belastbaar feit is dus al voltrokken): vb. inkomstenbelasting; eigenaar OG verhuurt iedere maand, je
moet dan de inkomsten optellen en op 31 dec voltrekt het belastbaar feit zich (belasten inkomsten
heel jaar). Je hebt als wetgever dus de kans om tot 31dec nieuwe wetgeving te maken. Als men bv
verhuurt aan een gezin (= belast obv kadastraal inkomen), dan is het mogelijk dat de wetgever op 31
dec nog met een nieuwe wet afkomt die meent dat je dient te belasten obv de werkelijke huurprijs.
Er is hier geen sprake van retro-activiteit, men laat de nieuwe wet gwn onmiddellijk in werking
treden op de gevolgen eerdere handelingen (verhuur) en hetgeen men belast is het huurinkomen
(=gevolg verhuur). Men past het dus toe op de gevolgen van eerdere handelingen.
